Ezechiël 14

זִקְנֵי יִשְׂרָאֵל (ziqnei Yisra’el), ‘de oudsten van Israël’: leiders van de ballingen.

Zij komen bij Ezechiël zitten om een woord van Yahweh te horen, zoals ook in 8:1 en 20:1.

גִּלּוּלִים (gillulim), ‘mestgoden’: een verachtelijke naam voor afgodsbeelden.

Het woord hoort bij een woord voor ‘mest’.

Zie Ezech. 6:4, waar de uitleg bij deze naam staat.

נַעֲנֵיתִי לוֹ (na’aneti lo), ‘Ik zal hem antwoorden’: de vorm is een Niphal en moeilijk.

Het kan ‘Ik laat Mij door hem antwoorden’ betekenen, of ‘Ik antwoord hem Zelf’.

Wij vertalen ‘Ik zal hem antwoorden’.

Yahweh antwoordt niet met een profetie van vrede, maar met het oordeel dat bij zijn mestgoden past.

In de geschreven tekst staat בה (bh), ‘daarin’; de overlevering leest בָא (ba), ‘hij komt’.

Wij volgen de lezing.

תְּפֹשׂ (tefos), ‘vastgrijpen’: Yahweh grijpt hun hart zelf aan, om hun afgoderij te doorbreken.

Het werkwoord נָזַר (nazar) in נָזֹרוּ (nazoru) betekent ‘zich vervreemden’, zoals in Jes. 1:4.

שׁוּבוּ (shuvu), ‘keer terug’: de oproep tot bekering.

Het werkwoord שׁוּב (shuv) betekent ‘terugkeren’ en in de Hiphil ‘doen terugkeren, afwenden’.

Zie ook Ezech. 18:30–32.

גֵּר (ger), ‘vreemdeling’: iemand die als gast in Israël woont.

Ook hij valt onder dezelfde regel, zoals in Lev. 17:8.

וַהֲשִׂמֹתִיהוּ (vahashimmotihu), ‘Ik maak hem tot een ontzetting’: het werkwoord שָׁמֵם (shamem) betekent ‘verwoesten, ontzetten’.

De man wordt een afschrikwekkend voorbeeld.

Vergelijk Deut. 28:37.

פִּתָּה (pittah), ‘verleiden’: het werkwoord betekent ‘overhalen’.

Vergelijk 1 Kon. 22:20–22, waar Yahweh Achab laat verleiden.

Hier zegt Yahweh dat Hij de profeet heeft verleid, en dat hij daarom toch zijn straf draagt.

De tekst legt dat niet verder uit.

עֲוֹן (avon), ‘schuld’: de schuld van de ondervrager en van de profeet wordt gelijk gesteld.

Beiden dragen verantwoordelijkheid.

וְהָיוּ לִי לְעָם וַאֲנִי אֶהְיֶה לָהֶם לֵאלֹהִים (vehayu li le’am va’ani ehyeh lahem lelohim), ‘Zij zullen Mijn volk zijn, en Ik zal hun Elohim zijn’: de verbondsformule, zoals in Gen. 17:7 en Lev. 26:12.

Zie ook Ezech. 11:20 en 36:28.

מָעַל מַעַל (ma’al ma’al), ‘trouweloos handelen’: het werkwoord en het zelfstandig naamwoord staan naast elkaar en versterken elkaar.

Het is een breuk van de trouw aan Yahweh, zoals in Lev. 5:15.

נֹחַ דָּנִיֵּאל וְאִיּוֹב (Noach, Daniël ve-Iyyov), ‘Noach, Daniël en Job’: drie mannen die om hun gerechtigheid bekend zijn.

Over Noach zie Gen. 6:9, over Job zie Job 1:1.

De tekst zegt niet welke Daniël hier bedoeld wordt.

In de geschreven tekst staat דנאל (dn’l), zonder de letter yod; de overlevering leest דָּנִיֵּאל.

Wij volgen de lezing.

חַיָּה רָעָה (chayyah ra’ah), ‘wilde dieren’: letterlijk ‘kwade dieren’.

Zie Lev. 26:22.

חַי־אָנִי (chai ani), ‘zo waar Ik leef’: de eed van Yahweh.

Zie Num. 14:28.

חֶרֶב (cherev), ‘zwaard’: het tweede van de vier oordelen.

Het eerste is honger (vers 13), het derde ‘wilde dieren’ (vers 15) en het vierde pest (vers 19).

דֶּבֶר (dever), ‘pest’: ziekte die veel mensen doodt.

Zie Lev. 26:25.

In de geschreven tekst staat דנאל (dn’l), zonder de letter yod; de overlevering leest דָּנִיֵּאל.

Wij volgen de lezing, zoals in vers 14.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

אַרְבָּעָה שְׁפָטַי הָרָעִים (arba’ah shefatai hara’im), ‘vier kwade oordelen’: zwaard, honger, wilde dieren en pest.

Alle vier staan ook in Lev. 26:22–26.

Zie ook Jer. 15:3.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

פְּלֵטָה (peletah), ‘groep ontkomenen’: wie aan de ramp ontkomt.

Zij worden uit de stad gebracht en komen bij de ballingen aan.

Hun komst laat zien dat het oordeel rechtvaardig is.

חִנָּם (chinnam), ‘zonder reden’: het woord betekent ook ‘tevergeefs’.

Als de ballingen de daden van de ontkomenen zien, begrijpen zij dat het oordeel niet willekeurig was.