Jesaja 23
Last over Tyrus
Eigen Nederlandse vertaling uit de grondtekst. Rode tekst = woorden van Yahweh, Elohim of Yeshua zelf. Cursieve tekst = woorden van Melchisedek en de engel van Yahweh (hun identiteit wordt verschillend uitgelegd; zie de voetnoot). Kleine cursieve tekst = woorden van Satan, demonen of de draak. Gele markering in de brontekst = woord uit een andere bron dan de hoofdbron (zie Bron).
Last over Tyrus
Zie Tyrus: Tyrus ligt aan de kust van de Middellandse Zee, in het huidige Libanon.
Zie Tarsis (Tarsus?; ligging onzeker): De ligging van Tarsis is onzeker.
Vaak wordt gedacht aan Tartessos in het zuiden van Spanje, maar ook aan Tarsus in Cilicië.
Op deze kaart staat Tarsus; Spanje valt buiten het kaartbeeld.
Zie Kittim: Kittim is waarschijnlijk Cyprus, of de kusten van de Middellandse Zee in het algemeen.
מַשָּׂא (massa), ‘last’: zie 13:1.
צֹר (Tsor), ‘Tyrus’: de Fenicische havenstad aan de kust van het huidige Libanon.
אֳנִיּוֹת תַּרְשִׁישׁ (oniyot Tarshish), ‘schepen van Tarsis’: grote zeeschepen die ver weg voeren. De ligging van Tarsis is onzeker.
כִּתִּים (Kittim): waarschijnlijk Cyprus, het eerste land waar de schepen langs kwamen. Zie ook Num. 24:24.
מִבַּיִת מִבּוֹא (mibbayit mibbo), ‘geen huis meer, geen toegang meer’: letterlijk ‘zonder huis, zonder binnengaan’. Het kan ook ‘zonder huis om binnen te gaan’ betekenen, of ‘zonder haven’.
Zie Sidon: Sidon ligt aan de kust van de Middellandse Zee, in het huidige Libanon.
אִי (i), ‘kustland’: het woord kan ook ‘eiland’ betekenen.
Het gaat om de kust en de eilanden van de Fenicische handelaren, zoals in Gen. 10:5 (‘kustlanden’).
מִלְאוּךְ (mil’uukh), ‘hebben je gevuld’: de handelaren van Sidon hebben de kustbewoners rijk gemaakt met hun waren. De betekenis is niet helemaal zeker.
צִידוֹן (Tsidon), ‘Sidon’: de oude stad ten noorden van Tyrus.
Zie Sihor (Nijl; ligging onzeker): Sihor is een naam van de Nijl of van een arm van de Nijl in Egypte (Jozua 13:3).
De precieze betekenis is niet zeker.
Zie Nijl: De Nijl stroomt van het zuiden naar het noorden door Egypte en mondt met een delta uit in de Middellandse Zee.
שִׁחֹר (Shichor), ‘Sihor’: een naam voor de Nijl of een arm van de Nijl; zie ook Joz. 13:3.
יְאֹר (ye’or) is de gewone naam voor de Nijl.
סַחַר (sachar), ‘handel’: het woord staat ook in vers 8 (‘haar handelaars’) en in vers 18.
Zie Sidon: Sidon ligt aan de kust van de Middellandse Zee, in het huidige Libanon.
Wie hier spreekt, is niet helemaal duidelijk.
Het is ‘de zee, de vesting van de zee’: dat wijst op Tyrus, de stad op het eiland.
Zij zegt dat zij nooit kinderen heeft gebaard: haar mensen zijn er niet meer.
חַלְתִּי (chalti), ‘ik had weeën’: het werkwoord keert terug in vers 5 (‘zij kronkelen van weeën’).
Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.
Zie Tyrus: Tyrus ligt aan de kust van de Middellandse Zee, in het huidige Libanon.
יָחִילוּ (yachilu), ‘zij kronkelen van weeën’: hetzelfde werkwoord als in vers 4.
Het is niet zeker of het bericht over Egypte gaat of dat Egypte het bericht over Tyrus hoort.
Het Hebreeuws is kort.
Zie Tarsis (Tarsus?; ligging onzeker): De ligging van Tarsis is onzeker.
Vaak wordt gedacht aan Tartessos in het zuiden van Spanje, maar ook aan Tarsus in Cilicië.
Op deze kaart staat Tarsus; Spanje valt buiten het kaartbeeld.
עַלִּיזָה (alizah), ‘jubelstad’: een stad die uitgelaten is.
Hetzelfde woord staat in 22:2.
Yahweh heeft het besloten
Zie Tyrus: Tyrus ligt aan de kust van de Middellandse Zee, in het huidige Libanon.
הַמַּעֲטִירָה (hamma’atirah), ‘die kronen uitdeelt’: Tyrus gaf macht aan koningen en vorsten door handel.
כִּנְעָנֶיהָ (kin’aneyha), ‘haar kooplieden’: letterlijk ‘haar Kanaänieten’. In het Hebreeuws kan ‘Kanaänieten’ ook ‘kooplieden’ betekenen.
גְּאוֹן (ge’on), ‘trots’: ook ‘hoogheid’.
In 24:14 staat hetzelfde woord voor de hoogheid van Yahweh.
Zie Nijl: De Nijl stroomt van het zuiden naar het noorden door Egypte en mondt met een delta uit in de Middellandse Zee.
Zie Tarsis (Tarsus?; ligging onzeker): De ligging van Tarsis is onzeker.
Vaak wordt gedacht aan Tartessos in het zuiden van Spanje, maar ook aan Tarsus in Cilicië.
Op deze kaart staat Tarsus; Spanje valt buiten het kaartbeeld.
מֵזַח (mezach), ‘gordel’: het woord komt alleen hier voor.
De betekenis is niet zeker.
Het kan een band zijn die het land bijeenhield, of een rand die het water tegenhield.
Het beeld is dat Tarsis overstroomt zonder dat iets het tegenhoudt.
בַּת־תַּרְשִׁישׁ (bat Tarshish), ‘Dochter van Tarsis’: Tarsis als een dochter, een personificatie.
Zie Kanaän: Kanaän is het land aan de oostkust van de Middellandse Zee, ongeveer het gebied van het huidige Israël, de Palestijnse gebieden en Libanon.
כְּנַעַן (Kena’an), ‘Kanaän’: hier de kuststreek van Fenicië, met Tyrus en Sidon.
Zie Sidon: Sidon ligt aan de kust van de Middellandse Zee, in het huidige Libanon.
Zie Kittim: Kittim is waarschijnlijk Cyprus, of de kusten van de Middellandse Zee in het algemeen.
בְּתוּלַת בַּת־צִידוֹן (betulat bat Tsidon), ‘maagd, Dochter van Sidon’: de stad Sidon als jonge vrouw.
Bij ‘Kittim’ heeft het geschreven woord (ketiv) כתיים, het qere כִּתִּים.
Wij volgen het qere.
Het land van de Chaldeeën
Zie Assur: Assur is een stad en een gebied aan de Tigris, in het noorden van het huidige Irak.
Dit vers is moeilijk.
Wij vertalen letterlijk.
Het zegt dat de Chaldeeën een jong volk zijn, door Assyrië gesticht voor woestijnbewoners.
Wie met ‘Hij’ in de laatste zin bedoeld is, zegt het Hebreeuws niet; het kan Yahweh zijn of de belegeraar.
צִיִּים (tsiyyim), ‘woestijnbewoners’: mensen of dieren uit de woestijn. Sommigen denken aan ‘schepen’; de betekenis is niet zeker.
בַחוּנָיו (vachunav), ‘belegeringstorens’: het woord komt alleen hier voor. De betekenis is niet zeker.
Het geschreven woord (ketiv) heeft בחיניו, het qere בַחוּנָיו.
Wij volgen het qere.
Het Hebreeuws heeft hier ‘zijn’ belegeringstorens; wij vertalen ‘hun’.
Zie Tarsis (Tarsus?; ligging onzeker): De ligging van Tarsis is onzeker.
Vaak wordt gedacht aan Tartessos in het zuiden van Spanje, maar ook aan Tarsus in Cilicië.
Op deze kaart staat Tarsus; Spanje valt buiten het kaartbeeld.
Zeventig jaar vergeten
Zie Tyrus: Tyrus ligt aan de kust van de Middellandse Zee, in het huidige Libanon.
‘Zeventig jaar’: de lengte van de vergetelheid.
Dat het hier ‘de dagen van één koning’ zijn, is onzeker; het kan een mensenleven zijn of de regeertijd van een koning.
שִׁירַת הַזּוֹנָה (shirat hazzonah), ‘het lied van de hoer’: het lied van een vergeten hoer in de verzen 15 en 16. Het beeld van de hoer is hier handel, zoals in vers 17.
In dit lied zingt een hoer die vergeten is.
Zij wil dat men weer aan haar denkt.
Zie Tyrus: Tyrus ligt aan de kust van de Middellandse Zee, in het huidige Libanon.
פָּקַד (paqad), ‘bezoeken’: Yahweh grijpt in.
Dat kan ten goede of ten kwade zijn.
Hier is het eerst de terugkeer van Tyrus naar haar handel.
אֶתְנַן (etnan), ‘hoerenloon’: het loon van een hoer. Het woord is hier een beeld voor de winst van de handel.
קֹדֶשׁ לַיהוָה (qodesh laYahweh), ‘heilig voor Yahweh’: hetzelfde als op de plaat van de hogepriester (Exod. 28:36).
De winst van Tyrus gaat naar wie bij Yahweh wonen.
עָתִיק (atiq), ‘duurzaam’: ook ‘oud’ of ‘fraai’. De betekenis is niet zeker.