Handelingen 10

Zie Caesarea (Caesarea Maritima): Caesarea Maritima, door Herodes de Grote gebouwd, lag aan de kust van Israël, ongeveer 50 km ten noorden van Tel Aviv.

Het was het verblijf van de Romeinse stadhouder.

Κορνήλιος (Kornelios), ‘Cornelius’: een Latijnse naam. ἑκατοντάρχης (hekatontarches), ‘hoofdman over honderd’: een Romeinse officier; wij vertalen het woord overal zo (vergelijk Luc. 7:2). σπεῖρα (speira), ‘cohort’: een Romeinse legereenheid, zoals in Matt. 27:27.

φοβούμενος τὸν θεόν (phoboumenos ton theon), ‘godvrezend’: zo worden mensen genoemd die Elohim van Israël eerden, zonder zich als proseliet (zie Hand. 6:5) bij het Jodendom aan te sluiten.

Wij vertalen deze uitdrukking overal zo. εὐσεβής (eusebes), ‘vroom’. ἐλεημοσύνη (eleemosyne), ‘aalmoes’: zie 9:36.

‘Het volk’ (λαός) is hier het Joodse volk.

‘Het negende uur van de dag’ is ongeveer drie uur ’s middags: de uren van de dag werden geteld vanaf zonsopgang, ongeveer zes uur ’s morgens. ὅραμα (horama), ‘visioen’; ἄγγελος τοῦ θεοῦ (angelos tou theou), ‘engel van Elohim’.

κύριε (kyrie), ‘heer’, met kleine letter: Cornelius spreekt de engel eerbiedig aan. ἀτενίζω (atenizo), ‘strak aankijken’. μνημόσυνον (mnemosynon), ‘gedachtenis’: iets wat Elohim in gedachten houdt; vergelijk het ‘gedenkdeel’ van het graanoffer (Lev. 2:2).

De gebeden en aalmoezen van Cornelius zijn als een offer dat voor Elohim is opgestegen.

Zie Jafo: Jafo is het huidige Jaffa, aan de kust bij Tel Aviv.

μεταπέμπομαι (metapempomai), ‘laten halen’: iemand bij zich laten komen; van πέμπω (pempo), ‘sturen’.

Hier staat πέμψον, ‘stuur’; in 11:13 staat ἀπόστειλον, ‘zend’, van ἀποστέλλω (apostello), ‘zenden’.

βυρσεύς (byrseus), ‘leerlooier’: zie 9:43. θάλασσα (thalassa), ‘zee’: de Middellandse Zee; Jafo ligt aan de kust.

οἰκέτης (oiketes), ‘huisknecht’: een knecht die bij het huis hoort, zoals in Luc. 16:13.

Zie Jafo: Jafo is het huidige Jaffa, aan de kust bij Tel Aviv.

‘Het zesde uur’ is ongeveer twaalf uur ’s middags. δῶμα (doma), ‘dak’: het dak van een huis, waar men kon verblijven en bidden; vergelijk Luc. 5:19.

ἔκστασις (ekstasis), ‘vervoering’: letterlijk ‘buiten zichzelf staan’.

Het woord staat ook in 11:5; in Luc. 5:26 en Mark. 5:42 betekent het ‘verbazing’.

τετράποδα (tetrapoda), ‘viervoetige dieren’, ἑρπετά (herpeta), ‘kruipende dieren’ en πετεινά (peteina), ‘vogels’.

Het Grieks zegt ‘alle’: dus ook dieren die volgens Lev. 11 onrein waren.

θῦσον (thyson), ‘slacht’: het werkwoord voor het slachten van een dier, ook van een offerdier; hier om te eten. φωνή (phone), ‘stem’: het Grieks zegt niet wie spreekt.

Petrus antwoordt met ‘Heer’ (vers 14).

κοινός (koinos), ‘onheilig’: letterlijk ‘gewoon, gemeen’: wat niet voor Elohim gewijd of toegestaan is.

In Mark. 7:2 vertalen wij hetzelfde woord met ‘onrein’ (bij handen); hier staat het naast ἀκάθαρτος (akathartos), ‘onrein’, en kiezen wij daarom ‘onheilig’.

Petrus had volgens de wetten over rein en onrein nooit zulk voedsel gegeten (Lev. 11).

ἐκαθάρισεν (ekatharisen), ‘heeft gereinigd’; κοινόω (koinoo), ‘onheilig noemen’.

Elohim bepaalt wat rein is.

In vers 28 past Petrus dit toe op mensen.

τὸ πνεῦμα (to pneuma), ‘de Geest’: de Geest van Elohim, die hier spreekt; wij schrijven Zijn woorden rood (vers 19–20), zoals de woorden van Yeshua.

Hetzelfde verhaal staat in 11:11–12.

Sommige handschriften hebben hier ‘drie mannen’ in plaats van ‘mannen’ (vergelijk 11:11).

De SBLGNT heeft alleen ‘mannen’.

διακρίνομαι (diakrinomai), ‘twijfelen’: letterlijk ‘onderscheid maken’, hier ‘aarzelen’ (ook 11:12). ἀπέσταλκα (apestalka), ‘Ik heb gezonden’, van ἀποστέλλω (apostello), ‘zenden’: de Geest zendt de mannen.

μαρτυρούμενος (martyroumenos), ‘van wie getuigd wordt’: het woord ‘goed’ staat niet in het Grieks; de samenhang geeft het aan (zoals in 6:3). χρηματίζω (chrematizo), ‘de aanwijzing krijgen’: een aanwijzing van Elohim ontvangen (zie Matt. 2:12). ἔθνος (ethnos), ‘volk’: hier het Joodse volk.

Zie Jafo: Jafo is het huidige Jaffa, aan de kust bij Tel Aviv.

ἐξένισεν (exenisen), ‘nam op als gasten’: Petrus ontving de mannen van Cornelius, waarschijnlijk niet-Joden, als gasten.

Vergelijk vers 28.

Zie Caesarea (Caesarea Maritima): Caesarea Maritima, door Herodes de Grote gebouwd, lag aan de kust van Israël, ongeveer 50 km ten noorden van Tel Aviv.

Het was het verblijf van de Romeinse stadhouder.

προσεκύνησεν (prosekynesen), ‘boog zich neer’, van προσκυνέω (proskyneo): wij vertalen dit werkwoord overal met ‘zich neerbuigen’, ook bij Herodes en Satan (Matt. 2:8; Matt. 4:9).

Het kan eerbied voor een mens betekenen of aanbidding.

Petrus weigert het in vers 26.

ἀθέμιτος (athemitos), ‘niet toegestaan’: in strijd met het gebruik. κολλάομαι (kollaomai), ‘omgang hebben’: letterlijk ‘vastkleven’ (zie 9:26). ἀλλόφυλος (allophylos), ‘iemand van een ander volk’: hier een niet-Jood.

Petrus past het visioen van vers 15 toe op mensen: hij noemt niemand onheilig of onrein (zie vers 14).

‘Vanaf de vierde dag tot dit uur’: Cornelius telt de dag van het visioen mee; wij schrijven ‘vier dagen geleden’.

Het visioen was op het negende uur (vers 3), en nu is het weer ongeveer het negende uur.

In latere handschriften (Textus Receptus, Byzantijnse tekst) staat: ‘was ik aan het vasten, en om het negende uur aan het bidden’.

De SBLGNT heeft alleen: ‘was ik om het negende uur aan het bidden’.

ἐμνήσθησαν ἐνώπιον τοῦ θεοῦ (emnesthesan enopion tou theou), ‘er is gedacht … voor Elohim’: zie vers 4.

Zie Jafo: Jafo is het huidige Jaffa, aan de kust bij Tel Aviv.

ὑπὸ τοῦ κυρίου (hypo tou kyriou), ‘door de Heer’: wie bedoeld is, is niet zeker.

Cornelius kent de engel van Elohim (vers 3) en noemt in dezelfde zin Elohim; mogelijk is Elohim zelf bedoeld.

Wij schrijven ‘de Heer’, zoals de SBLGNT heeft.

In sommige handschriften staat hier θεοῦ (theou), ‘Elohim’.

προσωπολήμπτης (prosopolemptes), ‘iemand die voortrekt’: letterlijk ‘iemand die het gezicht opheft’.

Vergelijk Deut. 10:17: ‘die niemand voortrekt’ (letterlijk: ‘het gezicht niet opheft’).

Petrus begrijpt nu dat Elohim niemand voortrekt vanwege afkomst.

ἔθνος (ethnos), ‘volk’: hier elk volk, Joden en niet-Joden. δεκτός (dektos), ‘aangenaam’: door Elohim aanvaard. δικαιοσύνη (dikaiosyne), ‘gerechtigheid’.

Het Grieks begint dit vers met ‘het woord’ (τὸν λόγον) in de vierde naamval, zonder werkwoord ervoor; de zin loopt door in vers 37.

Het Nederlands heeft een werkwoord nodig: wij beginnen met ‘Dit is’.

Het onderwerp van ἀπέστειλεν (apesteilen), ‘zond’, is Elohim (vers 34–35).

Vergelijk Ps. 107:20: ‘Hij zond Zijn woord en genas hen’. κύριος (kyrios), ‘Heer’: hier Yeshua, ‘de Heer van allen’.

Zie Judea: Judea is de Griekse en Romeinse naam voor het zuiden van het land, rond Jeruzalem en Betlehem.

Het komt overeen met het oude Juda.

Zie Galilea: Galilea is het noorden van het land, ten westen van de Jordaan en het meer van Galilea.

Nazaret en Kapernaüm liggen in dit gebied.

ῥῆμα (rhema), ‘woord’: ook ‘zaak, gebeurtenis’, zoals het Hebreeuwse דָּבָר (davar); wij schrijven ‘wat er gebeurd is’. βάπτισμα (baptisma), ‘doop’: de doop die Johannes verkondigde (Mark. 1:4; Luc. 3:3).

Zie Nazaret: Nazaret (en-Nasira) ligt in Neder-Galilea, ten westen van het meer van Galilea, in het noorden van het huidige Israël.

ἔχρισεν (echrisen), ‘heeft gezalfd’, van χρίω (chrio); hieruit komt χριστός (christos), ‘Messias’, ‘gezalfde’.

De zalving met de Heilige Geest en kracht doet denken aan Yeshua’s doop (Luc. 3:22) en aan Jes. 61:1, dat Hij in Nazaret las (Luc. 4:18). διάβολος (diabolos), ‘duivel’.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

κρεμάσαντες ἐπὶ ξύλου (kremasantes epi xylou), ‘door Hem aan een boom te hangen’: ξύλον betekent ‘hout, boom’.

De uitdrukking is die van Deut. 21:22–23, waar iemand ‘aan een boom’ wordt gehangen en ‘een vervloeking van Elohim’ is.

Hier is het kruis bedoeld; vergelijk Gal. 3:13.

προχειροτονέω (procheirotoneo), ‘tevoren aanwijzen’: iemand van tevoren kiezen en aanstellen.

Dat Yeshua na Zijn opstanding met hen at, staat in Luc. 24:41–43 en Joh. 21:12–13.

κριτὴς ζώντων καὶ νεκρῶν (krites zonton kai nekron), ‘rechter van levenden en doden’.

Vergelijk Joh. 5:22: de Vader heeft al het oordeel aan de Zoon gegeven.

ἄφεσις ἁμαρτιῶν (aphesis hamartion), ‘vergeving van zonden’, zoals in Luc. 3:3.

Het Grieks noemt geen bepaalde profeet.

οἱ ἐκ περιτομῆς πιστοί (hoi ek peritomes pistoi), ‘de gelovigen uit de besnijdenis’: de Joodse gelovigen die met Petrus waren meegekomen (vers 23). δωρεά (dorea), ‘gave’. ἐκχέω (ekcheo), ‘uitstorten’: vergelijk Joël 3:1 (in de Nederlandse telling is dit 2:28): ‘Ik stort Mijn Geest uit’.

γλώσσαις (glossais), ‘in tongen’: het Grieks zegt alleen ‘in tongen’.

Vergelijk 2:4 en 19:6. μεγαλύνω (megalyno), ‘groot maken’: loven (zie Luc. 1:46).

μήτι (meti): Petrus stelt een vraag waarop het antwoord ‘nee’ verwacht wordt. κωλύω (kolyo), ‘weigeren, tegenhouden’.

Het Grieks noemt hier alleen de naam van Yeshua de Messias; vergelijk Matt. 28:19.