Open in de app Alle boeken Spreuken ← 24 26 → Spreuken 25 Spreuken van Salomo, overgeschreven door de mannen van Hizkia
Eigen Nederlandse vertaling uit de grondtekst. Rode tekst = woorden van Yahweh, Elohim of Yeshua zelf. Cursieve tekst = woorden van Melchisedek en de engel van Yahweh (hun identiteit wordt verschillend uitgelegd; zie de voetnoot). Kleine cursieve tekst = woorden van Satan, demonen of de draak. Gele markering in de brontekst = woord uit een andere bron dan de hoofdbron (zie Bron).
Nog meer spreuken van Salomo 1 Ook dit zijn spreuken van Salomo. De mannen van Hizkia, de koning van Juda, schreven ze over.
מִשְׁלֵ֣י
(mishlei)
spreuken van
הֶ֝עְתִּ֗יקוּ
(hetiqu)
schreven over
אַנְשֵׁ֤י
(anshei)
de mannen van
חִזְקִיָּ֬ה
(chizqiya)
Hizkia
מֶֽלֶךְ
(melekh)
koning van
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
הֶעְתִּיקוּ (he’tiqu), ‘zij schreven over’: zij verzamelden en schreven over wat al bestond.
Hier begint een tweede verzameling spreuken van Salomo (Spr. 25–29).
Zie ook Spr. 1:1 en 10:1.
Hizkia was koning van Juda; zie 2 Kron. 29–32.
2 De heerlijkheid van Elohim is een zaak te verbergen, maar de eer van koningen is een zaak te onderzoeken.
כְּבֹ֣ד
(kevod)
heerlijkheid van
הַסְתֵּ֣ר
(haster)
verbergen van
וּכְבֹ֥ד
(ukhevod)
en eer van
מְ֝לָכִ֗ים
(melakhim)
koningen
חֲקֹ֣ר
(chaqor)
onderzoeken van
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
כָּבוֹד (kavod), ‘heerlijkheid’ bij Elohim en ‘eer’ bij koningen.
דָּבָר (davar), ‘zaak’: ook ‘woord’ of ‘ding’.
3 Voor de hoogte is er de hemel en voor de diepte de aarde, maar het hart van koningen is niet te onderzoeken.
לָ֭רוּם
(larum)
voor de hoogte
וָאָ֣רֶץ
(vaarets)
en aarde
לָעֹ֑מֶק
(laomeq)
voor de diepte
מְ֝לָכִ֗ים
(melakhim)
koningen
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
4 Verwijder het schuim uit het zilver, dan komt er een vat uit voor de smelter.
מִכָּ֑סֶף
(mikasef)
uit het zilver
וַיֵּצֵ֖א
(vayetse)
en er komt uit
לַצֹּרֵ֣ף
(latsoref)
voor de smelter
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
הָגוֹ (hago), ‘verwijder’: een werkwoord dat ook in vers 5 staat.
In vers 4 volgt het resultaat: er komt een vat voor de smelter.
סִיגִים (sigim), ‘schuim’: het afval dat bij het smelten van zilver bovenkomt.
5 Verwijder de goddeloze uit de nabijheid van de koning, dan staat zijn troon vast in gerechtigheid.
רָ֭שָׁע
(rasha)
de goddeloze
לִפְנֵי
(lifnei)
voor het aangezicht van
וְיִכּ֖וֹן
(veyikon)
en zal vast staan
בַּצֶּ֣דֶק
(batsedeq)
in gerechtigheid
כִּסְאֽוֹ
(kiso)
zijn troon
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
6 Verhef jezelf niet voor de koning en sta niet op de plaats van de groten.
תִּתְהַדַּ֥ר
(tithadar)
verhef jezelf
לִפְנֵי
(lifnei)
voor het aangezicht van
וּבִמְק֥וֹם
(uvimqom)
en op de plaats van
גְּ֝דֹלִ֗ים
(gedolim)
groten
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
7 Want het is beter dat er tegen je wordt gezegd: „Kom hier omhoog!” Beter dan dat je vernederd wordt voor een edele, die je ogen hebben gezien.
מֵֽ֭הַשְׁפִּ֣ילְךָ
(mehashpilekha)
dan vernederd te worden
לִפְנֵ֣י
(lifnei)
voor het aangezicht van
עֵינֶֽיךָ
(eineikha)
je ogen
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Lezing
De laatste woorden, ‘die je ogen hebben gezien’, kunnen ook bij vers 8 worden gelezen.
Wij volgen de verdeling van de Masoretische tekst.
8 Ga niet haastig een geschil in. Anders: wat zul je doen aan het einde ervan, als je naaste je te schande maakt?
לָרִ֗ב
(lariv)
naar een geschil
תַּ֭עֲשֶׂה
(taase)
zul je doen
בְּאַחֲרִיתָ֑הּ
(beacharitah)
in het einde ervan
בְּהַכְלִ֖ים
(behakhlim)
als te schande maakt
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
רִיב (riv), ‘geschil’: een twist of een rechtszaak.
Zo ook vers 9.
רֵעַ (re’a), ‘naaste’: ook ‘vriend’. Zo ook in vers 9, 17, 18 en in Spr. 26–27.
9 Voer je geschil met je naaste, maar onthul het geheim van een ander niet.
רִֽ֭יבְךָ
(rivekha)
je geschil
וְס֖וֹד
(vesod)
en het geheim van
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
10 Anders brengt wie het hoort je in schande, en je slechte naam keert niet terug.
יְחַסֶּדְךָ֥
(yechasedkha)
brengt in schande jou
שֹׁמֵ֑עַ
(shomea)
wie hoort
וְ֝דִבָּתְךָ֗
(vedibatekha)
en je slechte naam
תָשֽׁוּב
(tashuv)
keert terug
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
יְחַסֶּדְךָ (yechassedkha), ‘brengt je in schande’: dit werkwoord is verwant aan חֶסֶד (chesed), ‘trouw’, maar heeft hier de andere betekenis ‘beschamen’.
דִּבָּתְךָ (dibbatkha), ‘je slechte naam’: het kwaad dat over je wordt gezegd. תָשׁוּב (tashuv), ‘keert terug’: ook ‘gaat niet weg’.
11 Gouden appels in zilveren snijwerk: een woord, op zijn tijd gesproken.
תַּפּוּחֵ֣י
(tapuchei)
appels van
בְּמַשְׂכִּיּ֥וֹת
(bemaskiyot)
in snijwerk van
אָפְנָֽיו
(afenav)
zijn tijd
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
תַּפּוּחֵי זָהָב (tappuchei zahav), ‘gouden appels’: de precieze vrucht is onzeker.
מַשְׂכִּיּוֹת (maskiyyot), ‘snijwerk’: het woord komt maar enkele keren voor; de betekenis is onzeker.
עַל אָפְנָיו (al ofanav), ‘op zijn tijd’: letterlijk ‘op zijn wielen’ of ‘op zijn manier’. De betekenis is onzeker.
12 Een gouden ring en een sieraad van fijn goud: een wijze die terechtwijst, voor een oor dat luistert.
וַחֲלִי
(vachali)
en sieraad van
מוֹכִ֥יחַ
(mokhiach)
terechtwijzer
שֹׁמָֽעַת
(shomaat)
dat luistert
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
נֶזֶם (nezem), ‘ring’: een ring voor de neus of het oor.
מוֹכִיחַ (mochiach), ‘wie terechtwijst’: dezelfde stam als תוֹכַחַת (tochachat), ‘terechtwijzing’ in Spr. 27:5.
13 Als de koelte van sneeuw op een dag van de oogst, zo is een betrouwbare bode voor wie hem sturen. Hij brengt de ziel van zijn heren terug.
כְּצִנַּת
(ketsinat)
als koelte van
בְּי֬וֹם
(beyom)
op de dag van
נֶ֭אֱמָן
(neeman)
betrouwbaar
לְשֹׁלְחָ֑יו
(lesholechav)
voor wie hem sturen
וְנֶ֖פֶשׁ
(venefesh)
en de ziel van
אֲדֹנָ֣יו
(adonav)
zijn heren
יָשִֽׁיב
(yashiv)
brengt hij terug
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
נֶפֶשׁ (nefesh), ‘ziel’: het leven en de hele persoon.
Hier zo ook in vers 25.
צִנָּה (tsinnah), ‘koelte’: de koelte van sneeuw of ijs in de hitte van de oogst. Er valt dus geen sneeuw; het gaat om verkoeling.
14 Wolken en wind en geen regen: zo is een man die zich beroemt op een gave van leugen.
נְשִׂיאִ֣ים
(nesiim)
wolken
וְגֶ֣שֶׁם
(vegeshem)
en regen
מִ֝תְהַלֵּ֗ל
(mithalel)
die zich beroemt
בְּמַתַּת
(bematat)
op een gave van
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
נְשִׂיאִים (nesi’im), ‘wolken’: letterlijk ‘opstijgende dampen’.
Het woord betekent elders ook ‘vorsten’.
15 Door geduld laat een bevelhebber zich overhalen, en een zachte tong breekt een bot.
בְּאֹ֣רֶךְ
(beorekh)
door lengte van
אַ֭פַּיִם
(apayim)
toorn (geduld)
יְפֻתֶּ֣ה
(yefute)
wordt overgehaald
קָצִ֑ין
(qatsin)
bevelhebber
וְלָשׁ֥וֹן
(velashon)
en tong
תִּשְׁבָּר
(tishbar)
breekt
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
16 Heb je honing gevonden, eet je dan genoeg. Anders word je er te vol van en braak je het uit.
מָ֭צָאתָ
(matsata)
heb je gevonden
דַּיֶּ֑ךָּ
(dayeka)
je genoeg
תִּ֝שְׂבָּעֶ֗נּוּ
(tisbaenu)
word je er vol van
וַהֲקֵֽאתֽוֹ
(vahaqeto)
en braak je het uit
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
17 Maak je voet zeldzaam in het huis van je naaste, anders heeft hij genoeg van je en haat hij je.
הֹקַ֣ר
(hoqar)
maak zeldzaam
רַ֭גְלְךָ
(raglekha)
je voet
מִבֵּ֣ית
(mibeit)
uit het huis van
יִ֝שְׂבָּעֲךָ֗
(yisbaakha)
heeft hij genoeg van jou
וּשְׂנֵאֶֽךָ
(useneekha)
en haat hij jou
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
18 Een knots en een zwaard en een scherpe pijl: zo is een man die als valse getuige tegen zijn naaste antwoordt.
וְ֭חֶרֶב
(vecherev)
en zwaard
בְ֝רֵעֵ֗הוּ
(bereehu)
tegen zijn naaste
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
מֵפִיץ (mefits), ‘knots’: een soort strijdhamer; de betekenis is niet helemaal zeker.
Vergelijk Exod. 20:16.
19 Een gebroken tand en een wankelende voet: vertrouwen op een trouweloze op de dag van de nood.
מוּעָ֑דֶת
(muadet)
wankelend
מִבְטָ֥ח
(mivtach)
vertrouwen op
בּ֝וֹגֵ֗ד
(boged)
een trouweloze
בְּי֣וֹם
(beyom)
op de dag van
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
20 Wie een kleed uittrekt op een koude dag, azijn op soda: zo is wie liederen zingt bij een bedroefd hart.
מַ֥עֲדֶה
(maade)
wie uittrekt
בְּי֣וֹם
(beyom)
op de dag van
וְשָׁ֥ר
(veshar)
en wie zingt
בַּ֝שִּׁרִ֗ים
(bashirim)
liederen
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
נָתֶר (neter), ‘soda’: een mineraal dat bruist als er azijn op komt.
לֶב רָע (lev ra), letterlijk ‘een slecht hart’: hier een bedroefd of zwaarmoedig hart. Het kleed en de azijn passen niet bij de plaats en de tijd, net als vrolijke liederen bij verdriet.
21 Als wie je haat honger heeft, geef hem brood te eten; en als hij dorst heeft, geef hem water te drinken.
שֹׂ֭נַאֲךָ
(sonaakha)
die jou haat
הַאֲכִלֵ֣הוּ
(haakhilehu)
geef hem te eten
הַשְׁקֵ֥הוּ
(hashqehu)
geef hem te drinken
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
22 Want je schept gloeiende kolen op zijn hoofd, en Yahweh zal het je vergelden.
גֶֽחָלִ֗ים
(gechalim)
kolen
רֹאשׁ֑וֹ
(rosho)
zijn hoofd
וַֽ֝יהוָ֗ה
(vaYahweh)
en Yahweh
יְשַׁלֶּם
(yeshalem)
zal vergelden
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
גֶּחָלִים (gechalim), ‘gloeiende kolen’: een beeld voor de uitwerking van vriendelijkheid op een vijand.
De uitleg van het beeld verschilt (schaamte, berouw).
Wij laten het beeld staan.
Zie ook Rom. 12:20.
יְשַׁלֶּם (yeshallem), ‘zal vergelden’: Yahweh zelf geeft de vergoeding; hier in goede zin.
23 De noordenwind brengt regen voort, en een boos gezicht een tong die in het geheim spreekt.
תְּח֣וֹלֵֽל
(techolel)
brengt voort
וּפָנִ֥ים
(ufanim)
en gezichten
נִ֝זְעָמִ֗ים
(nizamim)
boos
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
תְּחוֹלֵל (techolel), ‘brengt voort’: letterlijk ‘doet baren’.
Het werkwoord kan ook ‘verdrijft’ betekenen.
De betekenis is onzeker.
לְשׁוֹן סָתֶר (leshon seter), ‘een tong die in het geheim spreekt’: roddel achter iemands rug.
24 Het is beter te wonen op een hoek van het dak dan met een twistzieke vrouw in een gedeeld huis.
מֵאֵ֥שֶׁת
(meeshet)
dan een vrouw van
מִ֝דְיָנִ֗ים
(midyanim)
twisten
וּבֵ֥ית
(uveit)
en een huis van
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
Deze spreuk is gelijk aan Spr. 21:9.
מִדְיָנִים (midyanim), ‘twisten’: een vrouw van twisten is een twistzieke vrouw.
בֵּית חָבֶר (bet chaver), ‘een gedeeld huis’: letterlijk ‘een huis van gezelschap’.
Lezing
Het geschreven woord (ketiv) heeft מדונים (madonim); het gelezen woord (qere) heeft מִדְיָנִים .
De betekenis is gelijk.
25 Koud water voor een vermoeide ziel: een goed bericht uit een ver land.
וּשְׁמוּעָ֥ה
(ushemua)
en een bericht
מֵאֶ֥רֶץ
(meerets)
uit het land van
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
26 Een vertroebelde bron en een bedorven bron: een rechtvaardige die wankelt voor een goddeloze.
נִ֭רְפָּשׂ
(nirpas)
vertroebeld
מָשְׁחָ֑ת
(mashechat)
bedorven
צַ֝דִּ֗יק
(tsadiq)
rechtvaardige
לִפְנֵֽי
(lifnei)
voor het aangezicht van
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
נִרְפָּשׂ (nirpas), ‘vertroebeld’: letterlijk ‘vertrapt’; een bron waarin iemand heeft gestaan of geroerd.
מָט (mat), ‘wankelt’: ook ‘zakt in’ of ‘zwicht’.
27 Veel honing eten is niet goed, en het onderzoeken van hun eer is eer.
הַרְבּ֣וֹת
(harbot)
veel te doen
וְחֵ֖קֶר
(vecheqer)
en onderzoek
כְּבֹדָ֣ם
(kevodam)
hun eer
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
כָּבוֹד (kavod), hier ‘eer’ (bij mensen).
Lezing
Dit vers is in de Masoretische tekst moeilijk.
Wij vertalen letterlijk: ‘het onderzoeken van hun eer is eer’.
Sommige oude vertalingen en lezers zien een andere tekst of een andere samenhang (bijvoorbeeld ‘het onderzoeken van moeilijke zaken is eer’).
De betekenis is onzeker.
28 Een stad met bressen, zonder muur: een man zonder beheersing over zijn geest.
פְּ֭רוּצָה
(perutsa)
doorbroken
מַעְצָ֣ר
(matsar)
beheersing
לְרוּחֽוֹ
(lerucho)
voor zijn geest
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
רוּחַ (ruach), ‘geest’: de innerlijke drang of gemoedsstemming.
מַעְצָר (ma’tsar), ‘beheersing’: letterlijk ‘wat tegenhoudt’.
Zie ook Spr. 16:32.