Elohim Bijbel

1 Samuël 14

12345678910111213141516171819202122232425262728293031

Jonatan verslaat de Filistijnen; Saul zweert een eed

Eigen Nederlandse vertaling uit de grondtekst. Rode tekst = woorden van Yahweh, Elohim of Yeshua zelf. Cursieve tekst = woorden van Melchisedek en de engel van Yahweh (hun identiteit wordt verschillend uitgelegd; zie de voetnoot). Kleine cursieve tekst = woorden van Satan, demonen of de draak. Gele markering in de brontekst = woord uit een andere bron dan de hoofdbron (zie Bron).

Jonatan en zijn wapendrager

1Op een dag zei Jonatan, de zoon van Saul, tegen de jongen die zijn wapens droeg: „Kom. Laten we oversteken naar de wachtpost van de Filistijnen. Die staat daar aan de overkant.” Maar zijn vader vertelde hij het niet.
וַיְהִ֣י
(vayhi)
en het was
הַיּ֗וֹם
(hayom)
op de dag
וַיֹּ֨אמֶר
(vayomer)
en zei
יוֹנָתָ֤ן
(yonatan)
Jonatan
בֶּן
(ben)
zoon van
שָׁאוּל֙
(shaul)
Saul
אֶל
(el)
tegen
הַנַּ֨עַר֙
(hanaar)
de jongen
נֹשֵׂ֣א
(nose)
die droeg
כֵלָ֔יו
(kelav)
zijn wapens
לְכָ֗ה
(lekha)
kom
וְנַעְבְּרָה֙
(venabera)
en laten we oversteken
אֶל
(el)
naar
מַצַּ֣ב
(matsav)
de wachtpost van
פְּלִשְׁתִּ֔ים
(pelishtim)
de Filistijnen
אֲשֶׁ֖ר
(asher)
die
מֵעֵ֣בֶר
(meever)
aan de overkant
הַלָּ֑ז
(halaz)
daar
וּלְאָבִ֖יו
(uleaviv)
en aan zijn vader
לֹ֥א
(lo)
niet
הִגִּֽיד
(higid)
vertelde hij
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Plaats

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Zie ook1 Sam 13:21 Sam 14:39–451 Sam 18:1–41 Sam 25:19Mi 7:5
2Saul zat aan de rand van de heuvel, onder de granaatappelboom die bij Migron staat. Het volk dat bij hem was, was ongeveer 600 man.
וְשָׁא֗וּל
(veshaul)
en Saul
יוֹשֵׁב֙
(yoshev)
zat
בִּקְצֵ֣ה
(biqtse)
aan de rand van
הַגִּבְעָ֔ה
(hagiva)
de heuvel
תַּ֥חַת
(tachat)
onder
הָרִמּ֖וֹן
(harimon)
de granaatappelboom
אֲשֶׁ֣ר
(asher)
die
בְּמִגְר֑וֹן
(bemigron)
in Migron
וְהָעָם֙
(vehaam)
en het volk
אֲשֶׁ֣ר
(asher)
dat
עִמּ֔וֹ
(imo)
met hem
כְּשֵׁ֥שׁ
(keshesh)
ongeveer zes
מֵא֖וֹת
(meot)
honderd
אִֽישׁ
(ish)
man
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Plaats

Migron lag bij Gibea, in Benjamin.

De juiste plek is niet bekend.

Het Hebreeuws zegt ‘de heuvel’ (הַגִּבְעָה, haggiva); dat kan Gibea zelf zijn.

Uitleg

רִמּוֹן (rimmon), ‘granaatappelboom’: met lidwoord, dus ‘de granaatappelboom’.

Het kan ook de naam van een plek zijn (Rimmon), maar wij lezen het als boom.

Zie ook1 Sam 13:15–16Jes 10:28–29
3Achia, de zoon van Achitub, de broer van Ikabod, de zoon van Pinechas, de zoon van Eli, was de priester van Yahweh in Silo. Hij droeg een efod. Het volk wist niet dat Jonatan was weggegaan.
וַאֲחִיָּ֣ה
(vaachiya)
en Achia
בֶן
(ben)
zoon van
אֲחִט֡וּב
(achituv)
Achitub
אֲחִ֡י
(achi)
broer van
אִיכָב֣וֹד
(ikhavod)
Ikabod
בֶּן
(ben)
zoon van
פִּינְחָ֨ס
(pinechas)
Pinechas
בֶּן
(ben)
zoon van
עֵלִ֜י
(eli)
Eli
כֹּהֵ֧ן
(kohen)
priester van
יְהוָ֛ה
(Yahweh)
Yahweh
בְּשִׁל֖וֹ
(beshilo)
in Silo
נֹשֵׂ֣א
(nose)
droeg
אֵפ֑וֹד
(efod)
een efod
וְהָעָם֙
(vehaam)
en het volk
לֹ֣א
(lo)
niet
יָדַ֔ע
(yada)
wist
כִּ֥י
(ki)
dat
הָלַ֖ךְ
(halakh)
was gegaan
יוֹנָתָֽן
(yonatan)
Jonatan
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Plaats

Silo lag in het bergland van Efraïm, bij het huidige Khirbet Seilun (Westelijke Jordaanoever), ongeveer 30 kilometer ten noorden van Jeruzalem.

Uitleg

אֵפוֹד (efod): een priesterkleed met een borstschild.

Zie Exod. 28:6–14.

אִיכָבוֹד (Ikabod): de naam hangt samen met het woord כָּבוֹד (kavod), ‘eer’. Zie 1 Sam. 4:21.

Het Hebreeuws zegt ‘Achia, zoon van Achitub, broer van Ikabod, zoon van Pinechas, zoon van Eli’. Of ‘zoon van Pinechas’ bij Achitub of bij Ikabod hoort, staat er niet bij. Achia lijkt dezelfde als Achimelech, de zoon van Achitub (1 Sam. 21:2; 22:9), maar dat is niet zeker.

Zie ookEx 28:6–14Ex 28:26–321 Sam 2:281 Sam 4:211 Sam 21:21 Sam 22:9–121 Sam 22:20
4Jonatan wilde oversteken naar de wachtpost van de Filistijnen. Tussen de doorgangen daar lag aan de ene kant een rotspunt en aan de andere kant een rotspunt. De ene heette Botsets en de andere Sene.
וּבֵ֣ין
(uvein)
en tussen
הַֽמַּעְבְּר֗וֹת
(hamaberot)
de doorgangen
אֲשֶׁ֨ר
(asher)
die
בִּקֵּ֤שׁ
(biqesh)
zocht
יֽוֹנָתָן֙
(yonatan)
Jonatan
לַֽעֲבֹר֙
(laavor)
om over te steken
עַל
(al)
naar
מַצַּ֣ב
(matsav)
de wachtpost van
פְּלִשְׁתִּ֔ים
(pelishtim)
de Filistijnen
שֵׁן
(shen)
rotspunt van
הַסֶּ֤לַע
(hasela)
de rots
מֵהָעֵ֨בֶר֙
(mehaever)
aan de kant
מִזֶּ֔ה
(mize)
hier
וְשֵׁן
(veshen)
en rotspunt van
הַסֶּ֥לַע
(hasela)
de rots
מֵהָעֵ֖בֶר
(mehaever)
aan de kant
מִזֶּ֑ה
(mize)
daar
וְשֵׁ֤ם
(veshem)
en de naam van
הָֽאֶחָד֙
(haechad)
de ene
בּוֹצֵ֔ץ
(botsets)
Botsets
וְשֵׁ֥ם
(veshem)
en de naam van
הָאֶחָ֖ד
(haechad)
de andere
סֶֽנֶּה
(sene)
Sene
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Plaats

De twee rotspunten lagen aan weerszijden van het dal tussen Mikmas (noordzijde) en Geba (zuidzijde): het huidige Wadi es-Suwenit, ten noordoosten van Jeruzalem.

De ligging is waarschijnlijk, maar niet zeker.

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Zie Botsets en Sene: Botsets en Sene zijn de twee rotspunten aan weerszijden van de Wadi es-Suwenit, tussen Mikmas in het noorden en Geba in het zuiden.

Uitleg

סֶנֶּה (Sene) lijkt op het woord סְנֶה (sene), ‘braamstruik’, uit Exod. 3:2.

De betekenis van de naam Botsets (בּוֹצֵץ) is onzeker.

Zie ookEx 3:21 Sam 13:23
5De ene rotspunt stond als een steile rots aan de noordkant, tegenover Mikmas. De andere stond aan de zuidkant, tegenover Geba.
הַשֵּׁ֧ן
(hashen)
de rotspunt
הָאֶחָ֛ד
(haechad)
de ene
מָצ֥וּק
(matsuq)
een steile rots
מִצָּפ֖וֹן
(mitsafon)
in het noorden
מ֣וּל
(mul)
tegenover
מִכְמָ֑שׂ
(mikhmas)
Mikmas
וְהָאֶחָ֥ד
(vehaechad)
en de ene
מִנֶּ֖גֶב
(minegev)
in het zuiden
מ֥וּל
(mul)
tegenover
גָּֽבַע
(gava)
Geba
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Plaats

Zie Mikmas: Mikmas (nu Mukhmas) lag ongeveer 10 km ten noordoosten van Jeruzalem, tegenover Geba.

De pas van Mikmas is het dal (Wadi es-Suwenit) tussen beide plaatsen.

Zie Geba: Geba (nu Jaba) lag ten noordoosten van Jeruzalem, in Benjamin.

„Misschien zal Yahweh voor ons handelen”

6Jonatan zei tegen de jongen die zijn wapens droeg: „Kom, laten we oversteken naar de wachtpost van deze onbesnedenen. Misschien zal Yahweh voor ons handelen. Want niets belet Yahweh om te redden, door velen of door weinigen.”
וַיֹּ֨אמֶר
(vayomer)
en zei
יְהוֹנָתָ֜ן
(yehonatan)
Jonatan
אֶל
(el)
tegen
הַנַּ֣עַר
(hanaar)
de jongen
נֹשֵׂ֣א
(nose)
die droeg
כֵלָ֗יו
(kelav)
zijn wapens
לְכָה֙
(lekha)
kom
וְנַעְבְּרָ֗ה
(venabera)
en laten we oversteken
אֶל
(el)
naar
מַצַּב֙
(matsav)
de wachtpost van
הָעֲרֵלִ֣ים
(haarelim)
de onbesnedenen
הָאֵ֔לֶּה
(haele)
deze
אוּלַ֛י
(ulay)
misschien
יַעֲשֶׂ֥ה
(yaase)
zal handelen
יְהוָ֖ה
(Yahweh)
Yahweh
לָ֑נוּ
(lanu)
voor ons
כִּ֣י
(ki)
want
אֵ֤ין
(ein)
niet is er
לַֽיהוָה֙
(laYahweh)
voor Yahweh
מַעְצ֔וֹר
(matsor)
belemmering
לְהוֹשִׁ֥יעַ
(lehoshia)
om te redden
בְּרַ֖ב
(berav)
door velen
א֥וֹ
(o)
of
בִמְעָֽט
(bimat)
door weinigen
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg

עֲרֵלִים (arelim), ‘onbesnedenen’: mannen die niet besneden zijn.

Besnijdenis was het teken van het verbond (Gen. 17:10–14).

Israël gebruikt het woord voor de Filistijnen.

מַעְצוֹר (maatsor), ‘belemmering’: iets dat Yahweh kan tegenhouden. Het woord komt van het werkwoord ‘tegenhouden’.

Zie ookGen 17:10–14Deut 32:302 Kron 14:10Zach 4:6Mat 19:26Rom 8:31
7Zijn wapendrager zei tegen hem: „Doe alles wat in je hart is. Ga je gang. Zie, ik ben met je, zoals jouw hart is.”
וַיֹּ֤אמֶר
(vayomer)
en zei
לוֹ֙
(lo)
tegen hem
נֹשֵׂ֣א
(nose)
de drager van
כֵלָ֔יו
(kelav)
zijn wapens
עֲשֵׂ֖ה
(ase)
doe
כָּל
(kal)
alles
אֲשֶׁ֣ר
(asher)
wat
בִּלְבָבֶ֑ךָ
(bilvavekha)
in je hart
נְטֵ֣ה
(nete)
wend je
לָ֔ךְ
(lakh)
naar jou
הִנְנִ֥י
(hinni)
zie mij
עִמְּךָ֖
(imekha)
met jou
כִּלְבָבֶֽךָ
(kilvavekha)
zoals jouw hart
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg

נְטֵה לָךְ (nete lach), ‘ga je gang’: letterlijk ‘wend je voor jezelf’.

Het is een aansporing om te gaan.

כִּלְבָבֶךָ (kilvavecha), ‘zoals jouw hart’: ‘mijn hart is als het jouwe’. Het Hebreeuws zegt niet meer dan dit.

Zie ook1 Sam 10:72 Sam 7:3Ps 46:8Zach 8:23
8Jonatan zei: „Zie, wij steken over naar die mannen en laten ons aan hen zien.
וַיֹּ֨אמֶר֙
(vayomer)
en zei
יְה֣וֹנָתָ֔ן
(yehonatan)
Jonatan
הִנֵּ֛ה
(hine)
zie
אֲנַ֥חְנוּ
(anachnu)
wij
עֹבְרִ֖ים
(overim)
gaan over
אֶל
(el)
naar
הָאֲנָשִׁ֑ים
(haanashim)
de mannen
וְנִגְלִ֖ינוּ
(veniglinu)
en wij laten ons zien
אֲלֵיהֶֽם
(aleihem)
aan hen
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Zie ookRe 7:9–14
9Als zij zo tegen ons zeggen: ‘Wacht tot wij bij jullie zijn’, dan blijven wij op onze plaats staan. Wij gaan niet naar hen omhoog.
אִם
(im)
als
כֹּ֤ה
(ko)
zo
יֹֽאמְרוּ֙
(yomru)
zij zeggen
אֵלֵ֔ינוּ
(eleinu)
tot ons
דֹּ֕מּוּ
(domu)
wacht
עַד
(ad)
tot
הַגִּיעֵ֖נוּ
(hagienu)
wij komen
אֲלֵיכֶ֑ם
(aleikhem)
bij jullie
וְעָמַ֣דְנוּ
(veamadnu)
en wij blijven staan
תַחְתֵּ֔ינוּ
(tachteinu)
op onze plaats
וְלֹ֥א
(velo)
en niet
נַעֲלֶ֖ה
(naale)
gaan wij omhoog
אֲלֵיהֶֽם
(aleihem)
naar hen
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Zie ookGen 24:13–14Re 6:36–40
10Maar als zij zo zeggen: ‘Kom naar ons omhoog’, dan gaan wij omhoog. Want Yahweh heeft hen in onze hand gegeven. Dat is voor ons het teken.”
וְאִם
(veim)
en als
כֹּ֨ה
(ko)
zo
יֹאמְר֜וּ
(yomru)
zij zeggen
עֲל֤וּ
(alu)
kom omhoog
עָלֵ֨ינוּ֙
(aleinu)
tot ons
וְעָלִ֔ינוּ
(vealinu)
en wij gaan omhoog
כִּֽי
(ki)
want
נְתָנָ֥ם
(netanam)
heeft hen gegeven
יְהוָ֖ה
(Yahweh)
Yahweh
בְּיָדֵ֑נוּ
(beyadenu)
in onze hand
וְזֶה
(veze)
en dit
לָּ֖נוּ
(lanu)
voor ons
הָאֽוֹת
(haot)
het teken
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Zie ookGen 24:14Re 6:36Re 7:111 Sam 10:7Jes 7:11–14
11Zij lieten zich beiden zien aan de wachtpost van de Filistijnen. De Filistijnen zeiden: „Zie, Hebreeën komen tevoorschijn uit de holen waar zij zich hadden verstopt.”
וַיִּגָּל֣וּ
(vayigalu)
en lieten zich zien
שְׁנֵיהֶ֔ם
(sheneihem)
die twee
אֶל
(el)
aan
מַצַּ֖ב
(matsav)
de wachtpost van
פְּלִשְׁתִּ֑ים
(pelishtim)
de Filistijnen
וַיֹּאמְר֣וּ
(vayomru)
en zeiden
פְלִשְׁתִּ֔ים
(pelishtim)
de Filistijnen
הִנֵּ֤ה
(hine)
zie
עִבְרִים֙
(ivrim)
Hebreeën
יֹֽצְאִ֔ים
(yotseim)
komen tevoorschijn
מִן
(min)
uit
הַחֹרִ֖ים
(hachorim)
de holen
אֲשֶׁ֥ר
(asher)
waar
הִתְחַבְּאוּ
(hitchabeu)
zij zich hadden verstopt
שָֽׁם
(sham)
daar
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Plaats

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Zie ookRe 6:21 Sam 13:61 Sam 14:22
12De mannen van de post antwoordden Jonatan en zijn wapendrager en zeiden: „Kom naar ons omhoog, dan laten wij jullie iets weten.” Jonatan zei tegen zijn wapendrager: „Kom omhoog, achter mij aan, want Yahweh heeft hen in de hand van Israël gegeven.”
וַיַּעֲנוּ֩
(vayaanu)
en antwoordden
אַנְשֵׁ֨י
(anshei)
de mannen van
הַמַּצָּבָ֜ה
(hamatsava)
de post
אֶת
(et)
(obj.)
יוֹנָתָ֣ן
(yonatan)
Jonatan
וְאֶת
(veet)
en (obj.)
נֹשֵׂ֣א
(nose)
de drager van
כֵלָ֗יו
(kelav)
zijn wapens
וַיֹּֽאמְרוּ֙
(vayomru)
en zeiden
עֲל֣וּ
(alu)
kom omhoog
אֵלֵ֔ינוּ
(eleinu)
naar ons
וְנוֹדִ֥יעָה
(venodia)
en wij laten weten
אֶתְכֶ֖ם
(etkhem)
jullie
דָּבָ֑ר
(davar)
iets
וַיֹּ֨אמֶר
(vayomer)
en zei
יוֹנָתָ֜ן
(yonatan)
Jonatan
אֶל
(el)
tegen
נֹשֵׂ֤א
(nose)
de drager van
כֵלָיו֙
(kelav)
zijn wapens
עֲלֵ֣ה
(ale)
kom omhoog
אַחֲרַ֔י
(acharay)
achter mij
כִּֽי
(ki)
want
נְתָנָ֥ם
(netanam)
heeft hen gegeven
יְהוָ֖ה
(Yahweh)
Yahweh
בְּיַ֥ד
(beyad)
in de hand van
יִשְׂרָאֵֽל
(yisrael)
Israël
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Zie ookGen 24:42Re 7:151 Sam 17:43–442 Sam 5:242 Kon 14:8
13Jonatan klom omhoog op handen en voeten, en zijn wapendrager achter hem aan. De Filistijnen vielen voor Jonatan neer, en zijn wapendrager doodde hen achter hem.
וַיַּ֣עַל
(vayaal)
en klom omhoog
יוֹנָתָ֗ן
(yonatan)
Jonatan
עַל
(al)
op
יָדָיו֙
(yadav)
zijn handen
וְעַל
(veal)
en op
רַגְלָ֔יו
(raglav)
zijn voeten
וְנֹשֵׂ֥א
(venose)
en de drager van
כֵלָ֖יו
(kelav)
zijn wapens
אַחֲרָ֑יו
(acharav)
achter hem
וַֽיִּפְּלוּ֙
(vayipelu)
en zij vielen
לִפְנֵ֣י
(lifnei)
voor
יוֹנָתָ֔ן
(yonatan)
Jonatan
וְנֹשֵׂ֥א
(venose)
en de drager van
כֵלָ֖יו
(kelav)
zijn wapens
מְמוֹתֵ֥ת
(memotet)
doodde
אַחֲרָֽיו
(acharav)
achter hem
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Plaats

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Zie ookDeut 28:7Joz 23:10Ps 18:30Rom 8:31Heb 11:34
14Bij de eerste slag die Jonatan en zijn wapendrager uitdeelden, vielen ongeveer 20 man. Dat gebeurde op een stuk land zo groot als een halve voor van een span ossen.
וַתְּהִ֞י
(vatehi)
en was
הַמַּכָּ֣ה
(hamaka)
de slag
הָרִאשֹׁנָ֗ה
(harishona)
de eerste
אֲשֶׁ֨ר
(asher)
die
הִכָּ֧ה
(hika)
sloeg
יוֹנָתָ֛ן
(yonatan)
Jonatan
וְנֹשֵׂ֥א
(venose)
en de drager van
כֵלָ֖יו
(kelav)
zijn wapens
כְּעֶשְׂרִ֣ים
(keesrim)
ongeveer twintig
אִ֑ישׁ
(ish)
man
כְּבַחֲצִ֥י
(kevachatsi)
ongeveer de helft van
מַעֲנָ֖ה
(maana)
een voor
צֶ֥מֶד
(tsemed)
een span
שָׂדֶֽה
(sade)
akker
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg

מַעֲנָה (maana), ‘voor’ (ploegvoor) en צֶמֶד (tsemed), ‘span’: een span ossen ploegde in een dag een bepaald stuk land.

De zin is moeilijk en de woorden komen maar hier voor.

Het gaat om een klein stuk land.

De maat is niet vast te stellen.

Verwarring in het kamp van de Filistijnen

15Er kwam schrik in het kamp, in het veld en onder heel het volk. De post en de verwoesters beefden ook. De aarde beefde, en het werd een schrik van Elohim.
וַתְּהִי֩
(vatehi)
en kwam
חֲרָדָ֨ה
(charada)
schrik
בַמַּחֲנֶ֤ה
(bamachane)
in het kamp
בַשָּׂדֶה֙
(basade)
in het veld
וּבְכָל
(uvekhal)
en onder heel
הָעָ֔ם
(haam)
het volk
הַמַּצָּב֙
(hamatsav)
de post
וְהַמַּשְׁחִ֔ית
(vehamashchit)
en de verwoesters
חָרְד֖וּ
(charedu)
beefden
גַּם
(gam)
ook
הֵ֑מָּה
(hema)
zij
וַתִּרְגַּ֣ז
(vatirgaz)
en beefde
הָאָ֔רֶץ
(haarets)
de aarde
וַתְּהִ֖י
(vatehi)
en het werd
לְחֶרְדַּ֥ת
(lecherdat)
tot een schrik van
אֱלֹהִֽים
(Elohim)
Elohim
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg

חֶרְדַּת אֱלֹהִים (chardat Elohim), ‘schrik van Elohim’: een schrik die van Elohim komt.

Het kan ook een ‘geweldige’ schrik betekenen.

Wij houden de woorden zoals ze staan.

Zie ookGen 35:5Ex 19:181 Sam 13:172 Sam 5:242 Kon 7:6–7
16De uitkijkers van Saul in Gibea van Benjamin zagen het: zie, de menigte smolt weg en liep heen en weer.
וַיִּרְא֤וּ
(vayiru)
en zagen
הַצֹּפִים֙
(hatsofim)
de uitkijkers
לְשָׁא֔וּל
(leshaul)
van Saul
בְּגִבְעַ֖ת
(begivat)
in Gibea van
בִּנְיָמִ֑ן
(binyamin)
Benjamin
וְהִנֵּ֧ה
(vehine)
en zie
הֶהָמ֛וֹן
(hehamon)
de menigte
נָמ֖וֹג
(namog)
smolt weg
וַיֵּ֥לֶךְ
(vayelekh)
en ging
וַהֲלֹֽם
(vahalom)
en daarheen
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Plaats

Zie Gibea (Tell el-Ful): Gibea wordt gezocht bij Tell el-Ful, ongeveer 5 km ten noorden van Jeruzalem, in Benjamin.

In Jozua 15:57 gaat het om een Gibea in Juda.

Uitleg

וַהֲלֹם (wahalom): onzeker.

Het kan ‘en daarheen’ betekenen (de menigte liep heen en weer) of ‘en sloeg’ (zij sloegen elkaar).

Wij vertalen ‘heen en weer’.

Zie ook1 Sam 14:20Ps 58:8Ps 68:32 Kron 20:22–25Jes 19:2
17Saul zei tegen het volk dat bij hem was: „Tel nu en kijk wie van ons is weggegaan.” Zij telden, en zie: Jonatan en zijn wapendrager waren er niet.
וַיֹּ֣אמֶר
(vayomer)
en zei
שָׁא֗וּל
(shaul)
Saul
לָעָם֙
(laam)
tegen het volk
אֲשֶׁ֣ר
(asher)
dat
אִתּ֔וֹ
(ito)
bij hem
פִּקְדוּ
(piqdu)
tel
נָ֣א
(na)
toch
וּרְא֔וּ
(ureu)
en zie
מִ֖י
(mi)
wie
הָלַ֣ךְ
(halakh)
is weggegaan
מֵעִמָּ֑נוּ
(meimanu)
van ons
וַֽיִּפְקְד֔וּ
(vayifqedu)
en zij telden
וְהִנֵּ֛ה
(vehine)
en zie
אֵ֥ין
(ein)
niet
יוֹנָתָ֖ן
(yonatan)
Jonatan
וְנֹשֵׂ֥א
(venose)
en de drager van
כֵלָֽיו
(kelav)
zijn wapens
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
18Saul zei tegen Achia: „Breng de ark van Elohim hierheen.” Want de ark van Elohim was die dag bij de zonen van Israël.
וַיֹּ֤אמֶר
(vayomer)
en zei
שָׁאוּל֙
(shaul)
Saul
לַֽאֲחִיָּ֔ה
(laachiya)
tegen Achia
הַגִּ֖ישָׁה
(hagisha)
breng hier
אֲר֣וֹן
(aron)
de ark van
הָאֱלֹהִ֑ים
(haElohim)
Elohim
כִּֽי
(ki)
want
הָיָ֞ה
(haya)
was
אֲר֧וֹן
(aron)
de ark van
הָאֱלֹהִ֛ים
(haElohim)
Elohim
בַּיּ֥וֹם
(bayom)
op die
הַה֖וּא
(hahu)
dag
וּבְנֵ֥י
(uvenei)
en de zonen van
יִשְׂרָאֵֽל
(yisrael)
Israël
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Lezing

Het Hebreeuws zegt hier ‘de ark van Elohim’.

In 1 Sam. 7:1 staat de ark in Kirjat-Jearim, en in 14:3 draagt Achia een efod.

Of de ark toen bij het leger was of dat hier de efod bedoeld is, laat de tekst open.

Wij volgen de Masoretische tekst.

Zie ookRe 20:18Re 20:27–281 Sam 4:3–51 Sam 5:21 Sam 7:12 Sam 11:11
19Terwijl Saul met de priester sprak, werd het rumoer in het kamp van de Filistijnen steeds groter. Toen zei Saul tegen de priester: „Trek je hand terug.”
וַיְהִ֗י
(vayhi)
en het was
עַ֣ד
(ad)
terwijl
דִּבֶּ֤ר
(diber)
sprak
שָׁאוּל֙
(shaul)
Saul
אֶל
(el)
tot
הַכֹּהֵ֔ן
(hakohen)
de priester
וְהֶהָמ֗וֹן
(vehehamon)
en de menigte
אֲשֶׁר֙
(asher)
die
בְּמַחֲנֵ֣ה
(bemachane)
in het kamp van
פְלִשְׁתִּ֔ים
(pelishtim)
de Filistijnen
וַיֵּ֥לֶךְ
(vayelekh)
ging
הָל֖וֹךְ
(halokh)
steeds
וָרָ֑ב
(varav)
en groter
וַיֹּ֧אמֶר
(vayomer)
en zei
שָׁא֛וּל
(shaul)
Saul
אֶל
(el)
tegen
הַכֹּהֵ֖ן
(hakohen)
de priester
אֱסֹ֥ף
(esof)
trek terug
יָדֶֽךָ
(yadekha)
je hand
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Plaats

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Uitleg

אֱסֹף יָדֶךָ (esof yadecha), ‘trek je hand terug’: Saul stopt het vragen aan Elohim.

Hij wil niet langer wachten op het antwoord.

Zie ookNum 27:21Joz 9:141 Sam 13:111 Sam 14:24Jes 28:16
20Saul en heel het volk dat bij hem was, werden bijeengeroepen en kwamen tot de strijd. En zie: het zwaard van de een was tegen zijn naaste. Er was een zeer grote verwarring.
וַיִּזָּעֵ֣ק
(vayizaeq)
en werd bijeengeroepen
שָׁא֗וּל
(shaul)
Saul
וְכָל
(vekhal)
en heel
הָעָם֙
(haam)
het volk
אֲשֶׁ֣ר
(asher)
dat
אִתּ֔וֹ
(ito)
met hem
וַיָּבֹ֖אוּ
(vayavou)
en zij kwamen
עַד
(ad)
tot
הַמִּלְחָמָ֑ה
(hamilchama)
de strijd
וְהִנֵּ֨ה
(vehine)
en zie
הָיְתָ֜ה
(hayeta)
was
חֶ֤רֶב
(cherev)
het zwaard van
אִישׁ֙
(ish)
de een
בְּרֵעֵ֔הוּ
(bereehu)
tegen zijn naaste
מְהוּמָ֖ה
(mehuma)
verwarring
גְּדוֹלָ֥ה
(gedola)
groot
מְאֹֽד
(meod)
zeer
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Zie ookRe 7:221 Sam 14:162 Kron 20:23Jes 9:18–20Jes 19:2
21De Hebreeën die al eerder bij de Filistijnen hoorden, waren met hen het kamp in getrokken. Ook zij gingen over naar Israël, naar hen die bij Saul en Jonatan waren.
וְהָעִבְרִ֗ים
(vehaivrim)
en de Hebreeën
הָי֤וּ
(hayu)
waren
לַפְּלִשְׁתִּים֙
(lapelishtim)
bij de Filistijnen
כְּאֶתְמ֣וֹל
(keetmol)
als gisteren
שִׁלְשׁ֔וֹם
(shilshom)
eergisteren
אֲשֶׁ֨ר
(asher)
die
עָל֥וּ
(alu)
waren opgetrokken
עִמָּ֛ם
(imam)
met hen
בַּֽמַּחֲנֶ֖ה
(bamachane)
in het kamp
סָבִ֑יב
(saviv)
rondom
וְגַם
(vegam)
en ook
הֵ֗מָּה
(hema)
zij
לִֽהְיוֹת֙
(lihyot)
om te zijn
עִם
(im)
met
יִשְׂרָאֵ֔ל
(yisrael)
Israël
אֲשֶׁ֥ר
(asher)
die
עִם
(im)
met
שָׁא֖וּל
(shaul)
Saul
וְיוֹנָתָֽן
(veyonatan)
en Jonatan
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Plaats

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Uitleg

כְּאֶתְמוֹל שִׁלְשׁוֹם (ke-etmol sjilsjom), ‘als gisteren en eergisteren’: een uitdrukking voor ‘al eerder’, ‘tot nu toe’ (vergelijk Joz. 3:4).

De Hebreeën die bij de Filistijnen hoorden, waren Israëlieten in hun dienst.

Zie ookJoz 3:4Re 7:231 Sam 29:4
22Ook alle mannen van Israël die zich in het gebergte van Efraïm verborgen hielden, hoorden dat de Filistijnen op de vlucht waren. Ook zij zetten hen achterna in de strijd.
וְכֹל֩
(vekhol)
en heel
אִ֨ישׁ
(ish)
man van
יִשְׂרָאֵ֜ל
(yisrael)
Israël
הַמִּֽתְחַבְּאִ֤ים
(hamitchabeim)
die zich verborgen
בְּהַר
(behar)
in het gebergte van
אֶפְרַ֨יִם֙
(efrayim)
Efraïm
שָֽׁמְע֔וּ
(shameu)
hoorden
כִּֽי
(ki)
dat
נָ֖סוּ
(nasu)
gevlucht waren
פְּלִשְׁתִּ֑ים
(pelishtim)
de Filistijnen
וַֽיַּדְבְּק֥וּ
(vayadbequ)
en zetten na
גַם
(gam)
ook
הֵ֛מָּה
(hema)
zij
אַחֲרֵיהֶ֖ם
(achareihem)
achter hen
בַּמִּלְחָמָֽה
(bamilchama)
in de strijd
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Plaats

Zie Bergland van Efraïm: Het bergland van Efraïm is het centrale bergland, tussen Betel en Sichem.

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Zie ook1 Sam 13:61 Sam 31:7
23Zo redde Yahweh Israël op die dag. De strijd trok door tot voorbij Bet-Aven.
וַיּ֧וֹשַׁע
(vayosha)
en redde
יְהוָ֛ה
(Yahweh)
Yahweh
בַּיּ֥וֹם
(bayom)
op
הַה֖וּא
(hahu)
die dag
אֶת
(et)
(obj.)
יִשְׂרָאֵ֑ל
(yisrael)
Israël
וְהַ֨מִּלְחָמָ֔ה
(vehamilchama)
en de strijd
עָבְרָ֖ה
(avera)
trok voorbij
אֶת
(et)
(obj.)
בֵּ֥ית
(beit)
Bet
אָֽוֶן
(aven)
Aven
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Plaats

Zie Bet-Aven (ligging onzeker): Bet-Aven (Bet-Awen) lag ten oosten van Betel, bij Ai.

De precieze plaats is niet bekend.

Zie ookEx 14:301 Sam 13:5Ps 44:7–92 Kon 14:27Hos 1:7

Sauls eed

24De mannen van Israël kwamen die dag in nood. Saul had het volk laten zweren: „Vervloekt is de man die brood eet tot de avond, voordat ik wraak heb genomen op mijn vijanden.” Heel het volk proefde geen brood.
וְאִֽישׁ
(veish)
en de man van
יִשְׂרָאֵ֥ל
(yisrael)
Israël
נִגַּ֖שׂ
(nigas)
kwam in nood
בַּיּ֣וֹם
(bayom)
op die
הַה֑וּא
(hahu)
dag
וַיֹּאֶל֩
(vayoel)
en liet zweren
שָׁא֨וּל
(shaul)
Saul
אֶת
(et)
(obj.)
הָעָ֜ם
(haam)
het volk
לֵאמֹ֗ר
(lemor)
zeggende
אָר֣וּר
(arur)
vervloekt
הָ֠אִישׁ
(haish)
de man
אֲשֶׁר
(asher)
die
יֹ֨אכַל
(yokhal)
eet
לֶ֜חֶם
(lechem)
brood
עַד
(ad)
tot
הָעֶ֗רֶב
(haerev)
de avond
וְנִקַּמְתִּי֙
(veniqamti)
en ik wraak neem
מֵאֹ֣יְבַ֔י
(meoyevay)
op mijn vijanden
וְלֹֽא
(velo)
en niet
טָעַ֥ם
(taam)
proefde
כָּל
(kal)
heel
הָעָ֖ם
(haam)
het volk
לָֽחֶם
(lachem)
brood
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg

נִגַּשׂ (niggas), ‘in nood komen’: onder druk staan (vergelijk 1 Sam. 13:6).

De mannen waren uitgeput door de strijd en de honger.

וַיֹּאֶל (wayyoel), ‘liet zweren’: Saul sprak een vloek uit en liet het volk daarmee instemmen. De eed werd een vloek over wie hem brak.

Zie ookLev 27:29Deut 27:15–26Joz 6:261 Sam 13:6Ps 18:48Rom 10:2
25Heel het land kwam in het bos. Er lag honing op de grond.
וְכָל
(vekhal)
en heel
הָאָ֖רֶץ
(haarets)
het land
בָּ֣אוּ
(bau)
kwam
בַיָּ֑עַר
(bayaar)
in het bos
וַיְהִ֥י
(vayhi)
en was
דְבַ֖שׁ
(devash)
honing
עַל
(al)
op
פְּנֵ֥י
(penei)
het oppervlak van
הַשָּׂדֶֽה
(hasade)
het veld
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Zie ookEx 3:8Num 13:27Deut 9:28Mat 3:4–5
26Het volk kwam in het bos, en zie: er droop honing. Maar niemand bracht zijn hand naar zijn mond, want het volk was bang voor de eed.
וַיָּבֹ֤א
(vayavo)
en kwam
הָעָם֙
(haam)
het volk
אֶל
(el)
naar
הַיַּ֔עַר
(hayaar)
het bos
וְהִנֵּ֖ה
(vehine)
en zie
הֵ֣לֶךְ
(helekh)
ging
דְּבָ֑שׁ
(devash)
honing
וְאֵין
(veein)
en niet
מַשִּׂ֤יג
(masig)
was er die bracht
יָדוֹ֙
(yado)
zijn hand
אֶל
(el)
naar
פִּ֔יו
(piv)
zijn mond
כִּֽי
(ki)
want
יָרֵ֥א
(yare)
vreesde
הָעָ֖ם
(haam)
het volk
אֶת
(et)
(obj.)
הַשְּׁבֻעָֽה
(hashevua)
de eed
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Zie ookPred 9:2
27Jonatan had niet gehoord dat zijn vader het volk liet zweren. Hij stak het uiteinde van de staf uit die in zijn hand was. Hij doopte het in de honingraat en bracht zijn hand terug naar zijn mond. Toen werden zijn ogen helder.
וְיוֹנָתָ֣ן
(veyonatan)
en Jonatan
לֹֽא
(lo)
niet
שָׁמַ֗ע
(shama)
hoorde
בְּהַשְׁבִּ֣יעַ
(behashbia)
toen liet zweren
אָבִיו֮
(aviv)
zijn vader
אֶת
(et)
(obj.)
הָעָם֒
(haam)
het volk
וַיִּשְׁלַ֗ח
(vayishlach)
en stak uit
אֶת
(et)
(obj.)
קְצֵ֤ה
(qetse)
het uiteinde van
הַמַּטֶּה֙
(hamate)
de staf
אֲשֶׁ֣ר
(asher)
die
בְּיָד֔וֹ
(beyado)
in zijn hand
וַיִּטְבֹּ֥ל
(vayitbol)
en doopte
אוֹתָ֖הּ
(otah)
het
בְּיַעְרַ֣ת
(beyarat)
in de honingraat
הַדְּבָ֑שׁ
(hadevash)
van honing
וַיָּ֤שֶׁב
(vayashev)
en bracht terug
יָדוֹ֙
(yado)
zijn hand
אֶל
(el)
naar
פִּ֔יו
(piv)
zijn mond
וַתָּאֹ֖רְנָה
(vataorena)
en werden helder
עֵינָֽיו
(einav)
zijn ogen
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Lezing

In de tekst staat (ketiv) וַתִּרְאֶינָה (wattiren), ‘zijn ogen zagen’.

De lezing (qere) is וַתָּאֹרְנָה (wattorena), ‘zijn ogen werden helder’.

Wij volgen de lezing, zoals ook in 14:29 (‘mijn ogen zijn helder geworden’).

Zie ook1 Sam 14:291 Sam 14:431 Sam 30:12Spr 25:26
28Een man uit het volk antwoordde: „Je vader heeft het volk met een eed laten zweren: ‘Vervloekt is de man die vandaag brood eet.’ En het volk was uitgeput.”
וַיַּעַן֩
(vayaan)
en antwoordde
אִ֨ישׁ
(ish)
een man
מֵֽהָעָ֜ם
(mehaam)
uit het volk
וַיֹּ֗אמֶר
(vayomer)
en zei
הַשְׁבֵּעַ֩
(hashbea)
zeker
הִשְׁבִּ֨יעַ
(hishbia)
liet zweren
אָבִ֤יךָ
(avikha)
je vader
אֶת
(et)
(obj.)
הָעָם֙
(haam)
het volk
לֵאמֹ֔ר
(lemor)
zeggende
אָר֥וּר
(arur)
vervloekt
הָאִ֛ישׁ
(haish)
de man
אֲשֶׁר
(asher)
die
יֹ֥אכַל
(yokhal)
eet
לֶ֖חֶם
(lechem)
brood
הַיּ֑וֹם
(hayom)
vandaag
וַיָּ֖עַף
(vayaaf)
en was uitgeput
הָעָֽם
(haam)
het volk
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Zie ook1 Sam 14:241 Sam 14:43
29Jonatan zei: „Mijn vader heeft het land in ongeluk gebracht. Kijk toch hoe mijn ogen helder zijn geworden, omdat ik een beetje van deze honing heb geproefd.
וַיֹּ֨אמֶר֙
(vayomer)
en zei
יֽוֹנָתָ֔ן
(yonatan)
Jonatan
עָכַ֥ר
(akhar)
heeft in ongeluk gebracht
אָבִ֖י
(avi)
mijn vader
אֶת
(et)
(obj.)
הָאָ֑רֶץ
(haarets)
het land
רְאוּ
(reu)
kijk
נָא֙
(na)
toch
כִּֽי
(ki)
dat
אֹ֣רוּ
(oru)
zijn helder geworden
עֵינַ֔י
(einay)
mijn ogen
כִּ֣י
(ki)
want
טָעַ֔מְתִּי
(taamti)
ik proefde
מְעַ֖ט
(meat)
een beetje
דְּבַ֥שׁ
(devash)
honing
הַזֶּֽה
(haze)
deze
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Zie ookJoz 7:251 Kon 18:18
30Hoeveel beter was het geweest als het volk vandaag vrij had gegeten van de buit van zijn vijanden, die het gevonden heeft. Want nu is de slag onder de Filistijnen niet groot geworden.”
אַ֗ף
(af)
hoeveel beter
כִּ֡י
(ki)
als
לוּא֩
(lu)
indien
אָכֹ֨ל
(akhol)
vrij
אָכַ֤ל
(akhal)
had gegeten
הַיּוֹם֙
(hayom)
vandaag
הָעָ֔ם
(haam)
het volk
מִשְּׁלַ֥ל
(mishelal)
van de buit van
אֹיְבָ֖יו
(oyevav)
zijn vijanden
אֲשֶׁ֣ר
(asher)
die
מָצָ֑א
(matsa)
het vond
כִּ֥י
(ki)
want
עַתָּ֛ה
(ata)
nu
לֹֽא
(lo)
niet
רָבְתָ֥ה
(raveta)
was groot
מַכָּ֖ה
(maka)
de slag
בַּפְּלִשְׁתִּֽים
(bapelishtim)
onder de Filistijnen
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Plaats

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Zie ookPred 9:18

Het volk eet met het bloed

31Zij sloegen die dag de Filistijnen van Mikmas tot Ajalon. Het volk was zeer uitgeput.
וַיַּכּ֞וּ
(vayaku)
en zij sloegen
בַּיּ֤וֹם
(bayom)
op de dag
הַהוּא֙
(hahu)
die
בַּפְּלִשְׁתִּ֔ים
(bapelishtim)
onder de Filistijnen
מִמִּכְמָ֖שׂ
(mimikhmas)
van Mikmas
אַיָּלֹ֑נָה
(ayalona)
naar Ajalon
וַיָּ֥עַף
(vayaaf)
en was uitgeput
הָעָ֖ם
(haam)
het volk
מְאֹֽד
(meod)
zeer
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Plaats

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Zie Mikmas: Mikmas (nu Mukhmas) lag ongeveer 10 km ten noordoosten van Jeruzalem, tegenover Geba.

De pas van Mikmas is het dal (Wadi es-Suwenit) tussen beide plaatsen.

Zie Ajalon: Ajalon (Yalo) lag in het dal van Ajalon, ten westen van Gibeon, aan de rand van de Sefela.

Zie ookJoz 10:12Joz 19:42
32Het volk stortte zich op de buit. Zij namen schapen, runderen en kalveren en slachtten ze op de grond. Het volk at het vlees met het bloed.
וַיַּ֤עַט
(vayaat)
en stortte zich
הָעָם֙
(haam)
het volk
אֶל
(el)
op
הַשָּׁלָ֔ל
(hashalal)
de buit
וַיִּקְח֨וּ
(vayiqchu)
en namen
צֹ֧אן
(tson)
schapen
וּבָקָ֛ר
(uvaqar)
en runderen
וּבְנֵ֥י
(uvenei)
en kalveren van
בָקָ֖ר
(baqar)
runderen
וַיִּשְׁחֲטוּ
(vayishchatu)
en slachtten
אָ֑רְצָה
(aretsa)
op de grond
וַיֹּ֥אכַל
(vayokhal)
en at
הָעָ֖ם
(haam)
het volk
עַל
(al)
met
הַדָּֽם
(hadam)
het bloed
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg

Het Hebreeuws zegt: ‘het volk at op het bloed’ (עַל הַדָּם, al haddam).

Het gaat om vlees dat niet was uitgebloed.

Dat is tegen het gebod van Yahweh (Lev. 17:10–14; Lev. 3:17).

Wij maken er ‘het vlees met het bloed’ van, omdat het woord ‘vlees’ in het Hebreeuws niet staat.

Zie ookGen 9:4Lev 3:17Lev 17:10–14Lev 19:26Deut 12:161 Sam 15:19
33Men vertelde het Saul: „Zie, het volk zondigt tegen Yahweh door met het bloed te eten.” Hij zei: „Jullie hebben trouweloos gehandeld. Rol vandaag een grote steen naar mij toe.”
וַיַּגִּ֤ידוּ
(vayagidu)
en men vertelde
לְשָׁאוּל֙
(leshaul)
aan Saul
לֵאמֹ֔ר
(lemor)
zeggende
הִנֵּ֥ה
(hine)
zie
הָעָ֛ם
(haam)
het volk
חֹטִ֥אים
(chotiym)
zondigt
לַֽיהוָ֖ה
(laYahweh)
tegen Yahweh
לֶאֱכֹ֣ל
(leekhol)
door te eten
עַל
(al)
met
הַדָּ֑ם
(hadam)
het bloed
וַיֹּ֣אמֶר
(vayomer)
en hij zei
בְּגַדְתֶּ֔ם
(begadtem)
jullie hebben trouweloos gehandeld
גֹּֽלּוּ
(golu)
rol
אֵלַ֥י
(elay)
naar mij
הַיּ֖וֹם
(hayom)
vandaag
אֶ֥בֶן
(even)
een steen
גְּדוֹלָֽה
(gedola)
grote
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg

בְּגַדְתֶּם (bagadtem), ‘jullie hebben trouweloos gehandeld’: het woord voor het breken van trouw.

Zie ookMat 7:5Rom 2:1
34Saul zei: „Verspreid jullie onder het volk en zeg tegen hen: Ieder moet zijn rund en ieder zijn schaap bij mij brengen. Slacht het hier en eet. Zondig niet tegen Yahweh door met het bloed te eten.” Die nacht bracht heel het volk ieder zijn rund mee, en zij slachtten het daar.
וַיֹּ֣אמֶר
(vayomer)
en zei
שָׁא֣וּל
(shaul)
Saul
פֻּ֣צוּ
(putsu)
verspreid jullie
בָעָ֡ם
(baam)
onder het volk
וַאֲמַרְתֶּ֣ם
(vaamartem)
en zeg
לָהֶ֡ם
(lahem)
tegen hen
הַגִּ֣ישׁוּ
(hagishu)
breng
אֵלַי֩
(elay)
naar mij
אִ֨ישׁ
(ish)
ieder
שׁוֹר֜וֹ
(shoro)
zijn rund
וְאִ֣ישׁ
(veish)
en ieder
שְׂיֵ֗הוּ
(seyehu)
zijn schaap
וּשְׁחַטְתֶּ֤ם
(ushechattem)
en slacht
בָּזֶה֙
(baze)
hier
וַאֲכַלְתֶּ֔ם
(vaakhaltem)
en eet
וְלֹֽא
(velo)
en niet
תֶחֶטְא֥וּ
(techetu)
zondig
לַֽיהוָ֖ה
(laYahweh)
tegen Yahweh
לֶאֱכֹ֣ל
(leekhol)
door te eten
אֶל
(el)
met
הַדָּ֑ם
(hadam)
het bloed
וַיַּגִּ֨שׁוּ
(vayagishu)
en brachten
כָל
(kal)
heel
הָעָ֜ם
(haam)
het volk
אִ֣ישׁ
(ish)
ieder
שׁוֹר֧וֹ
(shoro)
zijn rund
בְיָד֛וֹ
(beyado)
in zijn hand
הַלַּ֖יְלָה
(halayla)
die nacht
וַיִּשְׁחֲטוּ
(vayishchatu)
en slachtten
שָֽׁם
(sham)
daar
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
35Saul bouwde een altaar voor Yahweh. Dit begon hij te bouwen: een altaar voor Yahweh.
וַיִּ֧בֶן
(vayiven)
en bouwde
שָׁא֛וּל
(shaul)
Saul
מִזְבֵּ֖חַ
(mizbeach)
een altaar
לַֽיהוָ֑ה
(laYahweh)
voor Yahweh
אֹת֣וֹ
(oto)
dit
הֵחֵ֔ל
(hechel)
begon hij
לִבְנ֥וֹת
(livnot)
te bouwen
מִזְבֵּ֖חַ
(mizbeach)
een altaar
לַֽיהוָֽה
(laYahweh)
voor Yahweh
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Lezing

Het Hebreeuws zegt letterlijk: ‘Dit begon hij te bouwen: een altaar voor Yahweh.’

Veel lezers verstaan dit als: het was het eerste altaar dat Saul bouwde.

Wij houden de woorden zoals ze staan.

Zie ookRe 21:41 Sam 7:91 Sam 7:121 Sam 7:17Hos 8:14

Yahweh antwoordt niet

36Saul zei: „Laten wij 's nachts de Filistijnen achterna gaan en hen plunderen tot het ochtendlicht. Laten wij niemand van hen overlaten.” Zij zeiden: „Doe alles wat goed is in uw ogen.” Maar de priester zei: „Laten wij hier naar Elohim toe gaan.”
וַיֹּ֣אמֶר
(vayomer)
en zei
שָׁא֡וּל
(shaul)
Saul
נֵרְדָ֣ה
(nereda)
laten we afdalen
אַחֲרֵי֩
(acharei)
achter
פְלִשְׁתִּ֨ים
(pelishtim)
de Filistijnen
לַ֜יְלָה
(layla)
's nachts
וְֽנָבֹ֥זָה
(venavoza)
en laten we plunderen
בָהֶ֣ם
(bahem)
onder hen
עַד
(ad)
tot
א֣וֹר
(or)
het licht van
הַבֹּ֗קֶר
(haboqer)
de morgen
וְלֹֽא
(velo)
en niet
נַשְׁאֵ֤ר
(nasher)
laten we overlaten
בָּהֶם֙
(bahem)
onder hen
אִ֔ישׁ
(ish)
man
וַיֹּ֣אמְר֔וּ
(vayomru)
en zeiden
כָּל
(kal)
alles
הַטּ֥וֹב
(hatov)
wat goed is
בְּעֵינֶ֖יךָ
(beeineikha)
in uw ogen
עֲשֵׂ֑ה
(ase)
doe
וַיֹּ֨אמֶר֙
(vayomer)
en zei
הַכֹּהֵ֔ן
(hakohen)
de priester
נִקְרְבָ֥ה
(niqreva)
laten we naderen
הֲלֹ֖ם
(halom)
hierheen
אֶל
(el)
tot
הָאֱלֹהִֽים
(haElohim)
Elohim
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Plaats

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Uitleg

De priester is hier waarschijnlijk Achia (14:3).

Zie ookNum 27:21Joz 10:9–14Ps 73:28Jes 48:1–2Jer 6:5
37Saul vroeg Elohim: „Zal ik de Filistijnen achterna gaan? Geeft U hen in de hand van Israël?” Maar Hij antwoordde hem die dag niet.
וַיִּשְׁאַ֤ל
(vayishal)
en vroeg
שָׁאוּל֙
(shaul)
Saul
בֵּֽאלֹהִ֔ים
(bElohim)
aan Elohim
הַֽאֵרֵד֙
(haered)
zal ik afdalen
אַחֲרֵ֣י
(acharei)
achter
פְלִשְׁתִּ֔ים
(pelishtim)
de Filistijnen
הֲתִתְּנֵ֖ם
(hatitenem)
zult U hen geven
בְּיַ֣ד
(beyad)
in de hand van
יִשְׂרָאֵ֑ל
(yisrael)
Israël
וְלֹ֥א
(velo)
en niet
עָנָ֖הוּ
(anahu)
antwoordde Hij hem
בַּיּ֥וֹם
(bayom)
op die
הַהֽוּא
(hahu)
dag
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Plaats

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Zie ook1 Sam 23:41 Sam 28:62 Sam 5:192 Sam 5:231 Kon 22:5
38Saul zei: „Kom hier, alle leiders van het volk. Weet en zie waardoor deze zonde vandaag is gebeurd.
וַיֹּ֣אמֶר
(vayomer)
en zei
שָׁא֔וּל
(shaul)
Saul
גֹּ֣שֽׁוּ
(goshu)
kom hier
הֲלֹ֔ם
(halom)
hierheen
כֹּ֖ל
(kol)
alle
פִּנּ֣וֹת
(pinot)
leiders van
הָעָ֑ם
(haam)
het volk
וּדְע֣וּ
(udeu)
en weet
וּרְא֔וּ
(ureu)
en zie
בַּמָּ֗ה
(bama)
waardoor
הָֽיְתָ֛ה
(hayeta)
was
הַחַטָּ֥את
(hachatat)
de zonde
הַזֹּ֖את
(hazot)
deze
הַיּֽוֹם
(hayom)
vandaag
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg

פִּנּוֹת הָעָם (pinnot haam), ‘leiders van het volk’: letterlijk ‘hoeken van het volk’.

Een hoek is een belangrijk punt van een gebouw, dus een leider.

Zie ookNum 24:17Joz 7:11Joz 7:14–26Re 20:22 Sam 18:3
39Want zo waar Yahweh leeft, die Israël redt: al is het mijn zoon Jonatan, hij moet zeker sterven.” Maar niemand van heel het volk antwoordde hem.
כִּ֣י
(ki)
want
חַי
(chay)
zo waar leeft
יְהוָ֗ה
(Yahweh)
Yahweh
הַמּוֹשִׁ֨יעַ֙
(hamoshia)
die redt
אֶת
(et)
(obj.)
יִשְׂרָאֵ֔ל
(yisrael)
Israël
כִּ֧י
(ki)
want
אִם
(im)
als
יֶשְׁנ֛וֹ
(yeshno)
het is
בְּיוֹנָתָ֥ן
(beyonatan)
in Jonatan
בְּנִ֖י
(beni)
mijn zoon
כִּ֣י
(ki)
want
מ֣וֹת
(mot)
sterven
יָמ֑וּת
(yamut)
zal hij sterven
וְאֵ֥ין
(veein)
en niemand
עֹנֵ֖הוּ
(onehu)
antwoordde hem
מִכָּל
(mikal)
uit heel
הָעָֽם
(haam)
het volk
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Zie ook1 Sam 14:241 Sam 14:441 Sam 20:311 Sam 28:102 Sam 12:5
40Hij zei tegen heel Israël: „Jullie staan aan één kant. Ik en mijn zoon Jonatan staan aan de andere kant.” Het volk zei tegen Saul: „Doe wat goed is in uw ogen.”
וַיֹּ֣אמֶר
(vayomer)
en zei
אֶל
(el)
tegen
כָּל
(kal)
heel
יִשְׂרָאֵ֗ל
(yisrael)
Israël
אַתֶּם֙
(atem)
jullie
תִּֽהְיוּ֙
(tihyu)
zullen zijn
לְעֵ֣בֶר
(leever)
aan kant
אֶחָ֔ד
(echad)
één
וַֽאֲנִי֙
(vaani)
en ik
וְיוֹנָתָ֣ן
(veyonatan)
en Jonatan
בְּנִ֔י
(beni)
mijn zoon
נִהְיֶ֖ה
(nihye)
zullen zijn
לְעֵ֣בֶר
(leever)
aan kant
אֶחָ֑ד
(echad)
één
וַיֹּאמְר֤וּ
(vayomru)
en zeiden
הָעָם֙
(haam)
het volk
אֶל
(el)
tegen
שָׁא֔וּל
(shaul)
Saul
הַטּ֥וֹב
(hatov)
wat goed is
בְּעֵינֶ֖יךָ
(beeineikha)
in uw ogen
עֲשֵֽׂה
(ase)
doe
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Zie ook1 Sam 14:71 Sam 14:362 Sam 15:15
41Saul zei tegen Yahweh, de Elohim van Israël: „Geef een onberispelijke uitslag.” Jonatan en Saul werden aangewezen, en het volk ging vrij uit.
וַיֹּ֣אמֶר
(vayomer)
en zei
שָׁא֗וּל
(shaul)
Saul
אֶל
(el)
tegen
יְהוָ֛ה
(Yahweh)
Yahweh
אֱלֹהֵ֥י
(elohei)
Elohim van
יִשְׂרָאֵ֖ל
(yisrael)
Israël
הָ֣בָה
(hava)
geef
תָמִ֑ים
(tamim)
onberispelijk
וַיִּלָּכֵ֧ד
(vayilakhed)
en werd aangewezen
יוֹנָתָ֛ן
(yonatan)
Jonatan
וְשָׁא֖וּל
(veshaul)
en Saul
וְהָעָ֥ם
(vehaam)
en het volk
יָצָֽאוּ
(yatsau)
ging vrij uit
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Lezing

הָבָה תָמִים (hava tamim) betekent letterlijk ‘geef onberispelijk’ of ‘geef volkomen’.

Het woord ‘uitslag’ is onze aanvulling.

De zin is kort en de tekst is hier mogelijk beschadigd.

Wij volgen de Masoretische tekst.

Zie ookJoz 7:16–181 Sam 10:20–21Spr 16:33Jona 1:7Hand 1:24
42Saul zei: „Werp het lot tussen mij en mijn zoon Jonatan.” En Jonatan werd aangewezen.
וַיֹּ֣אמֶר
(vayomer)
en zei
שָׁא֔וּל
(shaul)
Saul
הַפִּ֕ילוּ
(hapilu)
werp
בֵּינִ֕י
(beini)
tussen mij
וּבֵ֖ין
(uvein)
en tussen
יוֹנָתָ֣ן
(yonatan)
Jonatan
בְּנִ֑י
(beni)
mijn zoon
וַיִּלָּכֵ֖ד
(vayilakhed)
en werd aangewezen
יוֹנָתָֽן
(yonatan)
Jonatan
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg

Het Hebreeuws zegt alleen ‘werp tussen mij en mijn zoon’.

Het woord ‘het lot’ voegen wij toe, omdat het bedoeld is (vergelijk 14:41).

Jonatan wordt vrijgekocht

43Saul zei tegen Jonatan: „Vertel mij wat je hebt gedaan.” Jonatan vertelde het hem en zei: „Ik heb een beetje honing geproefd met het uiteinde van de staf die in mijn hand was. Zie, hier ben ik. Ik zal sterven.”
וַיֹּ֤אמֶר
(vayomer)
en zei
שָׁאוּל֙
(shaul)
Saul
אֶל
(el)
tegen
י֣וֹנָתָ֔ן
(yonatan)
Jonatan
הַגִּ֥ידָה
(hagida)
vertel
לִּ֖י
(li)
mij
מֶ֣ה
(me)
wat
עָשִׂ֑יתָה
(asita)
heb je gedaan
וַיַּגֶּד
(vayaged)
en vertelde
ל֣וֹ
(lo)
hem
יוֹנָתָ֗ן
(yonatan)
Jonatan
וַיֹּאמֶר֩
(vayomer)
en zei
טָעֹ֨ם
(taom)
proeven
טָעַ֜מְתִּי
(taamti)
ik proefde
בִּקְצֵ֨ה
(biqtse)
met het uiteinde van
הַמַּטֶּ֧ה
(hamate)
de staf
אֲשֶׁר
(asher)
die
בְּיָדִ֛י
(beyadi)
in mijn hand
מְעַ֥ט
(meat)
een beetje
דְּבַ֖שׁ
(devash)
honing
הִנְנִ֥י
(hinni)
zie mij
אָמֽוּת
(amut)
ik zal sterven
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Zie ookJoz 7:191 Sam 14:27Jona 1:7–10
44Saul zei: „Zo moge Elohim doen en zo moge Hij nog meer doen: je zult zeker sterven, Jonatan.”
וַיֹּ֣אמֶר
(vayomer)
en zei
שָׁא֔וּל
(shaul)
Saul
כֹּֽה
(ko)
zo
יַעֲשֶׂ֥ה
(yaase)
moge doen
אֱלֹהִ֖ים
(Elohim)
Elohim
וְכֹ֣ה
(vekho)
en zo
יוֹסִ֑ף
(yosif)
moge Hij toevoegen
כִּֽי
(ki)
want
מ֥וֹת
(mot)
sterven
תָּמ֖וּת
(tamut)
zul je sterven
יוֹנָתָֽן
(yonatan)
Jonatan
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Zie ookRuth 1:171 Sam 14:391 Sam 25:222 Sam 12:52 Sam 12:31
45Het volk zei tegen Saul: „Zou Jonatan moeten sterven, die deze grote redding in Israël heeft gebracht? Nooit! Zo waar Yahweh leeft: geen haar van zijn hoofd zal op de grond vallen. Want vandaag heeft hij met Elohim gehandeld.” Zo kocht het volk Jonatan vrij, en hij stierf niet.
וַיֹּ֨אמֶר
(vayomer)
en zei
הָעָ֜ם
(haam)
het volk
אֶל
(el)
tegen
שָׁא֗וּל
(shaul)
Saul
הֲֽיוֹנָתָ֤ן
(hayonatan)
zal Jonatan
יָמוּת֙
(yamut)
sterven
אֲשֶׁ֣ר
(asher)
die
עָ֠שָׂה
(asa)
deed
הַיְשׁוּעָ֨ה
(hayshua)
de redding
הַגְּדוֹלָ֣ה
(hagedola)
grote
הַזֹּאת֮
(hazot)
deze
בְּיִשְׂרָאֵל֒
(beyisrael)
in Israël
חָלִ֗ילָה
(chalila)
nooit
חַי
(chay)
zo waar leeft
יְהוָה֙
(Yahweh)
Yahweh
אִם
(im)
als
יִפֹּ֞ל
(yipol)
zal vallen
מִשַּׂעֲרַ֤ת
(misaarat)
van het haar van
רֹאשׁוֹ֙
(rosho)
zijn hoofd
אַ֔רְצָה
(artsa)
naar de grond
כִּֽי
(ki)
want
עִם
(im)
met
אֱלֹהִ֥ים
(Elohim)
Elohim
עָשָׂ֖ה
(asa)
heeft hij gehandeld
הַיּ֣וֹם
(hayom)
de dag
הַזֶּ֑ה
(haze)
deze
וַיִּפְדּ֥וּ
(vayifdu)
en kochten vrij
הָעָ֛ם
(haam)
het volk
אֶת
(et)
(obj.)
יוֹנָתָ֖ן
(yonatan)
Jonatan
וְלֹא
(velo)
en niet
מֵֽת
(met)
stierf hij
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg

פָּדָה (pada), ‘vrijkopen’: loskopen van iemand die zou sterven.

Het volk neemt het op voor Jonatan, want hij heeft de redding gebracht.

Het woord ‘vrijkopen’ komt uit de rechtstaal, zoals in Exod. 13:13.

Zie ookEx 13:132 Sam 14:111 Kon 1:52Mat 10:30Luc 21:18Hand 27:34
46Saul trok weg van de achtervolging van de Filistijnen, en de Filistijnen gingen terug naar hun eigen plaats.
וַיַּ֣עַל
(vayaal)
en ging op
שָׁא֔וּל
(shaul)
Saul
מֵאַחֲרֵ֖י
(meacharei)
van achter
פְּלִשְׁתִּ֑ים
(pelishtim)
de Filistijnen
וּפְלִשְׁתִּ֖ים
(ufelishtim)
en de Filistijnen
הָלְכ֥וּ
(halekhu)
gingen
לִמְקוֹמָֽם
(limqomam)
naar hun plaats
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Plaats

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Sauls oorlogen en zijn familie

47Saul had het koningschap over Israël in handen genomen. Hij voerde oorlog rondom tegen al zijn vijanden: tegen Moab, de zonen van Ammon, Edom, de koningen van Tsoba en de Filistijnen. Overal waar hij zich heen wendde, sprak hij een schuldig oordeel uit.
וְשָׁא֛וּל
(veshaul)
en Saul
לָכַ֥ד
(lakhad)
nam in bezit
הַמְּלוּכָ֖ה
(hamelukha)
het koningschap
עַל
(al)
over
יִשְׂרָאֵ֑ל
(yisrael)
Israël
וַיִּלָּ֣חֶם
(vayilachem)
en streed
סָבִ֣יב
(saviv)
rondom
בְּֽכָל
(bekhal)
tegen al
אֹיְבָ֡יו
(oyevav)
zijn vijanden
בְּמוֹאָ֣ב
(bemoav)
tegen Moab
וּבִבְנֵי
(uvivnei)
en tegen de zonen van
עַמּ֨וֹן
(amon)
Ammon
וּבֶאֱד֜וֹם
(uveedom)
en tegen Edom
וּבְמַלְכֵ֤י
(uvemalkhei)
en tegen de koningen van
צוֹבָה֙
(tsova)
Tsoba
וּבַפְּלִשְׁתִּ֔ים
(uvapelishtim)
en tegen de Filistijnen
וּבְכֹ֥ל
(uvekhol)
en overal
אֲשֶׁר
(asher)
waar
יִפְנֶ֖ה
(yifne)
hij zich wendde
יַרְשִֽׁיעַ
(yarshia)
velde hij een schuldig oordeel
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Plaats

Tsoba (צוֹבָה) lag waarschijnlijk in het huidige Syrië of Libanon, ten noorden van Damascus.

De ligging is onzeker.

Zie Ammon: Ammon ligt ten oosten van de Jordaan, rond het huidige Amman in Jordanië.

Zie Soba (Tsoba, ligging onzeker): Soba (Tsoba) was een Aramees koninkrijk ten noorden van Damascus, in het huidige Syrië en Libanon.

De precieze ligging is niet vast te stellen.

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Lezing

יַרְשִׁיעַ (yarsjia), ‘hij sprak schuldig’ of ‘hij handelde als de rechter’: een zeldzame vorm.

Wij vertalen het werkwoord letterlijk.

De betekenis is onzeker.

Zie ook1 Sam 12:21 Sam 14:522 Sam 10:61 Kon 11:232 Kon 14:27
48Hij toonde kracht. Hij versloeg Amalek en redde Israël uit de hand van zijn plunderaars.
וַיַּ֣עַשׂ
(vayaas)
en deed
חַ֔יִל
(chayil)
kracht
וַיַּ֖ךְ
(vayakh)
en versloeg
אֶת
(et)
(obj.)
עֲמָלֵ֑ק
(amaleq)
Amalek
וַיַּצֵּ֥ל
(vayatsel)
en redde
אֶת
(et)
(obj.)
יִשְׂרָאֵ֖ל
(yisrael)
Israël
מִיַּ֥ד
(miyad)
uit de hand van
שֹׁסֵֽהוּ
(shosehu)
zijn plunderaar
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Zie ookEx 17:14Deut 25:191 Sam 15:3–7
49De zonen van Saul waren Jonatan, Isjwi en Malkisua. De namen van zijn twee dochters waren: de oudste heette Merab en de jongste Michal.
וַיִּֽהְיוּ֙
(vayihyu)
en waren
בְּנֵ֣י
(benei)
de zonen van
שָׁא֔וּל
(shaul)
Saul
יוֹנָתָ֥ן
(yonatan)
Jonatan
וְיִשְׁוִ֖י
(veyishvi)
en Isjwi
וּמַלְכִּי
(umalki)
en Malki
שׁ֑וּעַ
(shua)
Sjoea
וְשֵׁם֙
(veshem)
en de naam van
שְׁתֵּ֣י
(shetei)
zijn twee
בְנֹתָ֔יו
(benotav)
dochters
שֵׁ֤ם
(shem)
de naam van
הַבְּכִירָה֙
(habekhira)
de oudste
מֵרַ֔ב
(merav)
Merab
וְשֵׁ֥ם
(veshem)
en de naam van
הַקְּטַנָּ֖ה
(haqetana)
de jongste
מִיכַֽל
(mikhal)
Michal
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg

Hier staan drie zonen van Saul: Jonatan, Isjwi en Malkisua.

In 1 Sam. 31:2 staan Jonatan, Abinadab en Malkisua.

Isjwi wordt daar niet genoemd.

De lijsten verschillen; wij vertalen elke tekst zoals zij staat.

Zie ook1 Sam 18:7–211 Sam 31:22 Sam 6:20–231 Kron 8:331 Kron 9:39
50De naam van de vrouw van Saul was Achinoam, de dochter van Achimaäts. De naam van de bevelhebber van zijn leger was Abner, de zoon van Ner, de oom van Saul.
וְשֵׁם֙
(veshem)
en de naam van
אֵ֣שֶׁת
(eshet)
de vrouw van
שָׁא֔וּל
(shaul)
Saul
אֲחִינֹ֖עַם
(achinoam)
Achinoam
בַּת
(bat)
dochter van
אֲחִימָ֑עַץ
(achimaats)
Achimaäts
וְשֵׁ֤ם
(veshem)
en de naam van
שַׂר
(sar)
de bevelhebber van
צְבָאוֹ֙
(tsevao)
zijn leger
אֲבִינֵ֔ר
(aviner)
Abner
בֶּן
(ben)
zoon van
נֵ֖ר
(ner)
Ner
דּ֥וֹד
(dod)
oom van
שָׁאֽוּל
(shaul)
Saul
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Zie ook1 Sam 17:552 Sam 2:82 Sam 3:27
51Kis was de vader van Saul. Ner, de vader van Abner, was een zoon van Abiël.
וְקִ֧ישׁ
(veqish)
en Kis
אֲבִֽי
(avi)
vader van
שָׁא֛וּל
(shaul)
Saul
וְנֵ֥ר
(vener)
en Ner
אֲבִֽי
(avi)
vader van
אַבְנֵ֖ר
(avner)
Abner
בֶּן
(ben)
zoon van
אֲבִיאֵֽל
(aviel)
Abiël
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Uitleg

Het Hebreeuws is hier kort: ‘Kis, vader van Saul, en Ner, vader van Abner, zoon van Abiël’.

Wij vertalen letterlijk.

Zie ook 1 Sam. 9:1, waar Kis een zoon van Abiël is.

Zie ook1 Sam 9:11 Sam 9:21
52De oorlog tegen de Filistijnen was zwaar, alle dagen van Saul. Als Saul een sterke man zag, of een dappere strijder, nam hij hem bij zich.
וַתְּהִ֤י
(vatehi)
en was
הַמִּלְחָמָה֙
(hamilchama)
de oorlog
חֲזָקָ֣ה
(chazaqa)
zwaar
עַל
(al)
tegen
פְּלִשְׁתִּ֔ים
(pelishtim)
de Filistijnen
כֹּ֖ל
(kol)
alle
יְמֵ֣י
(yemei)
dagen van
שָׁא֑וּל
(shaul)
Saul
וְרָאָ֨ה
(veraa)
en zag
שָׁא֜וּל
(shaul)
Saul
כָּל
(kal)
alle
אִ֤ישׁ
(ish)
man
גִּבּוֹר֙
(gibor)
sterk
וְכָל
(vekhal)
en alle
בֶּן
(ben)
zoon van
חַ֔יִל
(chayil)
kracht
וַיַּאַסְפֵ֖הוּ
(vayaasfehu)
en verzamelde hem
אֵלָֽיו
(elav)
bij zich
Bron: Masoretische tekst (Westminster Leningrad Codex, OSHB)
Plaats

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Zie ook1 Sam 8:11 Sam 8:11