Genesis 30

ותקנא רחל באחתה (vatqanne Rachel be’achotah), ‘ze was jaloers op haar zus’.

אין מתה אנכי (ein metah anochi), ‘anders ben ik dood’: zonder kinderen is haar leven leeg.

Jasher 31:16 zegt dat Rachel jaloers was op Lea toen zij Jakob geen kinderen baarde.

התחת אלהים אנכי (hatachat Elohim anochi), ‘ben ik in de plaats van Elohim?’: Jakob wijst erop dat alleen Elohim kinderen geeft (zie 29:31).

ותלד על ברכי (vateled al birkai), ‘zij zal baren op mijn knieën’: het kind op de knieën leggen is het erkennen als eigen kind (zie 50:23).

ואבנה (ve’ivaneh), ‘en laat mij opgebouwd worden’: het woord klinkt als ben, ‘zoon’ (zie 16:2).

Jubileeën 28:16–19 zegt dat Rachel jaloers was op Lea en dat Jakob, na de vier zonen van Lea, bij Bilha binnenging.

דנני (danani), ‘heeft mij recht gedaan’: Dan klinkt als dan, ‘recht doen’.

Jubileeën 28:18 vertelt de geboorte van Bilha’s eerste zoon, maar noemt de naam Dan niet.

נפתולי אלהים (naftulei Elohim niftalti), ‘een worsteling van Elohim heb ik gevoerd’: ‘van Elohim’ kan ook ‘geweldig’ betekenen, dus ‘een zware worsteling’.

Naftali klinkt als niftal, ‘worstelen’.

Jubileeën 28:19 noemt Naftali.

עמדה מלדת (amedah miledet), ‘ze was blijven staan met baren’: zie 29:35.

Jubileeën 28:20 en Jasher 31:17 zeggen dat Lea Zilpa aan Jakob gaf toen zij zelf niet meer baarde.

De Masoreten laten het lezen als בא גד (ba gad), ‘geluk is gekomen’.

Hier is de gelezen vorm gevolgd.

Gad klinkt als gad, ‘geluk’.

Lezing: het geschreven woord is בגד (bagad), ‘met geluk’.

Jubileeën 28:20 noemt Gad.

באשׁרי (be’oshri), ‘tot mijn geluk’, en אשׁרוני (ishsheruni), ‘zullen mij gelukkig noemen’: Aser klinkt als osher, ‘geluk’.

Jubileeën 28:21 noemt Aser.

בימי קציר חטים (bimei qetsir chittim), ‘in de dagen van de tarweoogst’: eind mei of begin juni.

דודאים (duda’im), ‘dudaïm’: een plant met geurige vruchten, die als middel voor vruchtbaarheid golden; vaak vertaald als ‘alruinen’ of ‘liefdesappels’.

המעט קחתך את אישׁי (hame’at qachtech et ishi), ‘is het niet genoeg dat je mijn man hebt genomen?’: Lea ziet Rachel als de bevoorrechte vrouw (zie 29:30).

שׂכר שׂכרתיך (sachor sechartich), ‘ik heb je werkelijk gehuurd’: het woord sachar, ‘loon, huur’, komt terug in de naam van vers 18.

וישׁמע אלהים אל לאה (vayishma Elohim el Leah), ‘Elohim luisterde naar Lea’.

Jasher 31:18 en Jubileeën 28:22–23 noemen Issachar, Zebulon en Dina.

ישׂשכר (Yissaskhar), ‘Issachar’: klinkt als sachar, ‘loon’ (zie vers 16).

זבדני (zevadani), ‘heeft mij begiftigd’, en יזבלני (yizbeleni), ‘zal mij in ere houden’: Zebulon klinkt als zaval, ‘eren’.

ותקרא את שׁמה דינה (vatiqra et shemah Dinah), ‘ze noemde haar Dina’: bij Dina staat geen uitleg van de naam.

Haar verhaal staat in hoofdstuk 34.

ויזכר אלהים את רחל (vayizkor Elohim et Rachel), ‘Elohim dacht aan Rachel’: zie 8:1; 19:29.

ויפתח את רחמה (vayiftach et rachmah), ‘hij opende haar baarmoeder’: zie 29:31.

Jasher 31:19–21 vertelt dat Rachel tot Yahweh bad dat Hij aan haar zou denken.

אסף אלהים את חרפתי (asaf Elohim et cherpati), ‘Elohim heeft mijn schande weggenomen’: asaf, ‘wegnemen’, klinkt als Yosef.

Onvruchtbaarheid gold als schande (zie Luc. 1:25).

יוסף (Yosef), ‘Jozef’: ‘hij voegt toe’ (yasaf).

Jasher 31:21 zegt dat Jakob eenennegentig was toen Jozef werd geboren.

Jubileeën 28:24 zegt dat Yahweh Rachel genadig was en haar schoot opende.

שׁלחני ואלכה אל מקומי ולארצי (shalcheni ve’elchah el meqomi ule’artsi), ‘laat mij gaan naar mijn plaats en mijn land’.

Jasher 31:22–24 zegt dat Rebekka haar min Debora naar Jakob stuurde met het bericht dat hij naar huis moest terugkeren.

Jubileeën 28:25 heeft dezelfde vraag van Jakob.

נחשׁתי (nichashti), ‘ik heb voortekenen geraadpleegd’: het woord hoort bij nachash, ‘waarzeggen’ (zie 44:5, 15).

Laban merkt dat Yahweh hem zegent door Jakob.

Jasher 31:25 geeft Labans antwoord als: blijf bij mij en noem je loon.

נקבה (nakvah), ‘noem’: van naqav, ‘aanwijzen, bepalen’.

לרגלי (leragli), ‘sinds ik hier ben’: letterlijk ‘op mijn voet’, dus ‘door mijn komst’.

ויפרץ (vayifrots), ‘het is toegenomen’: letterlijk ‘het brak door’, dezelfde stam als in vers 43 (zie ook 28:14).

נקד וטלוא (naqod vetalu), ‘gespikkeld en gevlekt’, en חום (chum), ‘donker’: donkerbruin tot zwart.

De meeste schapen waren wit en de meeste geiten zwart; Jakob vraagt om de uitzonderingen.

Jasher 31:26 zegt hetzelfde.

Jubileeën 28:27 geeft de afspraak als ‘donker, gevlekt en gespikkeld met wit’.

וענתה בי צדקתי (ve’anetah bi tsidqati), ‘mijn rechtvaardigheid zal voor mij antwoorden’: wie bij Jakob een ander dier vindt, heeft het bewijs van diefstal.

Jasher 31:27 zegt dat Laban deed zoals Jakob had gezegd.

התישׁים העקדים (hateyashim ha’aqudim), ‘de gestreepte bokken’: aqud, ‘gestreept’, komt van aqad, ‘binden’.

Lezing: ‘zijn zonen’ is hier gelezen als de zonen van Laban (zie vers 36).

Jasher 31:28 leest de zonen van Jakob.

דרך שׁלשׁת ימים (derekh sheloshet yamim), ‘een afstand van drie dagen’: zie 31:22.

לבנה (livneh), ‘populier’: ook vertaald als ‘storaxboom’; het woord betekent ‘wit’.

ולוז (luz), ‘amandel’: zie ook 28:19, waar Luz de oude naam van Betel is.

וערמון (armon), ‘plataan’.

ברהטים (berehatim), ‘in de troggen’: zie Ex. 2:16.

בשׁקתות (bishqatot), ‘in de drinkbakken’: zie 24:20.

המקשׁרות (hamqushshorot), ‘de sterke’: letterlijk ‘de vastgebonden’, dus de stevige.

Het tegenovergestelde is ‘de zwakke’ in vers 42.

העטפים ללבן והקשׁרים ליעקב (ha’utafim leLavan vehaqeshurim leYa’aqov), ‘de zwakke voor Laban en de sterke voor Jakob’.

ויפרץ האישׁ מאד מאד (vayifrots ha’ish me’od me’od), ‘de man brak buitengewoon door’: zie 28:14 en vers 30.

Jasher 31:31–33 zegt dat Jakob zes jaar langer bij Laban diende en zeer rijk werd.

Jubileeën 28:29 noemt zijn bezit aan runderen, schapen, ezels, kamelen, knechten en meiden.