Ruth 4

שַׁעַר (sha’ar), ‘poort’: de stadspoort was de plaats waar de oudsten recht spraken en zaken vastlegden.

Zie ook 3:11 en Deut. 21:19.

אָח (ach), ‘broer’: hier ‘verwant’.

Elimelech was een verwant van Boaz en van de losser.

Het Hebreeuws heeft hier een voltooide tijd (‘heeft verkocht’).

Omdat Boaz in vers 5 vraagt om het veld van Naomi te kopen, vertalen wij ‘verkoopt’: zij staat op het punt het te verkopen.

אֶגְלֶה אָזְנְךָ (egleh oznecha), ‘ik zal je oor ontbloten’: ik zal het je vertellen.

Zie ook 1 Sam. 20:2.

Hier gaat het Hebreeuws over van ‘jij’ (‘als je wilt lossen’) naar ‘hij’ (‘als hij niet wil lossen’).

Wij vertalen letterlijk; de bedoeling blijft dezelfde.

De woorden ‘De losser zei’ aan het eind van het vers staan er in het Hebreeuws niet; daar staat alleen ‘hij zei’.

Wij noemen de losser, omdat anders niet te zien is wie spreekt.

De naam van de gestorvene ‘oprichten’ op zijn erfdeel: de zoon van Ruth zou als erfgenaam van Machlon gelden.

Dat lijkt op de gedachte van het zwagerhuwelijk in Deut. 25:5–6.

Het is er geen in strikte zin: Boaz is geen broer van Machlon maar een verwant (vers 3), en Ruth was de weduwe van Machlon (vers 10).

De geschreven tekst heeft קניתי (qaniti), ‘ik koop’.

De overlevering leest קָנִיתָ (qanita), ‘jij koopt’.

Wij volgen de overlevering: wie het veld koopt, koopt ook Ruth.

Vergelijk vers 10, waar Boaz zegt dat hij Ruth koopt.

De tekst zegt niet waarom de losser zijn erfdeel zou bederven.

Waarschijnlijk zou zijn eigen erfdeel kleiner worden: hij betaalt voor het veld, en de zoon van Ruth zou het land als erfdeel van Machlon krijgen, niet als zijn eigen erfdeel (onzeker).

נַעַל (na’al), ‘sandaal’: wij vertalen zo, zoals in Deut. 25:9–10.

Het uittrekken van de sandaal betekent dat een zaak wordt overgedragen.

Het verschilt van Deut. 25:7–10: daar trekt de weduwe de sandaal van de schoonbroer uit als hij weigert haar te nemen.

Hier geeft de losser zijn eigen sandaal aan Boaz.

Boaz koopt het veld en neemt Ruth, de weduwe van Machlon, tot vrouw.

Zo blijft de naam van Machlon en van het geslacht van Elimelech in Israël bestaan (vergelijk Deut. 25:6).

Efrata is de streek rond Betlehem (Gen. 35:19; Micha 5:1).

Betlehem ligt ongeveer 9 kilometer ten zuiden van Jeruzalem, in het huidige Palestijnse gebied (Westelijke Jordaanoever).

De zegen noemt Rachel en Lea, de twee vrouwen van Jakob die samen het huis van Israël hebben gebouwd (Gen. 29–30).

Het Hebreeuws zegt letterlijk ‘moge Yahweh de vrouw geven’ en vervolgt met ‘als Rachel en Lea’; wij vertalen ‘maken’.

Peres was de zoon van Tamar en Juda (Gen. 38:27–30).

Gen. 38 vertelt hoe Tamar, de weduwe van Er, zoon van Juda, via Juda zonen kreeg (vergelijk Gen. 38:8 en het zwagerhuwelijk in Deut. 25:5–10).

הֵרָיוֹן (herayon), ‘zwangerschap’: een zeldzaam woord (vergelijk Hos. 9:11).

Hier zegt de verteller zelf dat Yahweh haar de zwangerschap geeft.

‘Zijn naam’ kan slaan op de naam van Yahweh, van de losser of van het kind.

Wij laten het open en vertalen ‘zijn naam’; uit het vervolg blijkt dat het kind bedoeld is.

מֵשִׁיב נֶפֶשׁ (meshiv nefesh), ‘herstel van je ziel’: iemand die je levenskracht terugbrengt.

Zie ook Ps. 23:3.

אֹמֶנֶת (omenet), ‘verzorgster’: een vrouw die voor een kind zorgt, zoals een voedster of pleegmoeder.

עוֹבֵד (Oved), ‘Obed’: ‘dienaar’ of ‘iemand die dient’.

De vrouwen geven de naam, wat ongewoon is; meestal doen de ouders dat.

תּוֹלְדוֹת (toledot), ‘geschiedenis’: de verhalen en de afstammelingen van iemand.

Zo ook in Gen. 2:4 en 37:2; hier is het een geslachtslijst.

Tien namen van Peres tot David.

De Hebreeuwse tekst heeft hier שַׂלְמָה (Salma), in vers 21 שַׂלְמוֹן (Salmon); het gaat om dezelfde man.

Wij schrijven beide keren Salmon, zoals in Matt. 1:5.

De geslachtslijst noemt de moeder van Boaz niet.

Matt. 1:5 noemt Rachab als moeder van Boaz en Ruth als moeder van Obed.

David werd door Samuël tot koning gezalfd (1 Sam. 16:13).

Het boek Ruth eindigt met zijn naam: de vrouw uit Moab is de overgrootmoeder van David.

Matt. 1:5–6 neemt deze lijn over: Boaz, Obed, Isaï, David.