Jesaja 60

Vanaf hier spreekt de profeet tot Sion, vrouwelijk aangesproken: קוּמִי (qumi), ‘sta op’.

Zijn woorden staan zwart, want hij spreekt over Yahweh in de derde persoon.

עֲרָפֶל (arafel), ‘donkere wolk’: dezelfde woorden als in Exod. 20:21.

תֵּאָמַנָה (te’amanah), ‘worden gedragen’: kleine kinderen worden op de heup of aan de zijde gedragen.

Vergelijk Jes. 66:12.

נָהַרְתְּ (naharet), ‘je zult stralen’: hetzelfde werkwoord als in Ps. 34:6, waar wij ‘straalden’ vertalen.

Zie Midian: Midian wordt gezocht in het noordwesten van het Arabisch schiereiland, ten oosten van de Golf van Akaba.

Zie Sjeba: Sjeba lag in het zuidwesten van Arabië, in het huidige Jemen.

בִּכְרֵי (bikhrei), ‘jonge kamelen’: kamelen die snel en sterk zijn, goed voor lange tochten.

Zie Kedar (ligging onzeker): Kedar is een Arabisch nomadenvolk (Genesis 25:13), dat in de woestijn ten oosten en zuiden van Kanaän woonde, in het noordwesten van Arabië.

De precieze ligging is niet zeker.

Vanaf het tweede deel van dit vers spreekt Yahweh zelf in de eerste persoon (‘Mijn altaar’, ‘Mijn huis’).

Daarom begint hier het rood.

Het blijft rood tot het einde van het hoofdstuk, ook waar Hij over Zichzelf in de derde persoon spreekt (vers 9, 14, 19 en 20).

אֲרֻבֹּת (arubbot), ‘duivenhokken’: letterlijk ‘vensteropeningen’ of ‘roosters’, de gaten van een duiventil waarin duiven terugkeren.

Zie Tarsis (Tarsus?; ligging onzeker): De ligging van Tarsis is onzeker.

Vaak wordt gedacht aan Tartessos in het zuiden van Spanje, maar ook aan Tarsus in Cilicië.

Op deze kaart staat Tarsus; Spanje valt buiten het kaartbeeld.

אִיִּים (iyyim), ‘eilanden’: verre kustlanden over zee.

בְּנֵי נֵכָר (bnei nekhar), ‘vreemden’: letterlijk ‘zonen van de vreemde’; mensen van buiten het volk.

נְהוּגִים (nehugim), ‘meegevoerd’: de tekst zegt niet of de koningen als gevangenen worden meegevoerd of in een feestelijke optocht.

Vers 14 laat zien dat zij zich neerbuigen.

בְּרוֹשׁ (berosh), תִּדְהָר (tidhar) en תְּאַשּׁוּר (te’ashshur): drie bomen of houtsoorten van de Libanon.

Wat ze precies zijn, is onzeker.

Wij kiezen ‘cipres’, ‘es’ en ‘buksboom’, zoals in 41:19.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

שָׁחוֹחַ (shachoach), ‘gebogen’: diep voorovergebogen.

גְּאוֹן עוֹלָם (ge’on olam), ‘een trots voor eeuwig’: wat Sion eert en groot maakt, zonder einde.

שֹׁד (shod), ‘borst’: de vorm is gelijk aan שֹׁד (shod), ‘verwoesting’ (vers 18).

Hier past ‘borst’ bij ‘zuigen’ en bij de ‘melk’ van het eerste deel.

De betekenis is niet helemaal zeker.

Het beeld: Sion wordt gevoed door volken en koningen.

נְחֹשֶׁת (nechoshet), ‘koper’: zoals in Exod. 25:3.

Het woord kan ook ‘brons’ zijn.

שֹׁד וָשֶׁבֶר (shod vashever), ‘verwoesting en ondergang’: zoals in Jes. 59:7.

Vers 19 en 20 lijken op Openb. 21:23 en 22:5.

יָבוֹא (yavo), ‘gaat onder’: letterlijk ‘komt’ (binnen).

Van de zon zegt men dat zij ‘binnenkomt’ als ze ondergaat.

נֵצֶר (netser), ‘scheut’: een jonge loot; vergelijk Jes. 11:1.

Het geschreven woord (ketiv) is מטעו (matta’o), ‘zijn aanplant’.

Het qere is מַטָּעַי (matta’ai), ‘Mijn aanplant’.

Wij volgen het qere.

אֶלֶף (elef), ‘duizend’: het woord kan ook een familiegroep of stam aanduiden.

Vergelijk Micha 5:1 (Hebreeuwse telling).