Eigen Nederlandse vertaling uit de grondtekst. Rode tekst = woorden van Yahweh, Elohim of Yeshua zelf. Cursieve tekst = woorden van Melchisedek en de engel van Yahweh (hun identiteit wordt verschillend uitgelegd; zie de voetnoot). Kleine cursieve tekst = woorden van Satan, demonen of de draak. Gele markering in de brontekst = woord uit een andere bron dan de hoofdbron (zie Bron).
Wee de herders van Israël
1Het woord van Yahweh kwam tot mij:
וַיְהִ֥י
(vayhi)
en kwam
דְבַר
(devar)
woord van
יְהוָ֖ה
(Yahweh)
Yahweh
אֵלַ֥י
(elay)
tot mij
לֵאמֹֽר
(lemor)
zeggend
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
2„Mensenkind, profeteer tegen de herders van Israël. Profeteer en zeg tegen hen, tegen de herders:” Zo zegt Heer Yahweh: „Wee de herders van Israël, die zichzelf weidden! Moeten herders niet de schapen weiden?
בֶּן
(ben)
zoon van
אָדָ֕ם
(adam)
mens
הִנָּבֵ֖א
(hinave)
profeteer
עַל
(al)
tegen
רוֹעֵ֣י
(roei)
herders van
יִשְׂרָאֵ֑ל
(yisrael)
Israël
הִנָּבֵ֣א
(hinave)
profeteer
וְאָמַרְתָּ֩
(veamarta)
en zeg
אֲלֵיהֶ֨ם
(aleihem)
tot hen
לָרֹעִ֜ים
(laroim)
tot de herders
כֹּ֥ה
(ko)
zo
אָמַ֣ר
(amar)
zegt
אֲדֹנָ֣י
(adonay)
Heer
יְהוִ֗ה
(Yahweh)
Yahweh
ה֤וֹי
(hoy)
wee
רֹעֵֽי
(roei)
herders van
יִשְׂרָאֵל֙
(yisrael)
Israël
אֲשֶׁ֤ר
(asher)
die
הָיוּ֙
(hayu)
waren
רֹעִ֣ים
(roim)
weidend
אוֹתָ֔ם
(otam)
zichzelf
הֲל֣וֹא
(halo)
niet
הַצֹּ֔אן
(hatson)
de schapen
יִרְע֖וּ
(yiru)
weiden
הָרֹעִֽים
(haroim)
de herders
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
רֹעִים (ro’im), ‘herders’: in het Midden-Oosten noemt men koningen en leiders ‘herders’ van hun volk.
Hier gaat het om de leiders van Israël.
הוֹי (hoy), ‘wee’: een uitroep van aanklacht, zoals in Jes. 5:8.
De opdracht aan Ezechiël staat rood. De formule ‘Zo zegt Heer Yahweh’ staat zwart; de woorden erna zijn weer rood.
4De zwakke schapen hebben jullie niet sterk gemaakt. De zieke hebben jullie niet genezen en de gebroken niet verbonden. De verdreven schapen hebben jullie niet teruggebracht en de verloren schapen niet gezocht. Met kracht en met hardheid hebben jullie over hen geheerst.
אֶֽת
(et)
(obj.)
הַנַּחְלוֹת֩
(hanachlot)
de zwakke
לֹ֨א
(lo)
niet
חִזַּקְתֶּ֜ם
(chizaqtem)
hebben jullie sterk gemaakt
וְאֶת
(veet)
en (obj.)
הַחוֹלָ֣ה
(hachola)
de zieke
לֹֽא
(lo)
niet
רִפֵּאתֶ֗ם
(ripetem)
hebben jullie genezen
וְלַנִּשְׁבֶּ֨רֶת֙
(velanishberet)
en de gebroken
לֹ֣א
(lo)
niet
חֲבַשְׁתֶּ֔ם
(chavashtem)
hebben jullie verbonden
וְאֶת
(veet)
en (obj.)
הַנִּדַּ֨חַת֙
(hanidachat)
de verdreven
לֹ֣א
(lo)
niet
הֲשֵׁבֹתֶ֔ם
(hashevotem)
hebben jullie teruggebracht
וְאֶת
(veet)
en (obj.)
הָאֹבֶ֖דֶת
(haovedet)
de verloren
לֹ֣א
(lo)
niet
בִקַּשְׁתֶּ֑ם
(biqashtem)
hebben jullie gezocht
וּבְחָזְקָ֛ה
(uvechazeqa)
en met kracht
רְדִיתֶ֥ם
(reditem)
hebben jullie geheerst
אֹתָ֖ם
(otam)
over hen
וּבְפָֽרֶךְ
(uvefarekh)
en met hardheid
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
בְּפֶרֶךְ (befarekh), ‘met hardheid’: hetzelfde woord als voor de harde slavenarbeid in Exod. 1:13.
6Mijn schapen dwalen rond over alle bergen en over elke hoge heuvel. Over heel de aarde zijn Mijn schapen verspreid. Er is niemand die naar hen vraagt en niemand die hen zoekt.
יִשְׁגּ֤וּ
(yishgu)
dwalen
צֹאנִי֙
(tsoni)
Mijn schapen
בְּכָל
(bekhal)
over alle
הֶ֣הָרִ֔ים
(heharim)
de bergen
וְעַ֖ל
(veal)
en over
כָּל
(kal)
elke
גִּבְעָ֣ה
(giva)
heuvel
רָמָ֑ה
(rama)
hoge
וְעַ֨ל
(veal)
en over
כָּל
(kal)
heel
פְּנֵ֤י
(penei)
het oppervlak van
הָאָ֨רֶץ֙
(haarets)
de aarde
נָפֹ֣צוּ
(nafotsu)
zijn verspreid
צֹאנִ֔י
(tsoni)
Mijn schapen
וְאֵ֥ין
(veein)
en niemand
דּוֹרֵ֖שׁ
(doresh)
die vraagt
וְאֵ֥ין
(veein)
en niemand
מְבַקֵּֽשׁ
(mevaqesh)
die zoekt
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
8Zo waar Ik leef, godsspraak van Heer Yahweh: zeker, omdat Mijn schapen tot roof zijn geworden en tot voedsel voor alle wilde dieren van het veld, omdat er geen herder was, en omdat Mijn herders niet naar Mijn schapen vroegen. De herders weidden zichzelf, maar Mijn schapen weidden zij niet.
חַי
(chay)
levend is
אָ֜נִי
(ani)
Ik
נְאֻ֣ם
(neum)
godsspraak van
אֲדֹנָ֣י
(adonay)
Heer
יְהוִ֗ה
(Yahweh)
Yahweh
אִם
(im)
als
לֹ֣א
(lo)
niet
יַ֣עַן
(yaan)
omdat
הֱיֽוֹת
(heyot)
worden
צֹאנִ֣י
(tsoni)
Mijn schapen
לָבַ֡ז
(lavaz)
tot roof
וַתִּֽהְיֶינָה֩
(vatihyeina)
en werden
צֹאנִ֨י
(tsoni)
Mijn schapen
לְאָכְלָ֜ה
(leakhela)
tot voedsel
לְכָל
(lekhal)
voor alle
חַיַּ֤ת
(chayat)
wilde dieren van
הַשָּׂדֶה֙
(hasade)
het veld
מֵאֵ֣ין
(meein)
zonder
רֹעֶ֔ה
(roe)
herder
וְלֹֽא
(velo)
en niet
דָרְשׁ֥וּ
(dareshu)
vroegen
רֹעַ֖י
(roay)
Mijn herders
אֶת
(et)
(obj.)
צֹאנִ֑י
(tsoni)
Mijn schapen
וַיִּרְע֤וּ
(vayiru)
en weidden
הָֽרֹעִים֙
(haroim)
de herders
אוֹתָ֔ם
(otam)
zichzelf
וְאֶת
(veet)
en (obj.)
צֹאנִ֖י
(tsoni)
Mijn schapen
לֹ֥א
(lo)
niet
רָעֽוּ
(rau)
weidden zij
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
נְאֻם אֲדֹנָי יְהוִה (ne’um Adonai Yahweh), ‘godsspraak van Heer Yahweh’ en חַי אָנִי (chai ani), ‘zo waar Ik leef’: zie de uitleg bij Ezech. 5:11.
אִם לֹא (im lo), ‘zeker’: de zin loopt door tot vers 9, waar het ‘daarom’ de uitspraak voltooit.
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
10Zo zegt Heer Yahweh: „Zie, Ik ben tegen de herders. Ik zal Mijn schapen van hen terugeisen en hen laten ophouden de schapen te weiden. De herders zullen zichzelf niet meer weiden. Ik zal Mijn schapen uit hun mond bevrijden, en zij zullen geen voedsel meer voor hen zijn.”
כֹּה
(ko)
zo
אָמַ֞ר
(amar)
zegt
אֲדֹנָ֣י
(adonay)
Heer
יְהוִ֗ה
(Yahweh)
Yahweh
הִנְנִ֨י
(hinni)
zie Mij
אֶֽל
(el)
tegen
הָרֹעִ֜ים
(haroim)
de herders
וְֽדָרַשְׁתִּ֧י
(vedarashti)
en Ik zal terugeisen
אֶת
(et)
(obj.)
צֹאנִ֣י
(tsoni)
Mijn schapen
מִיָּדָ֗ם
(miyadam)
uit hun hand
וְהִשְׁבַּתִּים֙
(vehishbatim)
en Ik zal laten ophouden
מֵרְע֣וֹת
(mereot)
van het weiden van
צֹ֔אן
(tson)
kudde
וְלֹא
(velo)
en niet
יִרְע֥וּ
(yiru)
zullen weiden
ע֛וֹד
(od)
meer
הָרֹעִ֖ים
(haroim)
de herders
אוֹתָ֑ם
(otam)
zichzelf
וְהִצַּלְתִּ֤י
(vehitsalti)
en Ik zal bevrijden
צֹאנִי֙
(tsoni)
Mijn schapen
מִפִּיהֶ֔ם
(mipihem)
uit hun mond
וְלֹֽא
(velo)
en niet
תִהְיֶ֥יןָ
(tihyeina)
zullen zijn
לָהֶ֖ם
(lahem)
voor hen
לְאָכְלָֽה
(leakhela)
tot voedsel
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
וְהִשְׁבַּתִּים (vehishbatim), ‘en Ik zal hen laten ophouden’: het werkwoord שָׁבַת (shavat) is ‘ophouden, rusten’.
Hier worden de herders van hun taak ontslagen.
הִצַּלְתִּי (hitsalti), ‘Ik zal bevrijden’: wij vertalen hitsil steeds met ‘bevrijden’.
12Zoals een herder naar zijn kudde omziet op de dag dat hij midden onder zijn verspreide schapen is, zo zal Ik naar Mijn schapen omzien. Ik zal hen bevrijden uit alle plaatsen waarheen zij verspreid waren op de dag van wolken en donkerheid.
כְּבַקָּרַת֩
(kevaqarat)
zoals het omzien van
רֹעֶ֨ה
(roe)
een herder
עֶדְר֜וֹ
(edro)
zijn kudde
בְּיוֹם
(beyom)
op de dag van
הֱיוֹת֤וֹ
(heyoto)
zijn zijn
בְתוֹךְ
(betokh)
te midden van
צֹאנוֹ֙
(tsono)
zijn schapen
נִפְרָשׁ֔וֹת
(nifrashot)
verspreide
כֵּ֖ן
(ken)
zo
אֲבַקֵּ֣ר
(avaqer)
zal Ik omzien
אֶת
(et)
(obj.)
צֹאנִ֑י
(tsoni)
Mijn schapen
וְהִצַּלְתִּ֣י
(vehitsalti)
en Ik zal bevrijden
אֶתְהֶ֗ם
(ethem)
hen
מִכָּל
(mikal)
uit alle
הַמְּקוֹמֹת֙
(hameqomot)
de plaatsen
אֲשֶׁ֣ר
(asher)
waarheen
נָפֹ֣צוּ
(nafotsu)
zij verspreid waren
שָׁ֔ם
(sham)
daar
בְּי֥וֹם
(beyom)
op de dag van
עָנָ֖ן
(anan)
wolk
וַעֲרָפֶֽל
(vaarafel)
en donkerheid
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
עָנָן וַעֲרָפֶל (anan va’arafel), ‘wolk en donkerheid’: beelden voor een dag van onheil en ballingschap, zoals in Joël 2:2.
13Ik zal hen uit de volken laten uitgaan en uit de landen verzamelen. Ik zal hen naar hun eigen grond brengen. Ik zal hen weiden op de bergen van Israël, bij de beekbeddingen en in alle woonplaatsen van het land.
וְהוֹצֵאתִ֣ים
(vehotsetim)
en Ik zal hen laten uitgaan
מִן
(min)
uit
הָעַמִּ֗ים
(haamim)
de volken
וְקִבַּצְתִּים֙
(veqibatstim)
en Ik zal hen verzamelen
מִן
(min)
uit
הָ֣אֲרָצ֔וֹת
(haaratsot)
de landen
וַהֲבִיאֹתִ֖ים
(vahaviotim)
en Ik zal hen brengen
אֶל
(el)
naar
אַדְמָתָ֑ם
(admatam)
hun grond
וּרְעִיתִים֙
(ureitim)
en Ik zal hen weiden
אֶל
(el)
op
הָרֵ֣י
(harei)
de bergen van
יִשְׂרָאֵ֔ל
(yisrael)
Israël
בָּאֲפִיקִ֕ים
(baafiqim)
bij de beekbeddingen
וּבְכֹ֖ל
(uvekhol)
en in alle
מוֹשְׁבֵ֥י
(moshevei)
woonplaatsen van
הָאָֽרֶץ
(haarets)
het land
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
אֲפִיקִים (afiqim), ‘beekbeddingen’: de bedding van een beek, vaak droog; zoals in Ezech. 6:3.
14Op een goede weide zal Ik hen weiden, en op de hoge bergen van Israël zal hun weideplaats zijn. Daar zullen zij neerliggen op een goede weideplaats, en op vette weide zullen zij grazen op de bergen van Israël.
בְּמִרְעֶה
(bemire)
op weide
טּוֹב֙
(tov)
goede
אֶרְעֶ֣ה
(ere)
zal Ik weiden
אֹתָ֔ם
(otam)
hen
וּבְהָרֵ֥י
(uveharei)
en op de bergen van
מְרֽוֹם
(merom)
hoogte van
יִשְׂרָאֵ֖ל
(yisrael)
Israël
יִהְיֶ֣ה
(yihye)
zal zijn
נְוֵהֶ֑ם
(nevehem)
hun weideplaats
שָׁ֤ם
(sham)
daar
תִּרְבַּ֨צְנָה֙
(tirbatsna)
zullen neerliggen
בְּנָ֣וֶה
(benave)
op een weideplaats
טּ֔וֹב
(tov)
goede
וּמִרְעֶ֥ה
(umire)
en weide
שָׁמֵ֛ן
(shamen)
vette
תִּרְעֶ֖ינָה
(tireina)
zullen grazen
אֶל
(el)
op
הָרֵ֥י
(harei)
de bergen van
יִשְׂרָאֵֽל
(yisrael)
Israël
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
הָרֵי מְרוֹם יִשְׂרָאֵל (harei merom Yisra’el), ‘de hoge bergen van Israël’: de hoogte van Sion, vergelijk Ezech. 17:23 en 20:40.
16Wat verloren is, zal Ik zoeken. Wat verdreven is, zal Ik terugbrengen. Wat gebroken is, zal Ik verbinden, en wat ziek is, zal Ik sterken. Het vette en het sterke zal Ik vernietigen. Ik zal hen weiden met recht.”
אֶת
(et)
(obj.)
הָאֹבֶ֤דֶת
(haovedet)
het verlorene
אֲבַקֵּשׁ֙
(avaqesh)
zal Ik zoeken
וְאֶת
(veet)
en (obj.)
הַנִּדַּ֣חַת
(hanidachat)
het verdrevene
אָשִׁ֔יב
(ashiv)
zal Ik terugbrengen
וְלַנִּשְׁבֶּ֣רֶת
(velanishberet)
en het gebrokene
אֶחֱבֹ֔שׁ
(echevosh)
zal Ik verbinden
וְאֶת
(veet)
en (obj.)
הַחוֹלָ֖ה
(hachola)
het zieke
אֲחַזֵּ֑ק
(achazeq)
zal Ik sterken
וְאֶת
(veet)
en (obj.)
הַשְּׁמֵנָ֧ה
(hashemena)
het vette
וְאֶת
(veet)
en (obj.)
הַחֲזָקָ֛ה
(hachazaqa)
het sterke
אַשְׁמִ֖יד
(ashmid)
zal Ik vernietigen
אֶרְעֶ֥נָּה
(erena)
zal Ik hen weiden
בְמִשְׁפָּֽט
(bemishpat)
met recht
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
אַשְׁמִיד (ashmid), ‘Ik zal vernietigen’: het vette en sterke vee, dat de zwakke schapen onderdrukt.
Lezing
Sommige oude vertalingen lezen hier ‘Ik zal bewaken’ (אֶשְׁמֹר, eshmor).
18Is het jullie te weinig dat jullie de goede weide afgrazen? Moeten jullie ook de rest van jullie weide met je voeten vertrappen? Is het te weinig dat jullie helder water drinken? Moeten jullie ook de rest met je voeten troebel maken?
הַמְעַ֣ט
(hamat)
is het weinig
מִכֶּ֗ם
(mikem)
voor jullie
הַמִּרְעֶ֤ה
(hamire)
de weide
הַטּוֹב֙
(hatov)
de goede
תִּרְע֔וּ
(tiru)
jullie grazen af
וְיֶ֨תֶר֙
(veyeter)
en de rest van
מִרְעֵיכֶ֔ם
(mireikhem)
jullie weiden
תִּרְמְס֖וּ
(tirmesu)
jullie vertrappen
בְּרַגְלֵיכֶ֑ם
(beragleikhem)
met jullie voeten
וּמִשְׁקַע
(umishqa)
en het helder van
מַ֣יִם
(mayim)
water
תִּשְׁתּ֔וּ
(tishtu)
jullie drinken
וְאֵת֙
(veet)
en (obj.)
הַנּ֣וֹתָרִ֔ים
(hanotarim)
de overgeblevenen
בְּרַגְלֵיכֶ֖ם
(beragleikhem)
met jullie voeten
תִּרְפֹּשֽׂוּן
(tirposun)
jullie maken troebel
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
25Ik zal met hen een verbond van vrede sluiten. Ik zal de wilde dieren uit het land laten verdwijnen. Zij zullen veilig in de woestijn wonen en in de bossen slapen.
וְכָרַתִּ֤י
(vekharati)
en Ik zal sluiten
לָהֶם֙
(lahem)
met hen
בְּרִ֣ית
(berit)
verbond van
שָׁל֔וֹם
(shalom)
vrede
וְהִשְׁבַּתִּ֥י
(vehishbati)
en Ik zal laten verdwijnen
חַיָּֽה
(chaya)
dier
רָעָ֖ה
(raa)
wild
מִן
(min)
uit
הָאָ֑רֶץ
(haarets)
het land
וְיָשְׁב֤וּ
(veyashevu)
en zij zullen wonen
בַמִּדְבָּר֙
(bamidbar)
in de woestijn
לָבֶ֔טַח
(lavetach)
veilig
וְיָשְׁנ֖וּ
(veyashenu)
en zullen slapen
בַּיְּעָרִֽים
(bayearim)
in de bossen
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
בְּרִית שָׁלוֹם (berit shalom), ‘een verbond van vrede’: vergelijk Num. 25:12 en Jes. 54:10.
חַיָּה רָעָה (chayyah ra’ah), ‘wilde dieren’: letterlijk ‘kwade dieren’; het gaat om roofdieren, zoals in Lev. 26:6.
27De bomen van het veld zullen hun vrucht geven en het land zal zijn opbrengst geven. Zij zullen veilig op hun grond zijn. Zij zullen weten dat Ik Yahweh ben, wanneer Ik de stangen van hun juk breek. Dan bevrijd Ik hen uit de hand van wie hen tot slaaf maakten.
וְנָתַן֩
(venatan)
en zal geven
עֵ֨ץ
(ets)
boom van
הַשָּׂדֶ֜ה
(hasade)
het veld
אֶת
(et)
(obj.)
פִּרְי֗וֹ
(piryo)
zijn vrucht
וְהָאָ֨רֶץ֙
(vehaarets)
en het land
תִּתֵּ֣ן
(titen)
zal geven
יְבוּלָ֔הּ
(yevulah)
zijn opbrengst
וְהָי֥וּ
(vehayu)
en zij zullen zijn
עַל
(al)
op
אַדְמָתָ֖ם
(admatam)
hun grond
לָבֶ֑טַח
(lavetach)
veilig
וְֽיָדְע֞וּ
(veyadeu)
en zij zullen weten
כִּי
(ki)
dat
אֲנִ֣י
(ani)
Ik
יְהוָ֗ה
(Yahweh)
Yahweh
בְּשִׁבְרִי֙
(beshivri)
bij mijn breken
אֶת
(et)
(obj.)
מֹט֣וֹת
(motot)
stangen van
עֻלָּ֔ם
(ulam)
juk
וְהִ֨צַּלְתִּ֔ים
(vehitsaltim)
en Ik zal hen bevrijden
מִיַּ֖ד
(miyad)
uit de hand van
הָעֹבְדִ֥ים
(haovedim)
die tot slaaf maakten
בָּהֶֽם
(bahem)
hen
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
מֹטֹת עֻלָּם (motot ullam), ‘de stangen van hun juk’: de houten delen van het juk, een beeld van slavernij; vergelijk Lev. 26:13.
28Zij zullen niet meer tot roof zijn voor de volken, en de wilde dieren van de aarde zullen hen niet meer eten. Zij zullen veilig wonen en niemand zal hen bang maken.
וְלֹא
(velo)
en niet
יִהְי֨וּ
(yihyu)
zullen zijn
ע֥וֹד
(od)
meer
בַּז֙
(baz)
roof
לַגּוֹיִ֔ם
(lagoyim)
voor de volken
וְחַיַּ֥ת
(vechayat)
en dier van
הָאָ֖רֶץ
(haarets)
het land
לֹ֣א
(lo)
niet
תֹאכְלֵ֑ם
(tokhlem)
zal eten hen
וְיָשְׁב֥וּ
(veyashevu)
en zij zullen wonen
לָבֶ֖טַח
(lavetach)
veilig
וְאֵ֥ין
(veein)
en niemand
מַחֲרִֽיד
(macharid)
die bang maakt
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
29Ik zal voor hen een beroemde beplanting laten opkomen. Zij zullen niet meer door honger uit het land weggerukt worden en niet meer de smaad van de volken dragen.
וַהֲקִמֹתִ֥י
(vahaqimoti)
en Ik zal laten opkomen
לָהֶ֛ם
(lahem)
voor hen
מַטָּ֖ע
(mata)
beplanting
לְשֵׁ֑ם
(leshem)
tot naam
וְלֹֽא
(velo)
en niet
יִהְי֨וּ
(yihyu)
zullen zijn
ע֜וֹד
(od)
meer
אֲסֻפֵ֤י
(asufei)
weggerukt door
רָעָב֙
(raav)
honger
בָּאָ֔רֶץ
(baarets)
in het land
וְלֹֽא
(velo)
en niet
יִשְׂא֥וּ
(yisu)
zullen dragen
ע֖וֹד
(od)
meer
כְּלִמַּ֥ת
(kelimat)
smaad van
הַגּוֹיִֽם
(hagoyim)
de volken
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg
מַטָּע לְשֵׁם (matta le-shem), ‘een beplanting tot naam’: de betekenis is niet helemaal zeker.
Het kan ‘een beroemde beplanting’ zijn, of ‘een beplanting met een naam’, een land dat bekend staat om zijn vruchtbaarheid.
אֲסֻפֵי רָעָב (asufei ra’av), ‘weggerukt door honger’: letterlijk ‘weggenomen door honger’.