1 Koningen 15

אֲבִיָּם (Aviyyam), ‘Abijam’: in 2 Kron. 13:1 heet hij Abia (אֲבִיָּה, Aviyyah).

Wij houden de vorm van dit boek aan.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Maächa is hier ‘de dochter van Absalom’ (אֲבִישָׁלוֹם, Avishalom).

Het kan Davids zoon Absalom zijn (2 Sam. 3:3).

Het Hebreeuws noemt alleen de naam.

‘Dochter’ kan in het Hebreeuws ook ‘kleindochter’ betekenen.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

נִיר (nir), ‘lamp’: een beeld voor een nazaat die het huis van David laat voortbestaan.

Zo ook 1 Kon. 11:36.

De zaak van Uria, de Hethiet, is Davids zonde met Bat-Sjeba (2 Sam. 11).

Het Hebreeuws zegt hier ‘Rechabeam’.

Vers 7 noemt oorlog tussen Abijam en Jerobeam.

Sommige oude vertalingen lezen hier ‘Abijam’.

Wij volgen de Masoretische tekst.

Het woord ‘zijn leven’ wijst dan naar Rechabeam of naar Jerobeam; het Hebreeuws zegt dat niet.

סֵפֶר דִּבְרֵי הַיָּמִים (divrei hayamim), ‘dagboek’: zie bij 14:19.

Het gaat om de jaarverslagen van de koningen.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

‘Bij zijn vaderen gaan liggen’ (וַיִּשְׁכַּב עִם אֲבֹתָיו) is de gewone Hebreeuwse uitdrukking voor sterven.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Maächa heet hier de moeder van Asa.

In vers 2 is zij de moeder van Abijam, de vader van Asa.

‘Moeder’ kan in het Hebreeuws ook ‘grootmoeder’ betekenen.

Wij vertalen ‘moeder’, zoals het Hebreeuws.

‘Zijn vader’ betekent hier ‘zijn voorvader’.

David was de vader van Salomo en de betovergrootvader van Asa.

הַקְּדֵשִׁים (haqqedeshim), ‘de mannelijke tempelhoeren’: mannen die zich in de dienst van een afgod prostitueren, van het woord ‘heilig’ (zie Deut. 23:18).

Zij komen ook voor in 1 Kon. 14:24.

De beek Kidron ligt ten oosten van Jeruzalem, tussen de stad en de Olijfberg (Israël).

Dat is zeker.

Zie Beek Kidron: De beek Kidron is een droge dalbedding ten oosten van Jeruzalem, tussen de stad en de Olijfberg.

גְּבִירָה (gevirah), ‘koninginmoeder’: letterlijk ‘gebiedster’.

Dit is de moeder van de koning, die een eigen plaats aan het hof had.

בָּמוֹת (bamot), ‘hoogten’: offerplaatsen op heuvels.

Zij zijn al in 3:2–3 en 14:23 genoemd.

Asa laat ze staan, maar zijn hart blijft ‘volledig’ bij Yahweh.

Het geschreven woord (ketiv) heeft ‘zijn gewijde gaven’ (וקדשו).

Het qere heeft ‘de gewijde gaven van’ (וְקָדְשֵׁי).

Wij volgen het qere.

Het Hebreeuws heeft geen woord voor ‘in’: wij lezen ‘het huis van Yahweh’ als de plaats waar hij de gaven brengt.

Er staat eerst zijn vader en daarna Asa zelf als schenker.

Rama ligt bij het huidige er-Ram, ongeveer 8 km ten noorden van Jeruzalem (Westelijke Jordaanoever).

Dat is waarschijnlijk.

De stad ligt aan de weg naar het noorden, op de grens van Juda en Israël.

Damascus is de hoofdstad van Syrië, het huidige Damascus.

Dat is zeker.

Aram is het land van de Arameeërs, ongeveer het huidige Syrië.

Ben-Hadad (בֶּן־הֲדַד, ben Hadad), ‘zoon van Hadad’: een koningsnaam van Aram.

Zijn vader heet Tabrimmon (טַבְרִמֹּן, Tavrimmon), zijn grootvader Chezjon (חֶזְיוֹן, Chezyon).

Het geschreven woord (ketiv) heeft ‘koning Asa’ zonder lidwoord.

Het qere heeft ‘de koning Asa’.

Wij volgen het qere.

‘Er is een verbond tussen mij en jou’: wij nemen aan dat het gaat om een bestaand verdrag tussen de vorige koningen van Juda en Aram.

Het Hebreeuws zegt niet waar dat verbond over ging.

Asa vraagt Ben-Hadad het verdrag met Baësa te verbreken.

Ijjon ligt bij Tel Dibbin, in het noorden van Israël (Libanon).

Dan ligt bij Tel Dan (Israël).

Abel-Bet-Maächa ligt bij Tel Abel Beth Maacah, in het noorden van Israël.

Kinneret ligt aan het noordwestelijke deel van het Meer van Galilea (Israël).

Het land Naftali is het noorden van Galilea.

De ligging van Ijjon is waarschijnlijk.

כִּנְרוֹת (kinerot), ‘Kinneret’: het Hebreeuws heeft hier een meervoud.

Het gaat om het gebied rond het Meer van Galilea.

Tirza ligt bij Tel el-Farah (Noord), ongeveer 11 km ten noordoosten van Sichem (Westelijke Jordaanoever).

Dat is waarschijnlijk.

Het was de eerste hoofdstad van het noordelijke rijk (14:17).

Zie Rama (er-Ram): Rama (nu er-Ram; ook Ramataim-Zofim, de woonplaats van Samuël) lag ongeveer 8 km ten noorden van Jeruzalem, in Benjamin.

De ligging van Samuëls Rama is niet helemaal zeker.

In Jozua 19 zijn andere plaatsen met deze naam bedoeld, in het noorden.

Geba van Benjamin ligt bij het huidige Jaba (Westelijke Jordaanoever), ongeveer 10 km ten noorden van Jeruzalem.

Mizpa ligt waarschijnlijk bij Tell en-Nasbeh, ongeveer 12 km ten noorden van Jeruzalem.

Beide liggen aan de weg naar het noorden.

Dat is waarschijnlijk.

Zie Rama (er-Ram): Rama (nu er-Ram; ook Ramataim-Zofim, de woonplaats van Samuël) lag ongeveer 8 km ten noorden van Jeruzalem, in Benjamin.

De ligging van Samuëls Rama is niet helemaal zeker.

In Jozua 19 zijn andere plaatsen met deze naam bedoeld, in het noorden.

אֵין נָקִי (ein naqi), ‘niemand uitgezonderd’: letterlijk ‘er was geen vrijgestelde’.

Niemand was vrijgesteld van de dienst.

גְּבוּרָה (gevurah), ‘macht’: kracht en heldendaden.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Het ‘tweede jaar van Asa’ is het tweede jaar van Asa’s regering.

Nadab regeerde ‘twee jaar’: dat zijn één volle jaar en een deel van een tweede (vers 28: het derde jaar van Asa).

Gibbeton lag in het gebied van Dan (Joz. 19:44), bij de grens met de Filistijnen.

De ligging is onzeker; genoemd wordt Tell el-Melat in de kustvlakte (Israël).

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Dit is de vervulling van het woord van Achia in 14:10–11.

Achia is de Siloniet (אֲחִיָּה הַשִּׁילֹנִי, Achiyyah hashiloni), de profeet uit Silo.

הִכְעִיס (hikʼis), ‘tot toorn prikkelen’: zoals Deut. 32:16, 21.

Dit werkwoord komt in deze verhalen telkens terug.

Tirza: zie vers 21.

Het ‘derde jaar van Asa’ is hetzelfde jaar als in vers 28: Nadab regeerde twee jaar (vers 25), Baësa begon in het derde jaar.