Daniël 9

לדריושׁ (Daryavesh), ‘Darius’: koning ‘over het koninkrijk van de Chaldeeën’, uit het nageslacht van de Meden.

Hij komt ook voor in Dan. 6:1 (Hebr. telling; NL 5:31) en 11:1.

De Hebreeuwse zin loopt van vers 1 door in vers 2; in het Nederlands is hij gesplitst.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Het ‘woord van Yahweh tot Jeremia’ over de zeventig jaar staat in Jer. 25:11–12 en 29:10.

In Jer. 25:12 staat dat Yahweh na zeventig jaar de koning van Babel ter verantwoording roept.

אדני האלהים (Adonai ha'Elohim), ‘de Heer, de Elohim’: de titel Adonai, ‘Heer’, met de Elohim erachter.

In dit gebed staat ‘Heer’ voor Adonai, en ‘Yahweh’ waar de tekst Yahweh heeft.

הברית והחסד (haberit vehachesed), ‘het verbond en de trouw’: chesed is de trouw die bij het verbond hoort.

Dezelfde woorden staan in Deut. 7:9 en Neh. 1:5.

Vijf werkwoorden van schuld: ‘gezondigd’ (chata), ‘verkeerd gehandeld’ (avah), ‘goddeloos geweest’ (rasha), ‘in opstand gekomen’ (marad), ‘afgeweken’ (sur).

Wij gebruiken ze steeds zo in dit gebed.

עבדיך (avadekha), ‘Uw knechten’: de profeten.

Het woord eved wordt hier met een kleine letter geschreven, omdat het geen titel is.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

לאישׁ יהודה (le'ish Yehudah), ‘bij de man van Juda’: ‘man’ staat voor het geheel, dus ‘de mannen van Juda’.

Wij laten het enkelvoud.

הרחמים והסלחות (harachamim vehasselichot), ‘de ontferming en de vergeving’: beide woorden staan in het Hebreeuws in het meervoud.

Wij vertalen enkelvoud, omdat het Nederlands dat natuurlijker vindt.

בתורתיו (betorotav), ‘in Zijn wetten’: torah betekent ‘onderricht’ of ‘wet’.

Het meervoud staat hier voor alles wat Yahweh heeft voorgelegd.

עבד האלהים (eved ha'Elohim), ‘de knecht van Elohim’: Mozes.

Wij schrijven ‘knecht’ met een kleine letter.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

רעה גדלה (ra'ah gedolah), ‘groot onheil’: ra'ah is ‘kwaad’ of ‘onheil’.

Wij vertalen hier ‘onheil’, omdat het om de gevolgen gaat die over Jeruzalem komen.

Het staat ook in vers 13 en 14.

Wij volgen de voorgelezen tekst (qere) דְּבָרוֹ (devaro), ‘Zijn woord’.

De geschreven tekst (ketiv) heeft de meervoudsvorm, ‘Zijn woorden’.

חלינו (chillinu), ‘wij hebben gunstig gestemd’: het werkwoord betekent letterlijk ‘het gezicht zacht maken’, dus Yahweh gunstig stemmen.

וישׁקד (vayyishqod), ‘Hij heeft gewaakt’: het werkwoord betekent ‘wakker zijn’.

Yahweh waakte over het onheil, zodat het op het juiste moment kwam.

Vergelijk Jer. 1:12 en Jer. 44:27.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

In het Hebreeuws begint dit vers met een bijzin: ‘die Uw volk hebt geleid’, gericht tot Elohim.

In het Nederlands is dat een hoofdzin geworden (‘U hebt … geleid’), zodat de zinnen korter zijn.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

צדקתך (tsidqotekha), ‘Uw gerechtigheid’: het woord staat in het meervoud, ‘Uw gerechte daden’.

Wij schrijven ‘gerechtigheid’.

אדני (Adonai), ‘de Heer’: de aanspreking van Yahweh, in het gebed ook in vers 4, 7, 9, 15, 16 en 19.

מפילים (mapilim), ‘leggen wij neer’: letterlijk ‘laten wij vallen’.

Het beeld is dat zij hun smeekbeden voor Hem neerwerpen.

Vanaf hier is het weer verhalend.

Het gebed van de verzen 4–19 is afgelopen.

מעף ביעף (mu'af bi'af), ‘in snelle vlucht’: twee zeldzame woorden van één stam, die ‘vliegen’ of ‘uitgeput zijn’ kunnen betekenen.

De betekenis is niet zeker; wij kiezen ‘in snelle vlucht’.

חמודות (chamudot), ‘zeer gewaardeerd’: letterlijk ‘kostbaarheden’, dus iemand die zeer kostbaar is.

Het staat ook in Dan. 10:11 en 10:19.

שׁבעים שׁבעים (shavu'im shiv'im), ‘zeventig weken’: shavua is een periode van zeven.

Het woord kan zeven dagen zijn, maar ook zeven jaren, zoals bij de sabbatsjaren (Lev. 25:8).

De tekst zegt niet welke maat bedoeld is.

Zie ook Jer. 25:11–12 en 29:10 voor de zeventig jaar.

Wij volgen de voorgelezen tekst (qere) וּלְהָתֵם חַטָּאת (ulehatem chattat), ‘en om de zonde ten einde te brengen’.

De geschreven tekst (ketiv) heeft וּלַחְתֹּם חַטָּאוֹת (ulachtom chata'ot), ‘en om de zonden te verzegelen’.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

משׁיח נגיד (mashiach nagid), ‘een gezalfde, een leider’: mashiach betekent ‘gezalfde’ en nagid ‘leider’.

De tekst noemt geen naam.

Voor wie hier bedoeld wordt, bestaan veel verschillende lezingen; wij geven geen identificatie.

משׁיח (mashiach), ‘een gezalfde’: zonder lidwoord.

Het kan dezelfde zijn als in vers 25, maar dat zegt de tekst niet.

והגביר (vehigbir), ‘hij zal sterk maken’: wie ‘hij’ is, zegt de tekst niet.

Het kan de leider uit vers 26 zijn, of een ander.