1 Samuël 20

Zie Najot (in Rama, ligging onzeker): Najot was een plek of wijk in Rama.

De precieze plaats is niet bekend.

Zie Rama (er-Ram): Rama (nu er-Ram; ook Ramataim-Zofim, de woonplaats van Samuël) lag ongeveer 8 km ten noorden van Jeruzalem, in Benjamin.

De ligging van Samuëls Rama is niet helemaal zeker.

In Jozua 19 zijn andere plaatsen met deze naam bedoeld, in het noorden.

In het geschreven Hebreeuws staat מנוות (minnavot).

De voorgelezen tekst heeft מִנָּיוֹת (minnayot), ‘uit Najot’.

Wij volgen de voorgelezen tekst.

Zie 1 Sam. 19:18.

Het Hebreeuws zegt letterlijk ‘zonder mijn oor te openen’: zonder het mij te zeggen.

Het geschreven Hebreeuws heeft hier nog een klein woord (לו), dat niet wordt voorgelezen.

Wij volgen de voorgelezen tekst.

כְּפֶשַׁע (kefesha), ‘als een stap’: het woord is zeldzaam.

Het gaat om de kleine afstand tussen David en de dood.

Het Hebreeuws zegt letterlijk ‘wat je ziel zegt’: wat je ook wilt.

חֹדֶשׁ (chodesh), ‘nieuwe maan’: de eerste dag van de maand.

Er werden dan offers gebracht (Num. 10:10; Num. 28:11–15) en er was een maaltijd.

Betlehem is het huidige Bethlehem (Westelijke Jordaanoever).

זֶבַח הַיָּמִים (zevach hayamim), ‘het slachtoffer van de dagen’: het jaarlijkse slachtoffer van de familie, zoals in 1 Sam. 1:21.

כָּלְתָה הָרָעָה (kaltah hara'ah), letterlijk ‘het kwaad is voltooid’: het staat vast en is besloten.

Zo ook in vers 9 en 33.

חֶסֶד (chesed), ‘trouw’.

De verbondstrouw tussen Jonatan en David werd gesloten in 1 Sam. 18:3.

Het Hebreeuws heeft in de eerste regel geen werkwoord: ‘Yahweh, Elohim van Israël’ is een eedformule.

Wij vertalen ‘Bij Yahweh, de Elohim van Israël’.

De zin loopt door tot vers 13 en is moeilijk.

Wij volgen de Masoretische tekst.

‘Zo moge Yahweh doen en zo nog meer toevoegen’ is een eedformule, zoals in Ruth 1:17.

חֶסֶד יהוה (chesed Yahweh), ‘de trouw van Yahweh’: de trouw die Yahweh zelf toont en waarmee Jonatan David vraagt trouw te zijn.

Het Hebreeuws van vers 14–15 is moeilijk.

Het woord ‘niet’ (ולא) staat er meermalen, en de zinsbouw is onduidelijk.

Wij volgen de zin: David vraagt trouw voor zichzelf en voor het huis van Jonatan.

Dit verbond bewaakt ook het huis van Jonatan.

David houdt het later, zie 2 Sam. 9:1–7.

בְּיוֹם הַמַּעֲשֶׂה (beyom hamma'aseh), ‘op de dag van de zaak’: de dag dat het gebeurde.

Waarschijnlijk de eerdere keer dat David zich verborg (1 Sam. 19:2–3).

Het is niet zeker.

Jonatan spreekt twee tekens af.

Zegt hij dat de pijlen aan deze kant van de jongen liggen, dan is het veilig voor David.

Zegt hij dat ze verderop liggen, dan moet David vluchten.

לֶחֶם (lechem), ‘brood’: hier de maaltijd.

In het geschreven Hebreeuws staat על (al), voorgelezen wordt אֶל (el).

Beide betekenen hier ‘bij (het brood)’.

Wij volgen de voorgelezen tekst.

וַיָּקָם (vayyaqom), ‘en hij stond op’: de tekst is hier moeilijk.

Wij volgen de Masoretische tekst.

מִקְרֶה (miqreh), ‘toeval’.

Saul denkt dat David onrein is geworden.

Zie Lev. 15:16 en Deut. 23:11–12.

Saul noemt David in dit gesprek niet bij zijn naam, maar ‘de zoon van Isaï’ (ook in vers 30 en 31).

Zie Betlehem: Betlehem (Efrata) ligt ongeveer 9 km ten zuiden van Jeruzalem.

זֶבַח מִשְׁפָּחָה (zevach mishpachah), ‘familieslachtoffer’: zoals in vers 6.

Het Hebreeuws heeft ‘mijn broer’ in het enkelvoud.

Wij vertalen letterlijk.

בֶּן־נַעֲוַת הַמַּרְדּוּת (ben na'avat hammardut), ‘zoon van een verdorven, opstandige vrouw’: een zware belediging, ook voor Jonatans moeder.

De betekenis van het eerste woord is niet helemaal zeker.

בֶּן־מָוֶת (ben mavet), ‘zoon van de dood’: iemand die moet sterven.

Zie ook 2 Sam. 12:5.

De nieuwe maan duurde hier twee dagen.

De tweede dag is de dag na de nieuwe maan (vers 27).

לְמוֹעֵד דָּוִד (lemo'ed David), ‘voor de afgesproken tijd van David’: de tijd die zij hadden afgesproken.

In het geschreven Hebreeuws staat het enkelvoud ‘de pijl’ (החצי).

De voorgelezen tekst heeft ‘de pijlen’ (הַחִצִּים).

Wij volgen de voorgelezen tekst.

כֵּלָיו (kelav), ‘zijn wapens’: boog en pijlen.

מֵאֵצֶל הַנֶּגֶב (me'etsel hannegev), letterlijk ‘van naast het zuiden’.

Wij vertalen ‘vanaf de zuidkant’.

עַד־דָּוִד הִגְדִּיל (ad David higdil), letterlijk ‘tot David groot maakte’: David huilde nog meer dan Jonatan.

De betekenis is niet helemaal zeker.

Versnummering: in dit hoofdstuk volgen wij de Hebreeuwse telling.

In de Nederlandse telling hoort de laatste regel van 20:42 (‘Hij stond op en vertrok, en Jonatan ging de stad in’) in het Hebreeuws bij 1 Sam. 21:1.