Exodus 6

Hoofdstuk 6 begint met Yahweh’s antwoord op Mozes’ klacht uit 5:22–23.

Waar Mozes zegt dat Hij Zijn volk niet redde, belooft Yahweh dat de farao zelf hen zal wegjagen.

Dit is de tweede roeping van Mozes.

Dezelfde woorden ‘Ik ben Yahweh’ openen en sluiten de toezegging (vers 2, 6, 7, 8, 29).

בְּאֵל שַׁדַּי (be’el Shaddai), ‘als El Sjaddai’ (zie Gen. 17:1; 35:11; 48:3).

‘Heb Ik Mij niet bekendgemaakt’ betekent dat de aartsvaders de naam Yahweh wel kenden (Gen. 4:26; 12:8) maar niet de volle betekenis ervan ervoeren: de vervulling van de beloften.

Dat is ook de leesrichting van 3:13–15.

Zie Kanaän: Kanaän is het land aan de oostkust van de Middellandse Zee, ongeveer het gebied van het huidige Israël, de Palestijnse gebieden en Libanon.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Vier werkwoorden: ‘wegleiden’, ‘redden’, ‘verlossen’ (גָּאַל, ga’al: de losser uit de familie) en in vers 7 ‘nemen’.

De Joodse traditie ziet daarin de vier bekers van de Seder.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

קֹצֶר רוּחַ (qotser ruach) is letterlijk ‘kortheid van geest’: moedeloosheid of kortademigheid door het zware werk.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

עֲרַל שְׂפָתַיִם (‘arel sefatayim), ‘onbesneden van lippen’, betekent dat Mozes’ lippen niet geschikt zijn voor spreken; vergelijk ‘onbesneden oor’ (Jer. 6:10) en ‘onbesneden hart’ (Lev. 26:41).

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

De afstammingslijst loopt van Jakobs zonen tot Mozes en Aäron; hij stopt bij Levi, omdat dat de stam van Mozes is.

Alleen de eerste drie stammen worden genoemd: Ruben, Simeon en Levi.

De lijst herhaalt Gen. 46:9–11.

De lijst noemt de levensjaren van Levi (137), Kehat (133) en Amram (137), die kunnen helpen bij het berekenen van de duur van het verblijf in Egypte (vergelijk 12:40).

Later verbiedt Lev. 18:12 het huwelijk met een tante.

דֹּדָתוֹ (dodato), ‘zijn tante’: Jochebed was een zuster van Amrams vader.

De Griekse vertaling en de Samaritaanse tekst noemen haar ‘de dochter van zijn oom (vaders broer)’ of ‘zijn nicht’.

Num. 26:59 noemt haar ‘dochter van Levi’.

Jasher 67:1–2 bevestigt dit: Jochebed was de zuster van Amrams vader.

Elisjeba, de vrouw van Aäron, is een dochter van Amminadab uit Juda en zuster van Nachsjon, de aanvoerder van Juda (Num. 1:7).

Daarmee zijn priester- en koningsgeslacht verbonden.

Pinechas, de zoon van Eleazar, is de priester in Num. 25:7–13.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

‘Hun legerscharen’ (צִבְאֹתָם, tsiv’otam): Israël trekt als een leger uit, geordend naar stammen (12:41, 51).

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Met de verzen 28–30 neemt het verhaal de draad van vers 12 weer op, na de onderbreking van de stamlijsten.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.