Jesaja 13

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

מַשָּׂא (massa), ‘last’: een woord dat de profeet moet ‘dragen’ en uitspreken, meestal een oordeelswoord over een volk.

Het komt van נָשָׂא (nasa), ‘dragen’ of ‘opheffen’.

De hoofdstukken 13–23 bevatten zulke ‘lasten’ over volken.

נִשְׁפֶּה (nishpeh), ‘kale’: een berg zonder bomen, zodat de banier van ver te zien is.

נֵס (nes), ‘banier’: een teken om mensen te verzamelen.

מְקֻדָּשָׁי (mequddashai), ‘Mijn geheiligden’: mensen die door Yahweh voor een taak zijn afgezonderd, hier voor de strijd.

Vergelijk Joël 4:9: ‘Heilig een oorlog.’

מְפַקֵּד (mefaqed), ‘houdt inspectie over’: het werkwoord פָּקַד (paqad) betekent ‘tellen’ en ‘monsteren’, en ook ‘straffen’ (zie vers 11).

כְּלֵי זַעְמוֹ (kelei za’mo), ‘de wapens van Zijn verontwaardiging’: de werktuigen waarmee Yahweh Zijn oordeel uitvoert.

Vers 17 noemt wie dat zijn: de Meden.

יוֹם יְהוָה (yom Yahweh), ‘de dag van Yahweh’: de dag waarop Yahweh ingrijpt en oordeelt.

Zie Joël 1:15 en 2:1, en Amos 5:18.

אַכְזָרִי (akhzari), ‘wreed’: de dag zelf kent geen medelijden.

כְּסִילֵיהֶם (kesileyhem), ‘hun sterrenbeelden’: letterlijk ‘hun Orions’.

כְּסִיל (kesil) is de naam van het sterrenbeeld Orion (Amos 5:8).

Het meervoud met ‘hun’ wijst hier op de sterrenbeelden in het algemeen.

פָּקַד עַל (paqad al), ‘straffen’: zoals in Hos. 1:4.

Het woord betekent ook ‘monsteren’ (vers 4).

Zie Ofir (Arabië?): De ligging van Ofir is onzeker.

Eén voorstel is het zuidwesten van Arabië.

Zie Ofir (Oost-Afrika?): Een ander voorstel voor Ofir is de kust van Oost-Afrika (de Hoorn van Afrika); ook India is voorgesteld.

אֱנוֹשׁ (enosh), ‘sterveling’, en אָדָם (adam), ‘mens’: twee woorden voor mensen.

Er blijven zo weinig mensen over dat zij zeldzamer zijn dan goud.

‘In de woede van Yahweh van de legermachten’: Yahweh spreekt hier in de derde persoon over Zichzelf.

Het zijn Zijn eigen woorden; daarom blijft ook dit rood (vergelijk Hos. 1:7).

צְבִי (tsevi), ‘gazelle’: dit woord wordt hetzelfde geschreven als ‘sieraad’ in vers 19.

עֹלְלֵיהֶם (olleleyhem), ‘hun kleine kinderen’: zuigelingen en peuters.

In de geschreven tekst (ketiv) staat תשגלנה (tishgalnah), een grof woord.

De voorgelezen tekst (qere) is תִּשָּׁכַבְנָה (tishakhavnah), ‘zij worden beslapen’.

Wij volgen de qere.

Het werkwoord שָׁכַב (shakhav) betekent ‘liggen met’; in dit oorlogsbeeld gaat het om geweld, daarom vertalen wij ‘verkracht’.

מָדַי (Maday), ‘de Meden’: een volk in het oosten, in Medië.

Yahweh wekt hen op.

רִחֵם (richem), ‘zich ontfermen’: hetzelfde werkwoord als in Hos. 1:6 (‘Lo-Ruchama’).

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Zie Sodom en Gomorra: De ligging van Sodom en Gomorra is niet met zekerheid bekend; ze worden bij de Dode Zee gezocht.

צְבִי מַמְלָכוֹת (tsevi mamlakhot), ‘het sieraad van de koninkrijken’: Babel was de schitterendste stad van zijn tijd.

כַּשְׂדִּים (Kasdim), ‘Chaldeeën’: het volk van Babel.

עֲרָבִי (aravi), ‘Arabier’: iemand uit de woestijn, die in tenten woont.

צִיִּים (tsiyyim), ‘woestijndieren’: letterlijk ‘dieren van de dorre streken’.

Elders, zoals in Ps. 74:14, vertalen wij ‘woestijnbewoners’; hier gaat het om dieren, zoals bij de andere namen in dit vers.

אִיִּים (iyyim), ‘hyena’s’: letterlijk ‘huilers’; de vertaling is onzeker.

Dezelfde letters kunnen ook ‘eilanden’ betekenen.

תַּנִּים (tannim), ‘jakhalzen’.

De Masoretische tekst heeft אַלְמְנוֹתָיו (almenotav), ‘zijn weduwen’.

Dat past niet naast ‘paleizen van genot’.

Sommige oude vertalingen lezen hier een ander woord, met de betekenis ‘burchten’.

Wij vertalen ‘burchten’.