Genesis 29

וישׂא יעקב רגליו (vayissa Ya’aqov raglav), ‘Jakob hief zijn voeten op’: een uitdrukking voor ‘op weg gaan’, met nieuwe kracht na de droom (zie 28:12–15).

בני קדם (benei qedem), ‘zonen van het oosten’: de stammen ten oosten van Kanaän (zie 25:6).

Jasher 30:4 zegt dat Jakob terugkeerde naar Charan en bij de herdersput ging zitten.

וגללו את האבן (vegalelu et ha’even), ‘ze rolden de steen’: de steen sloot de put af en beschermde het water (zie vers 8).

Zie Charan: Charan (Harran) lag in het zuiden van het huidige Turkije, bij de grens met Syrië, in het noorden van Mesopotamië.

מחרן (miCharan), ‘uit Charan’: zie 11:31; 28:10.

Jasher 30:5–6 vertelt hetzelfde gesprek met de herders.

השׁלום (hashalom lo), ‘gaat het goed met hem?’: letterlijk ‘is er vrede voor hem?’.

רעה (ro’ah), ‘herderin’: Rachel hoedt de schapen van haar vader (zie Ex. 2:16).

Jasher 30:7 zegt dat zij als herderin kwam.

יעקב ויגל את האבן מעל פי הבאר (vayigash Ya’aqov vayegel et ha’even), ‘Jakob ging naar voren en rolde de steen weg’: de herders wachtten tot alle kudden er waren (zie vers 8); Jakob rolt de steen alleen weg.

אחי אביה (achi aviha), ‘een verwant van haar vader’: letterlijk ‘een broer van haar vader’.

Ach, ‘broer’, betekent ook ‘verwant’ (zie 13:8; 14:14).

Jakob is Labans neef: zijn moeder is Labans zus.

ויחבק לו וינשׁק (vayechabeq lo vayenashheq lo), ‘hij omhelsde hem en kuste hem’: een warme ontvangst, zoals Ezau later Jakob ontvangt (zie 33:4).

Jasher 30:10 zegt dat Laban hem tegemoetliep, kuste en omhelsde.

עצמי ובשׂרי (atsmi uvesari), ‘mijn gebeente en mijn vlees’: een uitdrukking voor naaste bloedverwantschap (zie 2:23; 2 Sam. 5:1).

חדשׁ ימים (chodesh yamim), ‘een maand’: letterlijk ‘een maand aan dagen’.

Jasher 30:12 zegt ook dat Jakob een maand bij Laban verbleef.

ועבדתני חנם (va’avadtani chinam), ‘zou je mij voor niets dienen?’: Laban wil een loon afspreken.

Jasher 30:12 heeft dezelfde vraag.

הגדלה לאה (hagedolah Leah), ‘de oudste, Lea’: Jasher 30:13 zegt dat Laban geen zonen had, alleen dochters, en noemt zijn vrouw Adina.

רכות (rakkot), ‘zwak’: rakkot betekent ‘zacht’, ‘teer’ of ‘zwak’.

Het kan schoonheid aanduiden (zachte ogen) of een gebrek.

Lezing: hier gelezen als ‘zwak’.

Jubileeën 28:5 zegt dat Lea's ogen zwak waren, maar haar gestalte heel mooi.

אעבדך שׁבע שׁנים (e’evdekha sheva shanim), ‘ik zal u zeven jaar dienen’: de bruidsprijs in arbeid (zie 31:15).

Jubileeën 28:1 zegt dat Jakob een jaarweek, zeven jaar, voor Rachel diende.

Jasher 30:14 noemt dezelfde afspraak.

כימים אחדים (keyamim achadim), ‘als enkele dagen’: de tijd gaat snel voorbij door zijn liefde.

ואבואה אליה (ve’avo’ah eleha), ‘dan kan ik bij haar komen’: een vaste uitdrukking voor het huwelijk voltrekken.

משׁתה (mishteh), ‘feestmaal’: de bruiloft duurde een week (zie vers 27; Richt. 14:12).

בערב ויקח את לאה (ba’erev vayiqach et Leah), ‘'s avonds nam hij Lea’: in het donker herkende Jakob haar niet.

Jasher 31:2–4 zegt dat Laban alle lichten uitdoofde.

Jasher 31:7–10 zegt dat de buren riepen ‘Hi-Lea, Hi-Lea’ (‘zij is Lea’), en dat Jakob dit pas 's morgens begreep.

זלפה שׁפחתו (Zilpah shifchato), ‘Zilpa, zijn dienares’: Jubileeën 28:3 noemt Zilpa ook.

Jubileeën 28:9 noemt Bilha, de zus van Zilpa.

ולמה רמיתני (velamah remitani), ‘waarom hebt u mij bedrogen?’: ramah, ‘bedriegen’, is verwant aan mirmah, ‘bedrog’, in 27:35.

Jakob wordt bedrogen zoals hij zijn vader bedroog.

לתת הצעירה לפני הבכירה (latet hatse’irah lifnei habekhirah), ‘de jongste geven vóór de oudste’: Laban beroept zich op een gewoonte van de plaats.

Jubileeën 28:6 heeft dezelfde woorden van Laban: ‘Het is niet zo in ons land, de jongere te geven vóór de oudere’.

Jasher 31:12 geeft hetzelfde antwoord van Laban.

מלא שׁבע זאת (male shevua zot), ‘maak deze week vol’: de bruiloftsweek van Lea.

Jubileeën 28:8–9 zegt dat Rachel na de zeven dagen van het feest werd gegeven en dat Jakob daarna nog zeven jaar diende.

Jasher 31:12–13 noemt dezelfde tweede zeven jaar.

מלאה (mile’ah), ‘meer dan Lea’: de voorkeur voor Rachel, die vers 31 verklaart.

שׂנואה (snu’ah), ‘niet bemind’: letterlijk ‘gehaat’; hier ‘achtergesteld’, want vers 30 zegt dat hij meer van Rachel hield (zie Deut. 21:15).

עקרה (aqarah), ‘onvruchtbaar’: zie 11:30; 25:21.

Lezing: hier gelezen als ‘niet bemind’.

Jubileeën 28:12 en Jasher 31:14 gebruiken ‘gehaat’.

ראובן (Re’uven), ‘Ruben’: ‘zie, een zoon’ (re’u ben); Lea verbindt de naam met ra’ah, ‘zien’.

בעניי (be’onyi), ‘mijn ellende’: zie 16:11.

Jasher 31:14–15 noemt de vier zonen van Lea: Ruben, Levi, Simeon en Juda.

Jubileeën 28:11 heeft ‘hij noemde’ (Jakob) waar Genesis ‘zij noemde’ (Lea) heeft.

שׁמע יהוה (shama YHWH), ‘Yahweh heeft gehoord’: Shim’on klinkt als shama, ‘horen’.

ילוה (yillaveh), ‘zal zich verbinden’: Levi klinkt als lavah, ‘zich verbinden’.

אודה (odeh), ‘ik zal danken’: Yehudah klinkt als hodah, ‘danken, loven’.

ותעמד מלדת (vata’amod miledet), ‘ze hield op met baren’: voorlopig (zie 30:17).