Jeremia 26

בְּרֵאשִׁית מַמְלְכוּת (bereshit mamlekhut), ‘in het begin van de regering’: de eerste tijd van Jojakim.

Over Jojakim zie 2 Kon. 23:34–24:7.

Zie Juda: Juda is hier het zuidelijke land, rond Jeruzalem, in het bergland ten westen van de Zoutzee.

חֲצַר בֵּית יְהוָה (chatser bet Yahweh), ‘voorhof van het huis van Yahweh’: het open terrein rond het tempelgebouw, waar het volk samenkwam.

וְנִחַמְתִּי (venichamti), ‘dan laat Ik Mij rouwen’: Yahweh kan van besluit veranderen als het volk terugkeert.

Zie ook vers 13 en 19, Jona 3:10 en Joël 2:13.

תּוֹרָתִי (torati), ‘Mijn wet’: torah betekent ‘onderricht’ of ‘wet’.

Hier gaat het om wat Yahweh Zijn volk heeft voorgelegd om naar te leven.

וְהַשְׁכֵּם וְשָׁלֹחַ (vehashkem veshalo’ach), letterlijk ‘vroeg opstaan en zenden’: een vaste uitdrukking voor ‘telkens weer, met ijver’.

Zie ook Jer. 7:25, 29:19 en 35:15.

שִׁלֹה (Shiloh), ‘Silo’: de plaats waar vroeger het heiligdom stond (Joz. 18:1; 1 Sam. 1:3).

Voor Jeremia is Silo een waarschuwing: ook een plaats van Yahweh kan verlaten worden.

Zie ook Jer. 7:12–14.

מוֹת תָּמוּת (mot tamut), ‘je zult zeker sterven’: het werkwoord wordt herhaald, dus nadrukkelijk.

Zo staat de straf in Gen. 2:17.

תֶּחֱרַב (techerav), ‘zal verwoest zijn’: van het werkwoord ‘droog en leeg worden’, dus ‘een ruïne worden’.

Zie ook vers 18.

בֵּית הַמֶּלֶךְ (bet hamelek), ‘het huis van de koning’: het paleis.

מִשְׁפַּט מָוֶת (mishpat mavet), letterlijk ‘een vonnis van de dood’.

Mishpat betekent ‘recht’; hier is het de uitspraak van de rechter.

Het gaat om een doodvonnis, zoals in vers 16.

שְׁלָחַנִי (shelachani), ‘heeft mij gestuurd’: Jeremia noemt zich een door Yahweh gestuurde profeet.

Over profeten die Yahweh niet heeft gestuurd, zie 28:15 en 29:31.

וְיִנָּחֵם (veyinnachem), ‘dan laat Hij Zich rouwen’: zie de Uitleg bij vers 3.

Yahweh kondigt een ramp aan om het volk te laten terugkeren.

דָם נָקִי (dam naqi), ‘onschuldig bloed’: bloed van iemand die de dood niet verdient.

Zie Deut. 19:10.

זִקְנֵי הָאָרֶץ (ziqne ha’arets), ‘oudsten van het land’: aanzienlijke mannen van het land, geen ambtsdragers van de stad.

Zie Moreshet-Gat (Tel Goded?; ligging onzeker): Moreshet-Gat, de woonplaats van Micha, lag in het laagland van Juda, waarschijnlijk bij Tel Goded.

Dit is niet helemaal zeker.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Micha de Moreshiet: zie Micha 1:1.

De geschreven tekst heeft de langere naamsvorm מיכיה (Mikayah, ‘wie is als Yahweh?’).

Het citaat komt bijna woordelijk overeen met Micha 3:12.

De inleiding ‘Zo zegt Yahweh van de legermachten’ staat daar niet; zij komt hier van de oudsten.

Wij houden de woorden gelijk aan Micha 3:12.

וַיְחַל אֶת פְּנֵי יְהוָה (vaychal et penei Yahweh), letterlijk ‘hij maakte het gezicht van Yahweh zacht’: hij smeekte Yahweh om genade.

Wij vertalen ‘gunstig stemmen’.

Zie Kirjat-Jearim: Kirjat-Jearim wordt gezocht bij Abu Gosh of Deir el-Azhar, ongeveer 12 km ten westen van Jeruzalem.

Over Uria, de zoon van Sjemaja, weten wij alleen wat hier staat.

Kirjat-Jearim lag ten westen van Jeruzalem (Joz. 9:17; 1 Sam. 7:1).

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

גִּבּוֹרָיו (gibborav), ‘zijn helden’: de krijgers en bevelhebbers van de koning.

Uria vlucht naar Egypte; Jojakim was door Farao Necho koning gemaakt (2 Kon. 23:34).

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Elnatan, de zoon van Achbor, is ook een van de oversten in 36:12.

Een Elnatan is de vader van Nechusjta, de moeder van Jojachin (2 Kon. 24:8).

Achbor komt voor in 2 Kon. 22:12.

Wij laten open of het dezelfde man is.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

קִבְרֵי בְּנֵי הָעָם (qivre bene ha’am), ‘graven van de zonen van het volk’: een gewone begraafplaats voor gewone mensen.

Vergelijk 2 Kon. 23:6.

Achikam, de zoon van Safan: zie 2 Kon. 22:12.

Zijn zoon Gedalja wordt later over het achtergebleven volk aangesteld (2 Kon. 25:22).

Zijn bescherming redt Jeremia hier.