Jubileeën 36
Isaaks laatste woorden en dood; Lea sterft
Eigen Nederlandse vertaling uit de grondtekst. Rode tekst = woorden van Yahweh, Elohim of Yeshua zelf. Cursieve tekst = woorden van Melchisedek en de engel van Yahweh (hun identiteit wordt verschillend uitgelegd; zie de voetnoot). Kleine cursieve tekst = woorden van Satan, demonen of de draak. Gele markering in de brontekst = woord uit een andere bron dan de hoofdbron (zie Bron).
Isaak roept zijn zonen
1En in het zesde jaar van deze jaarweek riep Isaak zijn beide zonen, Ezau en Jakob, en zij kwamen tot hem, en hij zei tot hen: Mijn kinderen, ik ga de weg van mijn vaderen, naar het huis van de eeuwigheid waar mijn vaderen zijn.
ወበሳድስ
(wäbäsads)
en in het zesde
ዓመት
(amät)
jaar
ዘዝ
(zäz)
van dit
ሱበዔ
(subäe)
jaarweek
ጸውዐ
(tsäwä)
riep
ይስሐቅ
(yeshäq)
Isaak
ክልዔሆሙ
(kelehomu)
beiden
ውሉዶ
(weludo)
zijn zonen
ዔሳውሃ
(esawha)
Ezau
ወያዕቆብሃ
(wäyaqobha)
en Jakob
ወመጽኡ
(wämätsu)
en zij kwamen
ኀቤሁ
(khäbehu)
tot hem
ወይቤሎሙ
(wäybelomu)
en hij zei tot hen
አነ
(änä)
ik
ደቂቅየ
(däqiqyä)
mijn kinderen
አሐውር
(ähäwr)
ik ga
ውስተ
(westä)
in
ፍኖተ
(fenotä)
de weg
አበዊየ
(äbäwiyä)
mijn vaderen
ውስተ
(westä)
in
ቤት
(bet)
het huis
ዘለዓለም
(zäläaläm)
van de eeuwigheid
ኀበ
(khäbä)
waar
ሀለዉ
(häläwu)
zijn
ህየ
(heyä)
daar
አበዊየ
(äbäwiyä)
mijn vaderen
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
Isaak sterft hier in het zesde jaar van de jaarweek; ‘het huis van de eeuwigheid’ is een uitdrukking als in Pred. 12:5.
Zie ookPred 12:5
2En begraaf mij dicht bij Abraham, mijn vader, in de dubbele spelonk, in het veld van Efron de Hetiet, dat Abraham verwierf als begraafplaats; in het graf dat ik voor mijzelf gegraven heb, begraaf mij daar.
ወቅብሩኒ
(wäqbruni)
en begraaf mij
ቅሩበ
(qerubä)
dicht bij
አብርሃም
(äbrham)
Abraham
አቡየ
(äbuyä)
mijn vader
ውስተ
(westä)
in
በአት
(bäät)
de spelonk
ዘካዕበት
(zäkabät)
dubbele
ውስተ
(westä)
in
ገራህተ
(gärahtä)
het veld van
ኤፍሮን
(efron)
Efron
ኬጣዊ
(ketawi)
de Hethiet
ዘአጥረየ
(zääträyä)
die verwierf
አብርሃም
(äbrham)
Abraham
ለዝኅረ
(läzkhrä)
tot begraving
መቃብር
(mäqabr)
begraafplaats
ህየ
(heyä)
daar
ውስተ
(westä)
in
መቃብር
(mäqabr)
graf
ዘከረይኩ
(zäkäräyku)
die ik gegraven heb
ለርእስየ
(lärsyä)
voor mijzelf
ህየ
(heyä)
daar
ቅብሩኒ
(qebruni)
begraaf mij
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Plaats
Zie Gen. 23:17–20 en 49:29–31.
Uitleg
Dat Isaak voor zichzelf een graf in deze spelonk gegraven zou hebben, staat niet in Genesis.
Liefde tussen broers
3En dit gebied ik jullie, mijn kinderen, dat jullie gerechtigheid en rechtvaardigheid doen op de aarde, opdat Yahweh over jullie brengt alles wat Yahweh gezegd heeft te doen aan Abraham en aan zijn zaad.
ወዘንተ
(wäzäntä)
en dit
እኤዝዘክሙ
(eezzäkmu)
gebied ik jullie
ውሉድየ
(weludyä)
mijn kinderen
ከመ
(kämä)
dat
ትግበሩ
(tegbäru)
jullie doet
ጽድቀ
(tsedqä)
gerechtigheid
ወርትዐ
(wärtä)
en rechtvaardigheid
በዲበ
(bädibä)
op
ምድር
(medr)
de aarde
ከመ
(kämä)
opdat
ያምጽእ
(yamts)
Hij brenge
እግዚአብሔር
(egziäbher)
Yahweh
ላዕሌክሙ
(lalekmu)
over jullie
ኵሎ
(kwlo)
alle
ዘመጠነ
(zämätänä)
alles wat
ነገሮ
(nägäro)
Hij gezegd heeft
እግዚአብሔር
(egziäbher)
Yahweh
ይግበር
(yegbär)
te doen
ለአብርሃም
(lääbrham)
aan Abraham
ወለዘርኡ
(wäläzäru)
en aan zijn zaad
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
4En heb, mijn kinderen, onder elkaar jullie broers lief zoals een man zijn eigen ziel liefheeft, en zoek ieder voor zijn broer wat goed voor hem is, en werk samen op de aarde, en heb elkaar lief als jullie eigen ziel.
ወኩኑ
(wäkunu)
en weest
ውሉድየ
(weludyä)
mijn kinderen
በበይናቲክሙ
(bäbäynatikmu)
onder elkaar
እንዘ
(enzä)
terwijl
ታፈቅሩ
(tafäqru)
jullie liefhebben
አኀዊክሙ
(äkhäwikmu)
jullie broers
ከመ
(kämä)
als
ብእሲ
(besi)
een man
ዘያፈቅር
(zäyafäqr)
die liefheeft
ነፍሶ
(näfso)
zijn eigen ziel
ወእንዘ
(wänzä)
en terwijl
የኀሥሥ
(yäkhäss)
zoekt
ብእሲ
(besi)
een ieder
ለእኁሁ
(läkhuhu)
voor zijn broer
በዘያሤኒ
(bäzäyaseni)
wat goed is
ሎቱ
(lotu)
voor hem
ወበገቢር
(wäbägäbir)
en door te doen
ኅቡረ
(kheburä)
tezamen
በዲበ
(bädibä)
op
ምድር
(medr)
de aarde
ወይትፋቀሩ
(wäytfaqäru)
en dat zij elkaar liefhebben
በበይናቲሆሙ
(bäbäynatihomu)
onder elkaar
ከመ
(kämä)
als
ነፍሶሙ
(näfsomu)
hun eigen ziel
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) beschouwt ‘jullie broers’ (አኀዊክሙ) als waarschijnlijk een glosse.
Tegen de afgoden
5En over de afgoden vermaan ik jullie dat jullie hen verwerpen en hen haten en hen niet liefhebben, want vol dwaling zijn zij voor hen die hen dienen en voor hen die zich voor hen neerbuigen.
ወበእንተ
(wäbäntä)
en over
ነገረ
(nägärä)
de zaak van
ጣዖት
(taot)
de afgoden
አነ
(änä)
ik
እጌሥጸክሙ
(egestsäkmu)
vermaan ik jullie
ከመ
(kämä)
dat
ትመንንዎሙ
(temännwomu)
dat jullie hen verwerpen
ወትፃረርዎሙ
(wättsarärwomu)
en hen haten
ወከመ
(wäkämä)
en dat
ኢታፍቅርዎሙ
(itafqrwomu)
jullie hen niet liefhebben
እስመ
(esmä)
omdat
ስሕተት
(sehtät)
dwaling
ምሉኣን
(meluan)
vol
እሙንቱ
(emuntu)
zij
ለእለ
(lälä)
voor hen die
ያመልክዎሙ
(yamälkwomu)
hen dienen
ወለእለ
(wälälä)
en voor hen die
ይሰግዱ
(yesägdu)
zich neerbuigen
ሎሙ
(lomu)
voor hen
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
6Gedenk, mijn kinderen, Yahweh, de Elohim van Abraham, jullie vader, en hoe ook ik Hem gediend heb en Hem dienstbaar ben geweest in gerechtigheid en in vreugde, opdat Hij jullie vermenigvuldigt en jullie zaad doet groeien als de sterren van de hemel in menigte, en jullie plant op de aarde als de plant van gerechtigheid, die niet uitgeroeid wordt voor alle geslachten tot in eeuwigheid.
ተዘከርዎ
(täzäkärwo)
gedenk Hem
ውሉድየ
(weludyä)
mijn kinderen
ለእግዚአብሔር
(lägziäbher)
Yahweh
ለአምላከ
(läämlakä)
de Elohim van
አብርሃም
(äbrham)
Abraham
አቡክሙ
(äbukmu)
jullie vader
ወእምዝ
(wämz)
en hoe
አነኒ
(änäni)
ook ik
አምለክዎ
(ämläkwo)
Hem gediend heb
ወተቀነይኩ
(wätäqänäyku)
en Hem dienstbaar ben geweest
ሎቱ
(lotu)
Hem
ዘበ
(zäbä)
in
ጽድቅ
(tsedq)
gerechtigheid
ወበስፉሕ
(wäbäsfuh)
en in vreugde
ከመ
(kämä)
opdat
ያብዝኅክሙ
(yabzkhkmu)
Hij jullie vermenigvuldigt
ወያልህቅ
(wäyalhq)
en doet groeien
ዘርእክሙ
(zärkmu)
jullie zaad
ከመ
(kämä)
als
ከዋክብተ
(käwakbtä)
sterren
ሰማይ
(sämay)
hemel
ለብዝኅ
(läbzkh)
in menigte
ወይትክልክሙ
(wäytklkmu)
en Hij jullie plant
ውስተ
(westä)
in
ምድር
(medr)
de aarde
ተክለ
(täklä)
de plant van
ጽድቅ
(tsedq)
gerechtigheid
ዘኢይሤረው
(zäiyseräw)
die niet uitgeroeid wordt
ለኵሉ
(läkwlu)
voor alle
ትውልድ
(tewld)
generatie
ዘለዓለም
(zäläaläm)
eeuwige
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
Zie ook Jub. 1:16, 16:26 en 21:24 voor de ‘plant van gerechtigheid’.
Lezing
ወበስፉሕ (letterlijk ‘en in wijdte’): Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft ‘in vreugde’.
De grote eed
7En nu laat ik jullie zweren met een grote eed — want er is geen eed die groter is dan deze — bij de heerlijke en geëerde en grote, schitterende en wonderbare en machtige Naam, bij de Grote, die de hemelen en de aarde en alles tezamen gemaakt heeft.
ወይእዜኒ
(wäyzeni)
en nu
አነ
(änä)
ik
አምሕለክሙ
(ämhläkmu)
ik laat jullie zweren
በመሐላ
(bämähäla)
in een eed
ዐቢይ
(äbiy)
grote
እስመ
(esmä)
omdat
አልቦ
(älbo)
er was niet
መሐላ
(mähäla)
eed
ዘእምኔሁ
(zämnehu)
dan deze
የዐቢ
(yääbi)
groter is
በስም
(bäsm)
bij de naam
ስቡሕ
(sebuh)
heerlijke
ወክቡር
(wäkbur)
en geëerde
ወዐቢይ
(wääbiy)
en grote
ስሩሕ
(seruh)
schitterende
ወመንክር
(wämänkr)
en wonderbare
ወኀያል
(wäkhäyal)
en machtige
ወዐቢይ
(wääbiy)
de Grote
ዘገብረ
(zägäbrä)
Die gemaakt heeft
ሰማያተ
(sämayatä)
de hemelen
ወምድረ
(wämdrä)
en de aarde
ወኵሎ
(wäkwlo)
en alles
ኅቡረ
(kheburä)
tezamen
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat zij zullen zweren dat zij Hem vrezen en Hem aanbidden; dat staat niet in de Beta-tekst.
8En terwijl een ieder zijn broer liefheeft met barmhartigheid en met gerechtigheid, en niemand kwaad wil tegen zijn broer, van nu af en tot in eeuwigheid, al de dagen van jullie leven, zullen jullie voorspoedig zijn in al jullie werken en niet omkomen.
ወእንዘ
(wänzä)
en terwijl
ያፈቅር
(yafäqr)
liefheeft
አሐዱ
(ähädu)
één
አሐዱ
(ähädu)
één
እኅዋሁ
(ekhwahu)
zijn broer
በምሕረት
(bämhrät)
met barmhartigheid
ወበጽድቅ
(wäbätsdq)
en met gerechtigheid
ወኢይፍቅድ
(wäiyfqd)
en niet wil
ብእሲ
(besi)
niemand
እኩየ
(ekuyä)
kwaad
ለእኁሁ
(läkhuhu)
tegen zijn broer
እምይእዜ
(emyze)
van nu af
ወእስከ
(wäskä)
en tot
ለዓለም
(läaläm)
voor altijd
ኵሎ
(kwlo)
alle
መዋዕለ
(mäwalä)
dagen
ሕይወትክሙ
(heywätkmu)
jullie leven
ከመ
(kämä)
dat
ትስርሑ
(tesrhu)
jullie voorspoedig zijn
በኵሉ
(bäkwlu)
in al
ምግባሪክሙ
(megbarikmu)
jullie werken
ወኢትትሐጐሉ
(wäitthägwälu)
en niet omkomen
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
9En indien er iemand van jullie is die kwaad zoekt tegen zijn broer, weet van nu af dat ieder die kwaad zoekt tegen zijn broer, in diens hand zal vallen en uitgeroeid zal worden uit het land van de levenden, en ook zijn zaad zal omkomen van onder de hemel.
ወእመቦ
(wämäbo)
en indien er is
ዘኀሠሠ
(zäkhäsäsä)
die zoekt
እምኔክሙ
(emnekmu)
van jullie
እኩየ
(ekuyä)
kwaad
ለእኁሁ
(läkhuhu)
op zijn broer
አእምሩ
(ämru)
weet
እምይእዜ
(emyze)
van nu af
ከመ
(kämä)
dat
ኵሉ
(kwlu)
heel
ዘየኀሥሥ
(zäyäkhäss)
wie zoekt
እኩየ
(ekuyä)
boze
ለእኁሁ
(läkhuhu)
op zijn broer
ውስተ
(westä)
in
እዴሁ
(edehu)
zijn hand
ይወድቅ
(yewädq)
zal vallen
ወይሤሮ
(wäysero)
en hij zal uitgeroeid worden
እምድረ
(emdrä)
uit het land van
ሕያዋን
(heyawan)
de levenden
ወዘርኡሂ
(wäzäruhi)
en ook zijn zaad
ይትሐጐል
(yethägwäl)
zal omkomen
እምታሕተ
(emtahtä)
van onder
ሰማይ
(sämay)
hemel
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
10En op de dag van beroering en vloek en gramschap en toorn, en in verterend vuur, zoals Hij Sodom verbrandde, zo zal Hij zijn land en zijn stad en alles wat van hem is verbranden.
ወአመ
(wäämä)
en op
ዕለተ
(elätä)
de dag van
ሀከክ
(häkäk)
beroering
ወመርገም
(wämärgäm)
en vloek
ወመዓት
(wämäat)
en gramschap
ወቍጥዓ
(wäqwta)
en toorn
ወበእሳት
(wäbäsat)
en in vuur
በላዒ
(bälai)
verterend
በከመ
(bäkämä)
zoals
አውዐየ
(äwäyä)
Hij verbrandde
ሰዶምሃ
(sädomha)
Sodom
ከማሁ
(kämahu)
zo
ያውዒ
(yawi)
zal Hij verbranden
ምድሮ
(medro)
zijn land
ወሀገሮ
(wähägäro)
en zijn stad
ወኵሎ
(wäkwlo)
en alles
ዘይከውን
(zäykäwn)
wat is
ዚአሁ
(ziähu)
van hem
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Plaats
Zie Gen. 19:24–25.
Zie Sodom en Gomorra: De ligging van Sodom en Gomorra is niet met zekerheid bekend; ze worden bij de Dode Zee gezocht.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat hij uitgewist zal worden uit het boek van de tucht van de mensenkinderen en niet geschreven zal worden in het boek des levens maar in het boek van de verdelging, en dat hij zal heengaan in eeuwige vloek, zodat hun veroordeling altijd vernieuwd wordt in haat en vloek en toorn en kwelling en gramschap en plagen en ziekte tot in eeuwigheid; dat staat niet in de Beta-tekst.
Voor het boek des levens, zie Jub. 30:22.
Zie ookGen 19:24–25
11Ik zeg en betuig jullie, mijn kinderen, het oordeel dat komt over een man die schade wil doen aan zijn broer.
አነ
(änä)
ik
እነግር
(enägr)
zeg ik
ወአሰምዕ
(wääsäm)
en betuig
ላዕሌክሙ
(lalekmu)
aan jullie
ውሉድየ
(weludyä)
mijn kinderen
በከመ
(bäkämä)
zoals
ኵነኔ
(kwnäne)
het oordeel
ዘይመጽእ
(zäymäts)
dat komt
ዲበ
(dibä)
op
ብእሲ
(besi)
een man
ዘይፈቅድ
(zäyfäqd)
die wil
ይግበር
(yegbär)
doen
ሕሡመ
(hesumä)
schade
ላዕለ
(lalä)
tegen
እኁሁ
(ekhuhu)
zijn broer
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Isaak verdeelt zijn bezit
12En hij verdeelde op die dag al zijn bezit onder hen beiden, en hij gaf het grootste deel aan degene die eerst geboren was, en de toren en alles rondom hem.
ወከፈለ
(wäkäfälä)
en hij verdeelde
ኵሎ
(kwlo)
alle
ዘቦ
(zäbo)
wat hij had
ጥሪቶ
(terito)
zijn bezit
ለክልኤሆሙ
(läklehomu)
onder hen beiden
በይእቲ
(bäyti)
in dat
ዕለት
(elät)
dag
ወወሀበ
(wäwähäbä)
en hij gaf
ዕበየ
(ebäyä)
het grootste deel
ለብእሲ
(läbsi)
aan degene
ዘውእቱ
(zäwtu)
die
ቀደመ
(qädämä)
eerst
ተወልዶ
(täwäldo)
geboren was
ወማኅፈደ
(wämakhfädä)
en de toren
ኵሎ
(kwlo)
alle
ዘአውዳ
(zääwda)
rondom hem
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog ‘en alles wat Abraham bezat bij de Put van de Eed’ (Beër-Sjeba, zie Gen. 21:31); dat staat niet in de Beta-tekst.
Zie ookGen 21:31
13En hij zei: Dit grotere deel geef ik aan degene die eerst geboren was.
ወይቤ
(wäybe)
en hij zei
ዛተ
(zatä)
dit
አዐቢ
(ääbi)
groter deel geef ik
ዕበየ
(ebäyä)
ለብእሲ
(läbsi)
aan degene
ዘውእቱ
(zäwtu)
die
ቀደመ
(qädämä)
eerst
ተወልዶ
(täwäldo)
geboren was
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
14En Ezau zei: Ik heb het aan Jakob verkocht en mijn eerstgeboorterecht aan Jakob gegeven; het zal hem gegeven worden, en ik heb er geen woord over te zeggen, want het is bij hem.
ወይቤ
(wäybe)
en hij zei
ዔሳው
(esaw)
Ezau
ሤጥኩ
(setku)
ik heb verkocht
ሎቱ
(lotu)
aan hem
ለያዕቆብ
(läyaqob)
aan Jakob
ወወሀብኩ
(wäwähäbku)
en ik heb gegeven
ልህቃንየ
(lehqanyä)
mijn eerstgeboorterecht
ለያዕቆብ
(läyaqob)
aan Jakob
ይትወሀብ
(yetwähäb)
het zal gegeven worden
ሎቱ
(lotu)
hem
ወአልብየ
(wäälbyä)
en ik heb niet
ዘእብል
(zäbl)
te zeggen
በእንቲአሃ
(bäntiäha)
erover
ምንተኒ
(mentäni)
iets
ቃለ
(qalä)
een woord
እስመ
(esmä)
omdat
ኀቤሁ
(khäbehu)
bij hem
ሀለወት
(häläwät)
is het
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
15En Isaak zei: Moge zegen op jullie rusten, mijn kinderen, en op jullie zaad op deze dag, want jullie hebben mij rust gegeven, en mijn hart is niet bedroefd om het eerstgeboorterecht, opdat jullie daarom geen kwaad doen.
ወይቤ
(wäybe)
en hij zei
ይስሐቅ
(yeshäq)
Isaak
ታዕርፍ
(tarf)
rust
ዲቤክሙ
(dibekmu)
op jullie
ውሉድየ
(weludyä)
mijn kinderen
በረከት
(bäräkät)
zegen
ወላዕለ
(wälalä)
en op
ዘርእክሙ
(zärkmu)
jullie zaad
በዛቲ
(bäzati)
in deze
ዕለት
(elät)
dag
እስመ
(esmä)
omdat
አዕረፍክሙኒ
(äräfkmuni)
jullie hebben mij rust gegeven
ወኢሐዘነ
(wäihäzänä)
en bedroefd is niet
ልብየ
(lebyä)
mijn hart
በእንተ
(bäntä)
over
ልህቃን
(lehqan)
eerstgeboorterecht
ከመ
(kämä)
opdat
ኢትግበር
(itgbär)
je niet doet
በእንቲአሃ
(bäntiäha)
daarom
ፁገ
(tsugä)
kwaad
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
16Moge Yahweh, de Allerhoogste, de man zegenen die gerechtigheid doet, hem en zijn zaad, tot in eeuwigheid.
ይባርኮ
(yebarko)
moge zegenen
እግዚአብሔር
(egziäbher)
Yahweh
ልዑል
(leul)
de Allerhoogste
ለብእሲ
(läbsi)
de man
ዘይገብር
(zäygäbr)
die doet
ጽድቀ
(tsedqä)
gerechtigheid
ኪያሁ
(kiyahu)
hem
ወዘርኡ
(wäzäru)
en zijn zaad
እስከ
(eskä)
tot
ለዓለም
(läaläm)
voor altijd
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
De titel ‘de Allerhoogste’ (Charles, Engelse vertaling uit 1917: ‘Most High God’) komt in dit boek vaak voor.
17En hij beëindigde zijn gebod en zijn zegen, en zij aten en dronken tezamen voor hem, en hij verheugde zich omdat er eensgezindheid in hun midden was, en zij gingen van hem uit en rustten die dag en sliepen.
ወፈጸመ
(wäfätsämä)
en hij beëindigde
እንዘ
(enzä)
zijn
ይኤዝዞሙ
(yeezzomu)
gebod
ወእንዘ
(wänzä)
en
ይባርኮሙ
(yebarkomu)
zegen
ወበልዑ
(wäbälu)
en zij aten
ወሰትዩ
(wäsätyu)
en dronken
በቅድሜሁ
(bäqdmehu)
voor hem
ኅቡረ
(kheburä)
tezamen
ወተፈሥሐ
(wätäfäshä)
en hij verheugde zich
እስመ
(esmä)
omdat
ኮነ
(konä)
was
ዐርዮ
(äryo)
eensgezindheid
በማእከሎሙ
(bämakälomu)
in hun midden
ወወፅኡ
(wäwätsu)
en gingen uit
እምኀቤሁ
(emkhäbehu)
van hem
ወአዕረፉ
(wääräfu)
en zij rustten
ይእተ
(yetä)
die
ዕለተ
(elätä)
dag
ወኖሙ
(wänomu)
en sliepen
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Isaaks dood
18En Isaak sliep op zijn bed op deze dag, zich verheugend, en hij sliep de slaap van de eeuwigheid.
ወኖመ
(wänomä)
en sliep
ይስሐቅ
(yeshäq)
Isaak
ውስተ
(westä)
in
ዐራቱ
(äratu)
zijn bed
በዛቲ
(bäzati)
in deze
ዕለት
(elät)
dag
እንዘ
(enzä)
ይትፌሣሕ
(yetfesah)
zich verheugend
ወኖመ
(wänomä)
en hij sliep
ንዋመ
(newamä)
de slaap
ዘለዓለም
(zäläaläm)
der eeuwigheid
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Plaats
Zie Gen. 35:28–29.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat Isaak honderdtachtig jaar oud stierf (vijfentwintig jaarweken en vijf jaar) en dat zijn twee zonen Ezau en Jakob hem begroeven; dat staat niet in de Beta-tekst.
Zie ookGen 35:28–29
19En Ezau ging naar het land Edom, naar het gebergte Seïr, en woonde daar.
ወሖረ
(wähorä)
en ging
ዔሳው
(esaw)
Ezau
ውስተ
(westä)
in
ምድረ
(medrä)
het land
ኤዶም
(edom)
Edom
ውስተ
(westä)
in
ደብረ
(däbrä)
het gebergte
ሲር
(sir)
Seïr
ወነበረ
(wänäbärä)
en woonde
ህየ
(heyä)
daar
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Plaats
Zie Gen. 36:8.
Zie Seïr: Seïr (Edom) is het bergland ten zuiden van de Dode Zee, in het zuiden van het huidige Jordanië.
Zie ookGen 36:8
20En Jakob woonde in het gebergte van Hebron, in de toren van het land van het vreemdelingschap van zijn vader Abraham.
ወያዕቆብ
(wäyaqob)
en Jakob
ኀደረ
(khädärä)
woonde
ውስተ
(westä)
in
ደብረ
(däbrä)
het gebergte
ኬብሮን
(kebron)
Hebron
ውስተ
(westä)
in
ማኅፈድ
(makhfäd)
de toren
ዘምድረ
(zämdrä)
van het land
ፍልሰተ
(felsätä)
van het vreemdelingschap
አቡሁ
(äbuhu)
zijn vader
አብርሃም
(äbrham)
Abraham
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Plaats
Zie Gen. 35:27.
Zie Hebron: Hebron ligt in het bergland van Juda, ongeveer 30 km ten zuiden van Jeruzalem.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat hij Yahweh met heel zijn hart diende naar de zichtbare geboden, zoals Hij de dagen van zijn geslachten had verdeeld; dat staat niet in de Beta-tekst.
Charles verbindt die geboden met de hemelse tafelen die Jakob getoond waren; zie Jub. 32:21.
Zie ookGen 35:27
Lea sterft
21En Lea, zijn vrouw, stierf in het vierde jaar van de tweede jaarweek van het vijfenveertigste jubeljaar, en hij begroef haar in de dubbele spelonk, dicht bij Rebekka, zijn moeder, links van het graf van Sara, de moeder van zijn vader.
ወሞተት
(wämotät)
en stierf
ልያ
(leya)
Lea
ብእሲቱ
(besitu)
zijn vrouw
በዓመት
(bäamät)
in het jaar
ራብዕ
(rab)
vierde
ዘሱባዔ
(zäsubae)
van de jaarweek
ካልእ
(kal)
tweede
ዘአርብዓ
(zäärba)
van het veertigste
ወኃምስ
(wäkhams)
en vijfde
ኢዮቤልዉ
(iyobelwu)
jubeljaar
ወቀበራ
(wäqäbära)
en hij begroef haar
ውስተ
(westä)
in
በአት
(bäät)
de spelonk
ዘእንተ
(zäntä)
van de
ክልኤ
(kele)
twee
ቅሩበ
(qerubä)
dicht bij
ርብቃ
(rebqa)
Rebekka
እሙ
(emu)
zijn moeder
በፀጋሙ
(bätsägamu)
links van
ለመቃብረ
(lämäqabrä)
het graf van
ሳራ
(sara)
Sara
እመ
(emä)
de moeder van
አቡሁ
(äbuhu)
zijn vader
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Plaats
Zie Gen. 49:31.
Zie ookGen 49:31
22En allen kwamen, haar zonen en zijn zonen, om Lea, zijn vrouw, met hem te beweenen en hem over haar te troosten, want hij was rouwend om haar.
ወመጽኡ
(wämätsu)
en kwamen
ኵሎሙ
(kwlomu)
allen
ውሉዳ
(weluda)
haar zonen
ወውሉዱ
(wäwludu)
en zijn zonen
ከመ
(kämä)
om
ይብክይዋ
(yebkywa)
om haar te beweenen
ልያሃ
(leyaha)
Lea
ብእሲቶ
(besito)
zijn vrouw
ምስሌሁ
(meslehu)
met hem
ወከመ
(wäkämä)
en om
ይናዝዝዎ
(yenazzwo)
hem te troosten
በእንቲአሃ
(bäntiäha)
over haar
እስመ
(esmä)
omdat
ሀሎ
(hälo)
was hij
ይላሕዋ
(yelahwa)
rouwend om haar
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
23Want hij had haar zeer lief sinds Rachel, haar zuster, gestorven was, want zij was volkomen en oprecht in al haar wegen en eerde Jakob.
እስመ
(esmä)
want
ያፈቅራ
(yafäqra)
hij had haar lief
ፈድፋደ
(fädfadä)
zeer
ጥቀ
(teqä)
zeer
እምአመ
(emämä)
sinds
ሞተት
(motät)
stierf
ራሔል
(rahel)
Rachel
እኅታ
(ekhta)
haar zuster
እስመ
(esmä)
omdat
ፍጽምት
(fetsmt)
volkomen
ወራትዕት
(wäratt)
en oprecht
ይእቲ
(yeti)
zij was
በኵሉ
(bäkwlu)
in al
ፍናዊሃ
(fenawiha)
haar wegen
ወታከብሮ
(wätakäbro)
en zij eerde
ለያዕቆብ
(läyaqob)
voor Jakob
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.
Uitleg
Zie Gen. 29:30–31, waar Jakob Rachel liefhad boven Lea.
Lezing
Charles (Engelse vertaling uit 1917) heeft hierna nog dat hij al de dagen dat zij bij hem leefde geen hard woord uit haar mond hoorde, want zij was zachtmoedig en vredelievend en oprecht en eerbaar; dat staat niet in de Beta-tekst.
Zie ookGen 29:30–31
24En hij herinnerde zich al haar werken die zij gedaan had in haar leven, en rouwde zeer om haar, want hij had haar lief met heel zijn hart en met heel zijn ziel.
ወይዜከር
(wäyzekär)
en hij gedacht
ኵሎ
(kwlo)
al
ምግባራቲሃ
(megbaratiha)
haar werken
ዘገብረት
(zägäbrät)
die zij gedaan had
በሕይወታ
(bähywäta)
in haar leven
ወይላሕዋ
(wäylahwa)
en hij rouwde om haar
ጥቀ
(teqä)
zeer
እስመ
(esmä)
omdat
ያፈቅራ
(yafäqra)
hij had haar lief
በኵሉ
(bäkwlu)
in al
ልቡ
(lebu)
zijn hart
ወበኵሉ
(wäbäkwlu)
en in al
ነፍሱ
(näfsu)
zijn ziel
Bron: Maṣḥafa Kufāle (Ge'ez; Beta Masaheft). Waar de voetnoten Charles noemen, is dat R.H. Charles, The Book of Jubilees, Engelse vertaling uit 1917, waarmee we vergelijken waar de Ge'ez-tekst afwijkt.