Spreuken 18

Deze spreuk is moeilijk.

נִפְרָד (nifrad), ‘wie zich afzondert’, zoekt zijn eigen begeerte (תַּאֲוָה, ta'avah) en breekt los tegen elk degelijk beleid.

תְּבוּנָה (tevunah), ‘verstand’; בְּהִתְגַּלּוֹת לִבּוֹ (behitgallot libbo), ‘in het openbaren van zijn hart’: de dwaas wil zijn eigen mening kwijt, niet leren.

בּוּז (buz), ‘minachting’; קָלוֹן (qalon), ‘schande’; חֶרְפָּה (cherpah), ‘hoon’: de goddeloze brengt deze drie met zich mee.

שְׂאֵת פְּנֵי (se'et pene), ‘het gezicht opheffen’: partijdig zijn en iemand ontzien om zijn persoon.

Vergelijk Lev. 19:15.

מַהֲלֻמוֹת (mahalumot), ‘slagen’: een zeldzaam woord; de dwaas lokt door zijn gepraat slagen uit.

מְחִתָּה (mechittah), ‘verderf’: ook ‘schrik, instorting’.

נֶפֶשׁ (nefesh), ‘ziel’: hier het leven.

כְּמִתְלַהֲמִים (kemitlahamim), ‘als lekkernijen’: een zeldzaam woord.

Het kan ook ‘gretig geslikt’ betekenen.

De spreuk staat ook in Spr. 26:22, in dezelfde woorden.

בַּעַל מַשְׁחִית (ba'al mashchit), ‘verwoester’: letterlijk ‘heer van verderf’.

Nalatigheid verwoest net zo goed als vernieling; de luiaard is de broer van de verwoester.

Vergelijk Spr. 12:24 en 19:15.

שֵׁם יְהוָה (shem Yahweh), ‘de naam van Yahweh’: Yahweh zelf, zoals Hij Zich bekend maakt.

Vergelijk Ps. 20:2 en Ps. 124:8.

Dezelfde eerste helft staat in Spr. 10:15.

בְּמַשְׂכִּיתוֹ (bemaskito), ‘in zijn verbeelding’: een zeldzaam woord, ook ‘afbeelding’ of ‘voorstelling’ (Lev. 26:1).

De rijke denkt dat zijn bezit hem beschermt.

Hier staat het tegenover de naam van Yahweh in 18:10.

De tweede helft is gelijk aan Spr. 15:33b.

Vergelijk Spr. 16:18 voor ‘voor de ondergang’.

אִוֶּלֶת (ivvelet), ‘zotheid’: zie 16:22.

רוּחַ (ruach), ‘geest’: de innerlijke kracht die een mens door ziekte heen draagt.

Zonder die kracht, met een verslagen geest, is niets te dragen.

Vergelijk 17:22.

מַתָּן (mattan), ‘gift’: een gift opent deuren.

De spreuk zegt niet dat dit goed of fout is.

בְּרִיבוֹ (verivo), ‘in zijn zaak’: riv betekent ‘ruzie’ en ook ‘rechtszaak’; hier gaat het om een zaak voor de rechter.

Wie het eerst spreekt, lijkt gelijk te hebben, totdat de ander hem ondervraagt.

Het geschreven woord (ketiv) is יָבֹא (yavo), ‘komt’.

De gelezen vorm (qere) is וּבָא (uva), ‘en komt’.

Wij volgen het qere; de betekenis blijft gelijk.

הַגּוֹרָל (hagoral), ‘het lot’: bij een twist werd soms door het lot beslist, zoals in 16:33.

Het lot beslist tussen sterke partijen.

Het Hebreeuws is kort: ‘een gekrenkte broer, [meer] dan een sterke stad’.

Wij vullen niets aan buiten ‘sterker dan’.

Veel vertalers lezen: ‘een gekrenkte broer is moeilijker te winnen dan een sterke stad’.

בְּיַד־לָשׁוֹן (beyad-lashon), ‘in de hand van de tong’: de tong heeft de macht over leven en dood.

Wie veel spreekt, krijgt de gevolgen.

Vergelijk Spr. 12:14 en 13:3.

אִשָּׁה (ishah), ‘vrouw’: ook ‘echtgenote’.

Vergelijk Spr. 12:4 en 19:14.

Sommige oude vertalingen hebben ‘een goede vrouw’.

Wij volgen de Hebreeuwse tekst.

רָשׁ (rash), ‘berooide’: zie 17:5.

עַזּוֹת (azzot), ‘hard’: letterlijk ‘hardheden’.

לְהִתְרֹעֵעַ (lehitro'ea), ‘om zich te gronde te richten’: de klinkers van de Masoretische tekst lezen een zeldzame vorm van רָעַע (ra'a), ‘breken, verwoesten’.

Een andere lezing is לְהִתְרֵעַ (lehitre'a), ‘om zich als naaste te gedragen’, van רֵעַ (re'a), ‘naaste’ (ook ‘vriend’).

Dan zegt de spreuk: ‘Een man met naasten moet zelf een naaste zijn’.

De betekenis is onzeker.

Wij volgen de klinkers.