Handelingen 20

Zie Macedonië (ongeveer): Macedonië was een Romeinse provincie in het noorden van Griekenland, met Tessalonica en Filippi als steden.

De grenzen zijn bij benadering.

παρακαλέω (parakaleo), ‘bemoedigen’: het woord kan ook ‘vermanen’, ‘troosten’ of ‘dringend vragen’ betekenen (zo in 19:31).

Wij schrijven ‘bemoedigen’ hier en in 20:2 en 20:12. ἀσπάζομαι (aspazomai), ‘groeten’: hier bij het afscheid.

Zie Griekenland (Hellas; ongeveer): Met Griekenland (Hellas) bedoelt de tekst het gebied rond de Egeïsche Zee, in het Nieuwe Testament vooral Macedonië en Achaje.

De grenzen zijn bij benadering.

Zie Syrië (Romeinse provincie; ongeveer): Syrië was een Romeinse provincie ten noorden van Galilea, met Antiochië als hoofdstad.

De grenzen waren niet scherp.

Zie Macedonië (ongeveer): Macedonië was een Romeinse provincie in het noorden van Griekenland, met Tessalonica en Filippi als steden.

De grenzen zijn bij benadering.

Zie Beroea (nu Veria): Beroea lag in het zuidwesten van Macedonië, ten westen van Tessalonica.

De stad heet nu Veria.

Zie Tessalonica (nu Thessaloniki): Tessalonica was de hoofdstad van de Romeinse provincie Macedonië, aan de Thermaïsche Golf in het noorden van Griekenland.

De stad heet nu Thessaloniki.

Zij lag aan de grote weg van oost naar west, de Via Egnatia.

Zie Derbe (Kerti Hüyük?; ligging onzeker): De ligging van Derbe is niet zeker.

Meestal wordt gedacht aan Kerti Hüyük, ten noordoosten van Karaman, in het binnenland van Zuid-Turkije.

Zie Asia (Romeinse provincie; ongeveer): Asia was de Romeinse provincie in het westen van het huidige Turkije, met Efeze als belangrijkste stad.

De grenzen zijn bij benadering.

Γάϊος Δερβαῖος (Gaios Derbaios), ‘Gaius uit Derbe’: in 19:29 is Gaius een Macedoniër.

Of het dezelfde man is, zegt de tekst niet. Ἀσιανοί (Asianoi), ‘uit Asia’: de Romeinse provincie Asia (zie 19:10).

Zie Troas (Alexandria Troas): Troas (Alexandria Troas) was een havenstad aan de kust van het noordwesten van Turkije, tegenover het eiland Tenedos.

Vanuit Troas voer Paulus naar Macedonië.

Zie Filippi: Filippi lag in het oosten van Macedonië, ongeveer 15 km landinwaarts van de haven Neapolis.

Het was een Romeinse kolonie.

Het is niet de stad Caesarea Filippi uit de evangeliën.

Zie Troas (Alexandria Troas): Troas (Alexandria Troas) was een havenstad aan de kust van het noordwesten van Turkije, tegenover het eiland Tenedos.

Vanuit Troas voer Paulus naar Macedonië.

ἄζυμα (azyma), ‘ongezuurde broden’: het feest van de ongezuurde broden volgt op het Pesach en duurt zeven dagen (Lev. 23:6).

Het gaat dus om het begin van de lente.

μία τῶν σαββάτων (mia ton sabbaton), ‘de eerste dag van de week’: letterlijk ‘de eerste van de sabbatten’, de dag na de sabbat. κλάσαι ἄρτον (klasai arton), ‘brood breken’: een gezamenlijke maaltijd.

Εὔτυχος (Eutychos), ‘Eutychus’: de naam betekent ‘gelukkig’. θυρίς (thyris), ‘venster’: een opening in de muur. τρίστεγον (tristegon), ‘derde verdieping’: de derde laag van het gebouw. ἤρθη νεκρός (erthe nekros), ‘werd dood opgetild’: de tekst zegt dat hij dood was.

ἐπέπεσεν (epepesen), ‘wierp zich over hem heen’: zoals Elia en Elisa deden bij een dood kind (1 Kon. 17:21; 2 Kon. 4:34). ψυχή (psyche), ‘ziel’: ook ‘leven’. θορυβέω (thorybeo), ‘in onrust raken’.

παῖς (pais), ‘jongen’: het woord kan ook ‘knecht’ of ‘kind’ betekenen; hier is het de jongeman uit vers 9. παρακαλέω (parakaleo), ‘bemoedigen’: zie vers 1.

Zie Assos: Assos (Behramkale) lag aan de zuidkust van de Troas, tegenover het eiland Lesbos.

Zie Assos: Assos (Behramkale) lag aan de zuidkust van de Troas, tegenover het eiland Lesbos.

Zie Mitylene: Mitylene (Mytilini) is de hoofdstad van het eiland Lesbos, in de Egeïsche Zee.

Zie Chios: Chios is een eiland in de Egeïsche Zee, voor de kust van Turkije.

Zie Samos: Samos is een eiland in de Egeïsche Zee, vlak voor de kust van Turkije, tegenover Milete.

Zie Milete: Milete lag aan de westkust van Turkije, ongeveer 50 km ten zuiden van Efeze.

Daar nam Paulus afscheid van de oudsten van Efeze.

Zie Efeze: Efeze lag aan de westkust van Turkije, bij het huidige Selçuk.

Het was de grootste stad van de Romeinse provincie Asia.

Zie Asia (Romeinse provincie; ongeveer): Asia was de Romeinse provincie in het westen van het huidige Turkije, met Efeze als belangrijkste stad.

De grenzen zijn bij benadering.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

πεντηκοστή (pentekoste), ‘Pinksteren’: letterlijk ‘vijftigste (dag)’, het feest van de weken (Hebreeuws Shavuot), vijftig dagen na het Pesach (Lev. 23:15–16; Deut. 16:9–10).

Zie Milete: Milete lag aan de westkust van Turkije, ongeveer 50 km ten zuiden van Efeze.

Daar nam Paulus afscheid van de oudsten van Efeze.

Zie Efeze: Efeze lag aan de westkust van Turkije, bij het huidige Selçuk.

Het was de grootste stad van de Romeinse provincie Asia.

πρεσβύτεροι (presbyteroi), ‘ouderlingen’: de oudsten van de gemeente.

In vers 28 heten zij ἐπίσκοποι (episkopoi), ‘opzieners’.

Wij gebruiken voor elk Grieks woord een eigen Nederlands woord.

Zie Asia (Romeinse provincie; ongeveer): Asia was de Romeinse provincie in het westen van het huidige Turkije, met Efeze als belangrijkste stad.

De grenzen zijn bij benadering.

δουλεύω (douleuo), ‘dienen’: van δοῦλος (doulos), ‘knecht’; het is het dienen van een knecht. κύριος (kyrios), ‘Heer’: zie 18:8. πειρασμός (peirasmos), ‘beproeving’: zoals in Luc. 22:28.

In het Grieks vormen de verzen 18–21 één lange zin; wij splitsen hem in korte zinnen.

ὑποστέλλομαι (hypostellomai), ‘terugdeinzen’: letterlijk ‘zich terugtrekken’.

Het Grieks zegt hier met twee ontkenningen ‘ik ben niet teruggedeinsd voor het niet-melden’; wij schrijven wat de zin bedoelt.

Het woord staat ook in vers 27. ἀναγγέλλω (anangello), ‘melden’; κατ’ οἴκους (kat’ oikous), letterlijk ‘per huis’.

μετάνοια (metanoia), ‘bekering’: een verandering van denken. πίστις (pistis), ‘geloof’. διαμαρτύρομαι (diamartyromai), ‘getuigen’: zie 18:5.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

δεδεμένος τῷ πνεύματι (dedemenos to pneumati), ‘gebonden in de geest’: het Grieks laat open of de eigen geest van Paulus of de Heilige Geest bedoeld is (zie ook 19:21 en vers 23).

Het Grieks heeft ὅτι (‘dat’) en spreekt in de ik-vorm (‘op mij’); daarom staan de woorden van de Heilige Geest hier in de indirecte rede.

Wij schrijven ze zwart, zonder aanhalingstekens (zoals in 11:12 en 21:4); alleen de rechtstreekse rede van de Geest is rood (bijvoorbeeld 21:11). δεσμά (desma), ‘boeien’; θλίψις (thlipsis), ‘verdrukking’.

ψυχή (psyche), ‘leven’: ook ‘ziel’. δρόμος (dromos), ‘wedloop’: het beeld van een renbaan. διακονία (diakonia), ‘dienst’.

Het Grieks heeft één lange zin; wij splitsen en herhalen ‘voltooien’.

In sommige latere handschriften staat bij ‘mijn wedloop’ de toevoeging ‘met vreugde’.

Wij volgen de SBLGNT.

βασιλεία (basileia), ‘koninkrijk’: het Grieks heeft hier geen ‘van Elohim’ (zie 19:8).

καθαρός ἀπὸ τοῦ αἵματος (katharos apo tou haimatos), ‘rein van het bloed’: niet schuldig aan het verderf van anderen; vergelijk 18:6 en Ezech. 33:1–9.

βουλή (boule), ‘plan’: zoals in Luc. 7:30; het woord kan ook ‘raad’ of ‘wil’ betekenen.

ἐπίσκοπος (episkopos), ‘opziener’: iemand die toezicht houdt; in vers 17 heten dezelfde mensen ‘ouderlingen’. ποιμαίνω (poimaino), ‘hoeden’: een kudde hoeden, zoals een herder; vergelijk Ezech. 34:2. περιποιέομαι (peripoieomai), ‘verwerven’: vergelijk Ps. 74:2 (‘Denk aan Uw gemeenschap, die U lang geleden hebt verworven’). τοῦ ἰδίου (tou idiou), ‘eigen’: het Grieks kan gelezen worden als ‘door Zijn eigen bloed’ of als ‘door het bloed van de Eigene’, dat wil zeggen Zijn eigen Zoon.

Wij schrijven ‘Zijn eigen bloed’.

In sommige handschriften staat ‘de gemeente van de Heer’ in plaats van ‘de gemeente van Elohim’.

Wij volgen de SBLGNT.

βαρύς (barys), ‘zwaar’: hier ‘woest, hard’. ἄφιξις (afixis), ‘vertrek’: het heengaan van Paulus.

νουθετέω (noutheteo), ‘waarschuwen’: ook ‘vermanen’ of ‘terechtwijzen’. τριετία (trietia), ‘drie jaar’: een periode van ongeveer drie jaar; 19:8–10 noemt drie maanden en twee jaar.

Het Grieks laat open of ‘die in staat is’ (τῷ δυναμένῳ) Elohim of het woord van Zijn genade is. κληρονομία (kleronomia), ‘erfdeel’.

ὑπηρετέω (hyperetee), ‘voorzien in’: letterlijk ‘dienen’.

Paulus werkte met zijn handen; zie 18:3.

Deze uitspraak van Yeshua staat niet in de evangeliën; Paulus noemt haar een woord van de Heer. μακάριος (makarios), ‘gelukkig’: zoals in Matt. 5:3.

Wij zetten het woord van Yeshua rood.