Lucas 7

Zie Kapernaüm: Kapernaüm (Tel Hum) lag aan de noordwestkant van het meer van Galilea, in het noorden van het huidige Israël.

ἀκοή (akoe), ‘gehoor’: letterlijk ‘in de oren van het volk’.

Met ‘al Zijn woorden’ wordt de toespraak in Luc. 6:20–49 bedoeld.

ἑκατοντάρχης (hekatontarches), ‘hoofdman over honderd’: een officier die ongeveer 100 soldaten onder zich had. δοῦλος (doulos), ‘knecht’: wij vertalen δοῦλος overal als ‘knecht’.

πρεσβύτεροι τῶν Ἰουδαίων (presbyteroi ton Ioudaion), ‘oudsten van de Joden’: de leiders van de Joodse gemeenschap in de stad. διασώζω (diasozo), ‘redden’: een samengesteld werkwoord bij σῴζω (sozo), ‘redden’; het betekent ‘volledig redden, erdoorheen helpen’.

Bij Lucas komt de hoofdman niet zelf maar stuurt hij vrienden; bij Matteüs spreekt hij zelf met Yeshua (Matt. 8:5–9). πέμπω (pempo) vertalen wij met ‘sturen’ en ἀποστέλλω (apostello), ‘zenden’, met ‘zenden’ (7:3, 7:20, 7:27). σκύλλω (skyllo), ‘lastigvallen’: ‘doe geen moeite’; hetzelfde werkwoord staat in 8:49 en Mark. 5:35. ἱκανός (hikanos), ‘waardig’: zoals in Matt. 8:8.

ἀξιόω (axioo), ‘waardig achten’; vergelijk ἄξιος (axios), ‘waard’, in 7:4.

In 7:7 staat παῖς (pais), dat ‘kind’ of ‘knecht’ kan betekenen; dat vertalen wij hier als ‘knecht’.

Zie Naïn: Naïn (Nein) ligt in Neder-Galilea, aan de noordkant van de Moreh-heuvel, ten zuidoosten van Nazaret.

In sommige handschriften staat ‘de volgende dag’ (τῇ ἑξῆς) in plaats van ‘daarna’ (ἐν τῷ ἑξῆς).

Wij volgen de SBLGNT.

μονογενής (monogenes), ‘enige’: de enige zoon; zo ook in 8:42 en 9:38.

ὁ κύριος (ho kyrios), ‘de Heer’: Lucas noemt Yeshua in de verteltekst vaker zo (ook 7:19).

Het is een titel, geen citaat uit het Oude Testament; wij schrijven ‘de Heer’ met hoofdletter. σπλαγχνίζομαι (splanchnizomai), ‘medelijden hebben’: van σπλάγχνα (splanchna), ‘ingewanden’, de plaats van diepe gevoelens.

σορός (soros), ‘baar’: een open draagbaar waarop de dode werd gedragen.

Wie een dode aanraakte, was zeven dagen onrein (Num. 19:11); Yeshua raakt de baar toch aan.

Vergelijk 1 Kon. 17:23, waar Elia de opgewekte zoon van de weduwe aan zijn moeder geeft: ‘Hij gaf hem aan zijn moeder.’

ἐπισκέπτομαι (episkeptomai), ‘bezoeken’: iemand opzoeken om te helpen; vergelijk Exod. 4:31, ‘Yahweh de zonen van Israël had bezocht’. ἐγείρω (egeiro), ‘opwekken’: hetzelfde werkwoord staat in 7:22 voor het opwekken van doden.

Zie Judea: Judea is de Griekse en Romeinse naam voor het zuiden van het land, rond Jeruzalem en Betlehem.

Het komt overeen met het oude Juda.

Ἰουδαία (Ioudaia), ‘Judea’, kan hier het hele land van de Joden bedoelen, niet alleen het gebied rond Jeruzalem.

Zie ook Matt. 11:2–19.

Het Grieks heeft bij ‘stuurde’ geen voorwerp; wij vullen ‘hen’ aan, de twee leerlingen uit vers 18. ὁ ἐρχόμενος (ho erchomenos), ‘degene die komt’: een aanduiding voor de beloofde die zou komen; vergelijk Ps. 118:26, ‘Gezegend is hij die komt in de naam van Yahweh’.

Wij vertalen ‘degene die komen zou’, zoals in Matt. 11:3.

μάστιξ (mastix), ‘kwaal’: letterlijk ‘zweep’; zoals in Mark. 5:29. νόσος (nosos), ‘ziekte’. πνεῦμα πονηρόν (pneuma poneron), ‘boze geest’. ἐχαρίσατο (echarisato), ‘schonk’, van χαρίζομαι (charizomai), ‘uit genade schenken’; hetzelfde werkwoord staat in 7:42–43 voor ‘kwijtschelden’.

De opsomming doet denken aan Jes. 35:5–6, Jes. 29:18 en Jes. 61:1. λεπροί (lepri), ‘melaatsen’: mensen met de huidziekte uit Lev. 13–14. πτωχοί (ptochoi), ‘armen’: Jes. 61:1 heeft ‘nederigen’.

Dezelfde woorden staan in Matt. 11:5.

σκανδαλίζω (skandalizo), ‘laten struikelen’: iemand laten vallen of laten afvallen.

Wij vertalen het overal zo.

ἄγγελος (angelos) kan ‘bode’ of ‘engel’ betekenen.

Wij schrijven ‘boden’ voor mensen die een boodschap overbrengen (hier en in 9:52) en ‘engel’ voor hemelse wezens.

Het citaat komt uit Mal. 3:1 en Exod. 23:20.

Het Hebreeuws van Mal. 3:1 heeft ‘Mijn bode, en hij zal de weg voor Mij banen’; de Griekse tekst heeft ‘voor je uit … je weg voor je’.

Dit zijn woorden van Yahweh binnen de woorden van Yeshua.

μικρότερος (mikroteros), letterlijk ‘kleinere’: wij lezen ‘de kleinste’.

Zie ook Matt. 11:11.

Wij lezen 7:29–30 als opmerking van Lucas, niet als woorden van Yeshua; Zijn woorden lopen door in vers 31. δικαιόω (dikaioo), ‘rechtvaardig verklaren’: het volk erkent dat Elohim rechtvaardig is.

Hetzelfde werkwoord staat in vers 35 voor de wijsheid, die ‘gerechtvaardigd’ wordt. βάπτισμα (baptisma), ‘doop’.

νομικός (nomikos), ‘wetgeleerde’: iemand die de wet van Mozes kent en uitlegt; zie Matt. 22:35. βουλή (boule), ‘plan’: ook ‘raad’ of ‘wil’. εἰς ἑαυτούς (eis heautous), ‘voor zichzelf’: ook ‘ten nadele van zichzelf’.

γενεά (genea), ‘generatie’: ook ‘geslacht, tijdgenoten’.

Zie ook Matt. 11:16–19.

Het Grieks heeft ‘en elkaar toeroepen wat hij zegt’ (ἃ λέγει, ha legei); wij schrijven ‘en zeggen’. ἀγορά (agora), ‘markt’: het plein in de stad waar men samenkwam. θρηνέω (threneo), ‘een klaaglied zingen’: een lied bij een begrafenis.

ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου (ho huios tou anthropou), ‘de Mensenzoon’: zie 5:24.

τέκνα (tekna), ‘kinderen’: Matteüs heeft hier ‘werken’ (Matt. 11:19).

De ‘kinderen’ van de wijsheid zijn hier zij die haar volgen.

κατακλίνομαι (kataklinomai), ‘aan tafel gaan’: men lag bij een maaltijd op een rustbank (zie Matt. 8:11).

Daarom kan de vrouw achter Hem bij Zijn voeten komen.

ἀλάβαστρον (alabastron), ‘albasten flesje’: een flesje van albast, een zachte witte steen, voor kostbare olie. μύρον (myron), ‘zalfolie’: geurige olie. ἁμαρτωλός (hamartolos), ‘zondares’: een vrouw die in de stad als zondares bekendstond; wat haar zonde was, zegt de tekst niet.

Vergelijk de zalving in Betanië: Matt. 26:6–13; Mark. 14:3–9; Joh. 12:1–8.

Het Grieks heeft ‘maar hij’ (ὁ δέ); wij schrijven ‘Simon’.

Yeshua noemt de Farizeeër bij zijn naam; zie ook 7:43–44.

δηνάριον (denarion), ‘denarie’: een zilveren munt, ongeveer het loon voor een dag werk. 500 denarie is dus ongeveer het loon van 500 werkdagen en 50 denarie dat van 50 werkdagen. δανιστής (danistes), ‘geldschieter’; χρεοφειλέτης (chreopheiletes), ‘schuldenaar’.

χαρίζομαι (charizomai), ‘kwijtschelden’: letterlijk ‘uit genade schenken’; zie 7:21.

Het Grieks noemt bij ‘schold … kwijt’ geen voorwerp; wij schrijven ‘het’.

Water voor de voeten, een kus en olie voor het hoofd waren gebruikelijke tekenen van gastvrijheid.

ἀφέωνται (apheontai), ‘zijn vergeven’: van ἀφίημι (aphiemi), ‘vergeven, laten gaan’. ὅτι (hoti), ‘want’: het woord kan ook ‘zoals blijkt doordat’ betekenen; het Grieks laat open of de liefde de oorzaak of het teken van de vergeving is.

Wij schrijven ‘want’.

Vergelijk Jes. 43:25, waar Yahweh zegt: ‘Ik, Ik ben Hij die je overtredingen uitwist’, en Ps. 103:3, ‘Hij vergeeft al je schuld’.

σῴζω (sozo), ‘redden’: het woord betekent ook ‘genezen’.

Wij vertalen het overal als ‘redden’ (ook in 8:12, 8:36, 8:48, 8:50 en 9:24).

Het volgt hier op de vergeving van 7:47–48.

‘Ga in vrede’ is een afscheidsgroet; vergelijk 1 Sam. 1:17.