Genesis 19

Sodom lag in de vlakte van de Jordaan; de precieze plek is niet zeker (zie 13:10; 18:16).

הַמַּלְאָכִים (hamal’akhim), ‘de engelen’: de twee bezoekers die in 18:22 naar Sodom gingen.

Het woord mal’ak betekent ‘gezant’.

בְּשַׁעַר (bash’ar), ‘in de poort’: bij de stadspoort werd recht gesproken en zaken gedaan (zie Deut. 21:19).

Jasher 19:46–47 vertelt dat de engelen na de maaltijd bij Abraham ’s avonds Sodom bereikten en dat Lot hen in huis nam.

אֲדֹנַי (adonay), ‘mijn heren’: de gewone meervoudsvorm, uitgesproken met een a.

Lot spreekt hen aan als gasten.

In vers 18 staat een andere vorm (zie 19:18).

בָרְחוֹב (birchov), ‘op het plein’: de open ruimte bij de poort, waar reizigers overnachtten als niemand hen opnam (zie Richt. 19:15).

וּמַצּוֹת (matsot), ‘ongezuurde broden’: brood zonder zuurdeeg, dat snel gebakken is (zie Ex. 12:39).

Zie Sodom en Gomorra: De ligging van Sodom en Gomorra is niet met zekerheid bekend; ze worden bij de Dode Zee gezocht.

מִקָּצֶה (miqtseh), ‘van de uiterste rand’: de mannen kwamen van alle kanten, uit heel de stad.

Jasher 19:44 noemt de zonden van Sodom.

Jubileeën 16:6 noemt de onreinheid van Sodom.

וְנֵדְעָה (venede’ah), ‘dan kunnen wij hen kennen’: yada, ‘kennen’, betekent hier geslachtsgemeenschap, zoals in 4:1.

Hier vertaald als ‘gemeenschap hebben met’.

De mannen willen de gasten seksueel geweld aandoen.

Ezech. 16:49–50 noemt als zonde van Sodom hoogmoed, overvloed en geen hulp aan de arme en behoeftige; Judas 1:7 noemt hun ontucht.

יָדְעוּ (yade’u), ‘zij hebben gekend’: hier ook geslachtsgemeenschap, vertaald als ‘gemeenschap gehad hebben’ (zie 19:5).

בְּצֵל קֹרָתִי (betsel qorati), ‘in de schaduw van mijn balken’: wie onder iemands dak is, staat onder zijn bescherming.

Lot biedt zijn dochters aan; de tekst oordeelt hier niet over.

Een vergelijkbaar verhaal staat in Richt. 19:22–25.

וַיִּשְׁפֹּט שָׁפוֹט (vayyishpot shafot), ‘en hij oordeelt, oordelend’: een nadrukkelijke vorm.

De mannen verwijten Lot, de vreemdeling (לָגוּר, lagur), dat hij hen de les leest.

Lot kwam in Sodom wonen in 13:12 (zie 13:12).

בַּסַּנְוֵרִים (basanverim), ‘met verblinding’: een zeldzaam woord, dat ook voorkomt in 2 Koningen 6:18 voor het leger van Aram.

Het gaat niet om volledige blindheid: de mannen blijven de ingang zoeken.

צַעֲקָתָם (tsa’aqatam), ‘hun noodkreet’: de roep van wie onrecht lijdt, zoals in 18:20–21 (zie 18:20).

מַשְׁחִתִים (mashchitim), ‘vernietigers’: het werkwoord shachat is hetzelfde als in 6:13 en 6:17.

לֹקְחֵי בְנֹתָיו (loqchei benotav), ‘die zijn dochters zouden nemen’: loqchei is een deelwoord.

Anderen lezen ‘die zijn dochters genomen hadden’; dan zouden dit twee andere dochters zijn.

כִמְצַחֵק (kimtsacheq), ‘als een grappenmaker’, heeft dezelfde stam als tsachaq in 18:12 (zie 18:12).

Lezing: hier gelezen als ‘die zijn dochters zouden nemen’ (verloofd), omdat de dochters volgens vers 8 nog geen man gekend hebben.

בַּעֲוֺן הָעִיר (ba’avon ha’ir), ‘in de schuld van de stad’: avon is ‘schuld’ en ook ‘de straf voor schuld’.

Wie bleef, zou meegesleept worden in het oordeel.

בְּחֶמְלַת יְהוָה עָלָיו (bechemlat Yahweh alav), ‘in het medelijden van Yahweh met hem’: chemlah, ‘medelijden’, komt in het Oude Testament maar twee keer voor (ook Jes. 63:9).

Jasher 19:48–50 vertelt dat de engelen Lot en zijn gezin bij de hand namen en buiten de steden zetten.

הַכִּכָּר (hakikkar), ‘de vlakte’: de vlakte van de Jordaan (zie 13:10).

וַיֹּאמֶר (vayomer), ‘hij zei’: het werkwoord staat in het enkelvoud; één van de twee spreekt.

אֲדֹנָי (adonay), ‘mijn Heer’: hier met de klinkers van de goddelijke aanspreekvorm Adonai, anders dan ‘mijn heren’ in vers 2.

Lot spreekt nu in het enkelvoud.

Hij richt zich tot degene die namens Yahweh spreekt (zie 18:3).

חַסְדְּךָ (chasdeka), ‘Uw trouw’: chesed is trouw die uit liefde voortkomt.

Hier vertaald als ‘trouw’.

Lot erkent dat zijn leven gespaard is.

Het ligt dicht bij Sodom, want Lot kan er heen vluchten.

מִצְעָר (mitsar), ‘klein’: het woord klinkt als de naam Zoar (tsoar) in vers 22.

Waar het lag, is onzeker.

Eerder heette de plaats Bela (14:2; zie 14:2).

צוֹעַר (tso’ar), ‘Zoar’: de naam is afgeleid van mitsar, ‘klein’ (vers 20).

Zie Zoar: De ligging van Zoar is niet zeker; de plaats wordt ten zuidoosten van de Dode Zee gezocht.

Zie Sodom en Gomorra: De ligging van Sodom en Gomorra is niet met zekerheid bekend; ze worden bij de Dode Zee gezocht.

Jubileeën 16:5–6 vertelt dat Yahweh dit oordeel in dezelfde maand uitvoerde waarin de engelen Abraham bezochten.

Jasher 19:51–52 vertelt dat Yahweh zwavel en vuur uit de hemel liet regenen.

וַיַּהֲפֹךְ (vayahafokh), ‘en hij keerde om’: het werkwoord haphakh, ‘omkeren’, staat ook in vers 21 en 29 (zie 19:21; 19:29).

וַתַּבֵּט (vattabet), ‘zij keek’: het werkwoord ‘kijken’ met de betekenis ‘omkijken’.

Zie ook Luc. 17:32.

Jasher 19:52–53 vertelt dat zij omkeek uit medelijden met haar dochters en dat de zoutpilaar er nog staat.

Jasher 19:56 vertelt dat Abraham de rook van de steden zag opstijgen als de rook van een oven.

Zie Sodom en Gomorra: De ligging van Sodom en Gomorra is niet met zekerheid bekend; ze worden bij de Dode Zee gezocht.

קִיטֹר הָאָרֶץ כְּקִיטֹר הַכִּבְשָׁן (qitor ha’arets keqitor hakkivshan), ‘de rook van het land als de rook van een smeltoven’: rook van een kalkoven of smeltoven, zwaar en zwart.

Ex. 19:18 gebruikt hetzelfde beeld voor de berg Sinaï.

הַהֲפֵכָה (hahafekhah), ‘de omkering’: het hele gebeuren wordt zo genoemd (zie 19:25).

Dat Elohim ‘aan Abraham dacht’ (zie 8:1) betekent dat Hij Lot spaarde om Abrahams wil.

Zie Zoar: De ligging van Zoar is niet zeker; de plaats wordt ten zuidoosten van de Dode Zee gezocht.

בַּמְּעָרָה (bamme’arah), ‘in de grot’: Jasher 19:55 noemt dit de grot van Adullam.

Jasher 19:57–59 vertelt het verhaal van Lots dochters en de afkomst van Moab en Ammon.

Jubileeën 16:8–9 oordeelt hard over wat daar gebeurde.

זָרַע (zera), ‘nageslacht’, letterlijk ‘zaad’.

De dochters denken dat er in het land geen man meer is.

Daarom zorgen zij zelf voor nageslacht, anders sterft de familie uit.

וְלֹא יָדַע (velo yada), ‘en hij wist niet’: Lot was door de wijn niet bij bewustzijn.

De tekst zegt niet dat hij schuldig is.

Moab woonde ten oosten van de Dode Zee (zie Deut. 2:9).

מוֹאָב (Mo’av), ‘Moab’, klinkt als me’av, ‘van de vader’; de volksetymologie stelt dat de naam dit betekent.

Jasher 19:58 zegt dat zij de naam gaf omdat zij van haar vader zwanger was.

Ammon woonde ten oosten van de Jordaan, bij de bovenloop van de Jabbok (zie Deut. 2:19).

בֶּן עַמִּי (Ben-Ammi), ‘zoon van mijn volk’ of ‘zoon van mijn verwant’.

Jasher 19:59 noemt hem de vader van de Ammonieten.