Handelingen 9

ἐμπνέων (empneon), ‘ademend’: Saulus was zo vol van bedreiging en moord alsof hij daarvan ademde. Σαῦλος (Saulos), ‘Saulus’, is de Griekse vorm van de naam Saul (vergelijk Σαούλ in vers 4). κύριος (kyrios), ‘Heer’, is hier Yeshua; zie Hand. 1:21.

Zie Damascus: Damascus ligt aan de voet van het Antilibanon, in het huidige Syrië.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

ἡ ὁδός (he hodos), ‘de Weg’: zo wordt hier de beweging van de volgelingen van Yeshua genoemd.

Het woord betekent ook ‘weg’ en ‘levenswijze’; vergelijk Joh. 14:6, waar Yeshua zegt: ‘Ik ben de weg’.

De naam komt in dit boek vaker voor, bijvoorbeeld in 19:9, 19:23, 22:4, 24:14 en 24:22.

Zie Damascus: Damascus ligt aan de voet van het Antilibanon, in het huidige Syrië.

ἐγένετο (egeneto), ‘het gebeurde’: Lucas begint zo vaak een gebeurtenis, naar het voorbeeld van het Hebreeuwse וַיְהִי (vayehi).

Wij schrijven ‘Het gebeurde dat’ waar dat natuurlijk klinkt en laten het anders weg; in de glosses staat het woord altijd.

Σαούλ (Saoul), ‘Saul’: de vorm van de naam zoals de koning Saul die draagt (1 Sam. 9:2).

Overal elders in dit hoofdstuk staat de Griekse vorm Σαῦλος, ‘Saulus’.

De stem is die van Yeshua (vers 5); Zijn woorden zijn rood. διώκω (dioko), ‘vervolgen’: ook ‘achternazitten’.

Wie de leerlingen vervolgt, vervolgt Hem.

κύριε (kyrie), ‘Heer’: Saulus weet nog niet wie spreekt; het woord kan ook een eerbiedige aanspreking zijn.

Het antwoord maakt duidelijk dat het Yeshua is.

Wij schrijven ‘U’ en ‘Heer’.

Bij ‘Maar Hij’ (ὁ δέ) staat geen werkwoord in het Grieks; wij vullen ‘antwoordde’ aan.

In latere handschriften (Textus Receptus, Byzantijnse tekst) staan hier in vers 5 en 6 extra woorden, die lijken op die van 22:10 en 26:14.

Wij vertalen alleen wat in de SBLGNT staat.

ἀκούοντες μὲν τῆς φωνῆς (akouontes men tes phones), ‘wel de stem horend’.

In 22:9 staat dat de reisgenoten de stem ‘niet hoorden’; dat lijkt het tegenovergestelde.

Wij vertalen beide verzen zoals ze staan. ἐνεός (eneos), ‘sprakeloos’.

Zie Damascus: Damascus ligt aan de voet van het Antilibanon, in het huidige Syrië.

Zie Damascus: Damascus ligt aan de voet van het Antilibanon, in het huidige Syrië.

Ἁνανίας (Hananias), ‘Ananias’: de Griekse vorm van de Hebreeuwse naam Chananja, ‘Yahweh is genadig’. ὅραμα (horama), ‘visioen’. Ἰδοὺ ἐγώ (idou ego), ‘zie, hier ben ik’: het Hebreeuwse הִנֵּנִי (hinneni), het antwoord van wie door Elohim geroepen wordt (Gen. 22:1; 1 Sam. 3:4).

De woorden van de Heer in dit visioen (vers 10–16) zijn de woorden van Yeshua en dus rood.

Zie De Rechte Straat (Damascus): De straat die De Rechte heet (Via Recta) was de lange oost-westweg in Damascus.

Ze is nog te herkennen in de huidige Midhat Pasha-straat in de oude stad.

Zie Tarsus: Tarsus, de stad waar Saulus geboren werd, lag in Cilicië, in het zuidoosten van het huidige Turkije, bij Mersin.

ῥύμη (rhyme), ‘straat’. Εὐθεῖα (Eutheia) betekent ‘recht’; het is de straat die ‘De Rechte’ heet.

Waar deze straat in Damascus precies liep, weten wij niet zeker. Ταρσεύς (Tarseus), ‘uit Tarsus’: Tarsus was een stad in Cilicië.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

ἅγιοι (hagioi), ‘heiligen’: de gelovigen, mensen die aan Elohim gewijd zijn.

Wij vertalen het overal zo (ook 9:32 en 9:41).

ἐπικαλέω τὸ ὄνομα (epikaleo to onoma), ‘de naam aanroepen’: zo worden de gelovigen hier beschreven (ook vers 21).

De uitdrukking komt uit Joël 3:5 (in de Nederlandse telling is dit 2:32): ‘ieder die de naam van Yahweh aanroept, zal ontkomen’.

Hier is het de naam van Yeshua. δέω (deo), ‘boeien’: vastbinden.

σκεῦος ἐκλογῆς (skeuos ekloges), letterlijk ‘een vat of werktuig van keuze’: iets wat Hij Zelf heeft uitgekozen en gebruikt. ἔθνη (ethne), ‘de volken’: de niet-Joden; wij vertalen het overal zo.

Saulus zal het meest bekend worden als de apostel van de volken (zie ook 22:21 en 26:17).

ἀδελφέ (adelphe), ‘broer’: Ananias noemt de vroegere vervolger al ‘broer’. ἀπέσταλκεν (apestalken), ‘heeft gezonden’, van ἀποστέλλω (apostello), ‘zenden’. ὅπως (hopos), ‘zodat’: het Grieks heeft één lange zin; wij beginnen bij ‘Zo’ een nieuwe zin.

λεπίς (lepis), ‘schub’, zoals van een vis.

Het Grieks zegt ‘als schubben’: iets wat leek op schubben viel van zijn ogen. ἐβαπτίσθη (ebaptisthe), ‘werd gedoopt’; zie ook 22:16.

Zie Damascus: Damascus ligt aan de voet van het Antilibanon, in het huidige Syrië.

ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ (ho huios tou theou), ‘de Zoon van Elohim’: een titel van Yeshua die ook in de evangeliën voorkomt (Matt. 16:16; Joh. 1:49). κηρύσσω (kerysso), ‘verkondigen’: als een heraut openlijk bekendmaken.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Damascus: Damascus ligt aan de voet van het Antilibanon, in het huidige Syrië.

χριστός (christos), ‘Messias’: het Griekse woord voor het Hebreeuwse מָשִׁיחַ (mashiach), ‘gezalfde’.

Wij schrijven overal ‘Messias’. συμβιβάζω (symbibazo), ‘aantonen’: dingen naast elkaar leggen en zo tot een besluit komen. συγχέω (sygcheo), ‘in verwarring brengen’.

ἡμέραι ἱκαναί (hemerai hikanai), ‘geruime tijd’: letterlijk ‘voldoende dagen’.

Het Grieks zegt niet hoeveel.

σπυρίς (spyris), ‘mand’: een grote mand; hetzelfde woord staat in Matt. 15:37.

‘Door de muur’ (διὰ τοῦ τείχους): zij lieten hem door een opening in de stadsmuur zakken.

Hetzelfde verhaal vertelt 2 Kor. 11:32–33.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

ἐπείραζεν (epeirazen), ‘probeerde’: van πειράζω (peirazo), dat wij elders met ‘op de proef stellen’ vertalen; hier betekent het ‘proberen’. κολλάομαι (kollaomai), ‘zich aansluiten’: letterlijk ‘vastkleven’.

Zie Damascus: Damascus ligt aan de voet van het Antilibanon, in het huidige Syrië.

Βαρναβᾶς (Barnabas): een bijnaam die in 4:36 wordt uitgelegd. ἐπαρρησιάσατο (eparresiasato), ‘vrijmoedig spreken’: openlijk en zonder angst.

Het Grieks heeft in dit vers drie ‘hoe’- en ‘dat’-bijzinnen onder één werkwoord; wij splitsen ze over twee zinnen en herhalen daarvoor ‘vertelde’.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

εἰσπορευόμενος καὶ ἐκπορευόμενος (eisporeuomenos kai ekporeuomenos), ‘ingaand en uitgaand’: een Hebreeuwse uitdrukking voor vrij met mensen omgaan; vergelijk Hand. 1:21.

Ἑλληνιστής (Hellenistes), ‘Hellenist’: een Jood die Grieks spreekt; zie Hand. 6:1.

Zie Caesarea (Caesarea Maritima): Caesarea Maritima, door Herodes de Grote gebouwd, lag aan de kust van Israël, ongeveer 50 km ten noorden van Tel Aviv.

Het was het verblijf van de Romeinse stadhouder.

Zie Tarsus: Tarsus, de stad waar Saulus geboren werd, lag in Cilicië, in het zuidoosten van het huidige Turkije, bij Mersin.

Καισάρεια (Kaisareia), ‘Caesarea’: de havenstad aan de Middellandse Zee, niet Caesarea Filippi. ἐξαπέστειλαν (exapesteilan), ‘zonden weg’: van ἀποστέλλω (apostello), ‘zenden’, met het voorvoegsel ἐξ-, ‘weg’.

Zie Judea: Judea is de Griekse en Romeinse naam voor het zuiden van het land, rond Jeruzalem en Betlehem.

Het komt overeen met het oude Juda.

Zie Galilea: Galilea is het noorden van het land, ten westen van de Jordaan en het meer van Galilea.

Nazaret en Kapernaüm liggen in dit gebied.

Zie Samaria (streek): Samaria is hier de streek tussen Galilea en Judea, het noorden van de Westelijke Jordaanoever.

ἐκκλησία (ekklesia), ‘gemeente’: de gemeenschap van de gelovigen; wij vertalen het overal zo.

Het Grieks heeft het enkelvoud, hoewel er drie gebieden genoemd worden. φόβος τοῦ κυρίου (phobos tou kyriou), ‘vrees voor de Heer’, doet denken aan ‘vrees voor Yahweh’ (Spr. 1:7); omdat κύριος in dit boek meestal Yeshua is, schrijven wij ‘de Heer’. παράκλησις (paraklesis), ‘bemoediging’: ook ‘aansporing’ of ‘troost’; zo ook in 4:36 (‘zoon van bemoediging’).

Sommige handschriften hebben het meervoud: ‘de gemeenten … hadden vrede en werden opgebouwd’.

Wij volgen de SBLGNT.

Zie Lod: Lod (later Lydda) lag in de laagvlakte ten westen van Jeruzalem, bij het huidige Lod.

Λύδδα (Ludda), ‘Lod’: de stad heet in het Oude Testament Lod (Ezra 2:33); wij schrijven ‘Lod’. ἅγιοι (hagioi), ‘heiligen’: zie vers 13.

Αἰνέας (Aineas), ‘Eneas’: een Griekse naam. κράβαττος (krabbatos), ‘bed’: een eenvoudig bed of matras; het woord staat ook in Mark. 2:4. παραλύω (paralyo), ‘verlamd zijn’.

Petrus noemt Yeshua de Messias als Degene die geneest; hij doet het niet zelf. στρῶσον σεαυτῷ (stroson seauto) betekent letterlijk ‘spreid voor jezelf’; het Grieks heeft geen voorwerp.

Wij vullen ‘je bed’ aan, omdat Eneas op een bed lag.

Zie Lod: Lod (later Lydda) lag in de laagvlakte ten westen van Jeruzalem, bij het huidige Lod.

Zie Saron (kustvlakte): Saron is de vruchtbare kustvlakte langs de Middellandse Zee, ten noorden van Jafo tot aan de Karmel.

Lod en Saron liggen dicht bij elkaar.

Zie Jafo: Jafo is het huidige Jaffa, aan de kust bij Tel Aviv.

Ἰόππη (Ioppe), ‘Jafo’: dezelfde stad als Jafo in het Oude Testament (Joz. 19:46; Jona 1:3). Ταβιθά (Tabitha) is een Aramese naam; Δορκάς (Dorkas) is het Griekse woord voor ‘gazelle’, en Tabita betekent in het Aramees volgens de overlevering hetzelfde. μαθήτρια (mathetria), ‘leerlinge’: het vrouwelijke woord bij μαθητής, ‘leerling’; het komt in het Nieuwe Testament alleen hier voor. ἐλεημοσύνη (eleemosyne), ‘aalmoes’: een gift aan de armen.

ὑπερῷον (hyperoon), ‘bovenzaal’: een kamer op de verdieping; hetzelfde woord als in Hand. 1:13.

Zie Lod: Lod (later Lydda) lag in de laagvlakte ten westen van Jeruzalem, bij het huidige Lod.

Zie Jafo: Jafo is het huidige Jaffa, aan de kust bij Tel Aviv.

χιτών (chiton), ‘onderkleed’, en ἱμάτιον (himation), ‘mantel’: zoals in Matt. 5:40.

Ταβιθά, ἀνάστηθι (Tabitha, anastethi), ‘Tabita, sta op’.

Vergelijk Mark. 5:41, waar Yeshua tot het meisje zegt: ‘Talitha koem’ (‘meisje, sta op’).

Petrus knielt en bidt eerst.

Zie Jafo: Jafo is het huidige Jaffa, aan de kust bij Tel Aviv.

Zie Jafo: Jafo is het huidige Jaffa, aan de kust bij Tel Aviv.

βυρσεύς (byrseus), ‘leerlooier’: iemand die dierenhuiden tot leer verwerkte.

Zijn huis ligt volgens 10:6 en 10:32 ‘bij de zee’.