Markus 6

Zie Nazaret (Zijn vaderstad): Met ‘Zijn vaderstad’ wordt waarschijnlijk Nazaret bedoeld (zie Matteüs 2:23 en Markus 1:9), in Neder-Galilea.

De naam staat hier niet in de tekst.

πατρίς (patris), ‘vaderstad’: de plaats waar iemand thuishoort.

Hier is het Nazaret (1:9; vergelijk Matt. 2:23).

δύναμις (dynamis), ‘kracht’: in het meervoud ‘krachten’, krachtige werken waarin Elohim werkt.

Wij houden ‘kracht’ vast (5:30; 6:5; 6:14).

τέκτων (tekton), ‘timmerman’: iemand die met hout bouwt of maakt.

Zie Nazaret (Zijn vaderstad): Met ‘Zijn vaderstad’ wordt waarschijnlijk Nazaret bedoeld (zie Matteüs 2:23 en Markus 1:9), in Neder-Galilea.

De naam staat hier niet in de tekst.

ἐξουσία (exousia), ‘gezag’: het recht om te handelen in opdracht van Yeshua.

Zie ook Matt. 10:1, 5–15; Luc. 9:1–6.

χαλκός (chalkos), ‘koper’: kopergeld.

De gordel was de band om het middel waarin men geld bewaarde. πήρα (pera), ‘reistas’: een tas voor onderweg.

Het Grieks gaat hier midden in de zin over van weergegeven rede (‘gebood hun … sandalen aan te doen’) op rechtstreekse rede (‘trek niet aan’).

Wij volgen dat. χιτών (chiton), ‘hemd’: het lange kledingstuk dat men onder de mantel droeg.

εἰς μαρτύριον αὐτοῖς (eis martyrion autois), ‘als getuigenis voor hen’: het kan ook ‘tegen hen’ betekenen.

In latere handschriften (Textus Receptus, Byzantijnse tekst) volgt hier een toevoeging over Sodom en Gomorra op de dag van het oordeel; vergelijk Matt. 10:15.

Wij vertalen alleen wat in de SBLGNT staat.

Herodes Antipas, een zoon van de Herodes uit Matt. 2:1, heerste over Galilea.

Matteüs noemt hem ‘viervorst’ (Matt. 14:1); Markus noemt hem ‘koning’.

In latere handschriften staat ‘hij zei’ (Herodes) in plaats van ‘men zei’.

Elia werd terugverwacht voordat de dag van Yahweh komt (Mal. 3:23; in de Nederlandse telling is dit 4:5).

Zie ook Matt. 14:3–12.

Herodias was eerst getrouwd met Filippus, een broer van Herodes.

De wet verbiedt de vrouw van een broer te hebben (Lev. 18:16).

Het Grieks heeft ‘gezonden hebbend greep hij’: wij vullen aan dat Herodes iemand zond om Johannes te laten grijpen.

δίκαιος (dikaios), ‘rechtvaardig’: iemand die leeft zoals Elohim het wil.

In sommige latere handschriften staat ‘hij deed veel dingen’ (ἐποίει) in plaats van ‘hij wist zich geen raad’ (ἠπόρει).

Zie Galilea: Galilea is het noorden van het land, ten westen van de Jordaan en het meer van Galilea.

Nazaret en Kapernaüm liggen in dit gebied.

γενέσια (genesia), ‘verjaardag’: het feest op de geboortedag. μεγιστᾶνες (megistanes), ‘hooggeplaatsten’: de hoogste functionarissen. χιλίαρχος (chiliarchos), ‘legeroverste’: een aanvoerder van een legerafdeling.

In sommige oude handschriften staat ‘zijn dochter Herodias’ in plaats van ‘de dochter van Herodias zelf’.

Wij volgen de SBLGNT.

σπεκουλάτωρ (spekoulator) is een Latijns leenwoord (speculator): een soldaat van de lijfwacht die ook als bode of beul diende.

ἔρημος τόπος (eremos topos), ‘verlaten plaats’: een onbewoonde streek.

Welke plaats het is, zegt de tekst niet.

σπλαγχνίζομαι (splanchnizomai), ‘medelijden hebben’: van σπλάγχνα (splanchna), ‘ingewanden’, de plaats van diepe gevoelens.

Zie ook Matt. 14:13–21; Luc. 9:10–17; Joh. 6:1–15.

Een denarie was een zilveren munt, ongeveer het loon voor een dag werk. 200 denarie is dus het loon van ongeveer 200 werkdagen.

συμπόσια (symposia) is letterlijk ‘gezelschappen aan tafel’; πρασιά (prasia) is een ‘tuinbed’, een rechthoekig vak.

Het beeld is dat de menigte in vakken zat, als bedden in een tuin.

εὐλογέω (eulogeo), ‘zegenen’: het Grieks noemt geen voorwerp.

Wij schrijven ‘sprak de zegen uit’, zoals in Matt. 14:19.

κόφινος (kophinos), ‘mand’.

In 8:8 staat een ander woord, σπυρίς (spyris), ‘grote mand’; in 8:19–20 houdt Yeshua beide woorden uit elkaar.

ἄνδρες (andres), ‘mannen’: het getal telt alleen de volwassen mannen.

Zie Betsaïda: Betsaïda lag aan de noordkant van het meer van Galilea, vermoedelijk bij et-Tell, bij de monding van de Jordaan.

Ook el-Araj is voorgesteld.

Betsaïda ligt aan de noordkant van het meer van Galilea.

De precieze ligging is niet zeker.

Zie Zee van Galilea (Kinneret): De zee van Galilea is het meer van Galilea (Kinneret), een zoetwatermeer in het noorden van het huidige Israël.

Waar alleen ‘de zee’ staat, is dit meer bedoeld.

Zie Zee van Galilea (Kinneret): De zee van Galilea is het meer van Galilea (Kinneret), een zoetwatermeer in het noorden van het huidige Israël.

Waar alleen ‘de zee’ staat, is dit meer bedoeld.

De nacht was verdeeld in vier wakes.

De vierde nachtwake is ongeveer van drie tot zes uur ’s ochtends.

Zie Zee van Galilea (Kinneret): De zee van Galilea is het meer van Galilea (Kinneret), een zoetwatermeer in het noorden van het huidige Israël.

Waar alleen ‘de zee’ staat, is dit meer bedoeld.

ἐγώ εἰμι (ego eimi) is letterlijk ‘Ik ben’.

In dit verband betekent het ‘Ik ben het’.

Vergelijk Exod. 3:14, waar Elohim zegt: ‘Ik ben die Ik ben’.

πωρόω (poroo), ‘verharden’: het hart wordt ongevoelig, zodat men niet begrijpt wat men ziet.

Zie Gennesaret: Gennesaret is de vruchtbare vlakte aan de noordwestkant van het meer van Galilea, ten zuiden van Kapernaüm.

Gennesaret is een vruchtbare vlakte aan de westkant van het meer van Galilea.

Zie ook Matt. 14:34–36.

κράσπεδον (kraspedon), ‘kwast’ of ‘rand’: de Israëlieten moesten kwasten maken aan de hoeken van hun kleren (Num. 15:38–39).