Lucas 10

ὁ κύριος (ho kyrios), ‘de Heer’: zie 7:13. ἀνέδειξεν (anedeixen), ‘aanstellen’: iemand openlijk voor een taak aanwijzen.

De zending van de twaalf staat in Luc. 9:1–6.

De handschriften zijn verdeeld: sommige hebben ‘70’, andere ‘72’.

Wij vertalen 72, ook in vers 17.

‘De Heer van de oogst’ is Elohim.

ἄρνες (arnes), ‘lammeren’: in Matt. 10:16 staan ‘schapen’.

βαλλάντιον (ballantion), ‘geldbuidel’: een zakje voor geld. πήρα (pera), ‘reistas’: zie Matt. 10:10.

Wij vertalen ἀσπάζομαι (aspazomai) letterlijk als ‘groeten’; vergelijk 2 Kon. 4:29, waar Elisa zijn jongen Gechazi hetzelfde opdraagt.

‘Een zoon van vrede’ (υἱὸς εἰρήνης, huios eirenes) is een Hebreeuwse manier van spreken voor iemand die de vrede aanneemt. εἰρήνη (eirene), ‘vrede’: het Hebreeuwse שָׁלוֹם (shalom).

ἤγγικεν (engiken), ‘is nabij gekomen’: zie Mark. 1:15.

Het stof van de voeten afvegen was een teken dat men niets met die plaats te maken wilde hebben. ἀπομάσσω (apomasso), ‘afvegen’.

Zie Sodom en Gomorra: De ligging van Sodom en Gomorra is niet met zekerheid bekend; ze worden bij de Dode Zee gezocht.

Sodom: zie Gen. 19:24–25.

‘Op die dag’ is de dag van het oordeel, zoals in Matt. 10:15.

Zie Chorazin: Chorazin (Khirbet Karazeh) lag in het noorden van het meer van Galilea, ten noorden van Kapernaüm.

De ligging is waarschijnlijk.

Zie Betsaïda: Betsaïda lag aan de noordkant van het meer van Galilea, vermoedelijk bij et-Tell, bij de monding van de Jordaan.

Ook el-Araj is voorgesteld.

Zie Tyrus: Tyrus ligt aan de kust van de Middellandse Zee, in het huidige Libanon.

Zie Sidon: Sidon ligt aan de kust van de Middellandse Zee, in het huidige Libanon.

Χοραζίν (Chorazin) en Βηθσαϊδά (Betsaïda) lagen bij het meer van Galilea. σάκκος (sakkos), ‘rouwkleed’: grove stof die men uit rouw of boete droeg, samen met as; vergelijk Jona 3:5.

Tyrus en Sidon waren steden buiten Israël aan de kust; zie ook Jes. 23.

Zie Tyrus: Tyrus ligt aan de kust van de Middellandse Zee, in het huidige Libanon.

Zie Sidon: Sidon ligt aan de kust van de Middellandse Zee, in het huidige Libanon.

Zie Kapernaüm: Kapernaüm (Tel Hum) lag aan de noordwestkant van het meer van Galilea, in het noorden van het huidige Israël.

Dit lijkt op Jes. 14:13–15, waar de koning van Babel naar de hemel wil opstijgen maar naar Sjeol wordt neergebracht. ὑψόω (hypsoo), ‘verhogen’. ᾅδης (hades), ‘dodenrijk’: het Hebreeuwse שְׁאוֹל (Sjeol).

ἀθετέω (atheteo), ‘afwijzen’.

‘Hem die Mij gezonden heeft’ is de Vader.

ἐθεώρουν (etheoroun), ‘ik zag’: letterlijk ‘ik keek toe’.

Het beeld van een val uit de hemel doet denken aan Jes. 14:12.

ἐξουσία (exousia), ‘gezag’; δύναμις (dynamis), ‘kracht’.

Vergelijk Ps. 91:13: ‘Over leeuw en adder zul je lopen’.

‘Opgeschreven in de hemelen’ doet denken aan het boek dat Elohim bijhoudt: zie Exod. 32:32–33 en Ps. 69:29 (‘het boek van het leven’).

ἀγαλλιάομαι (agalliaomai), ‘jubelen’: hetzelfde woord als in Matt. 5:12. ἐξομολογοῦμαι (exomologoumai), ‘Ik prijs U’: ook ‘Ik belijd U openlijk’. κύριε (kyrie), ‘Heer’: een aanspreking van de Vader, geen citaat uit het Oude Testament. νήπιοι (nepioi), ‘kleine kinderen’: kinderen die nog niet kunnen redeneren.

Het Grieks heeft bij ‘wil onthullen’ geen voorwerp; wij vertalen ‘het’.

Zie ook Matt. 13:16–17.

νομικός (nomikos), ‘wetgeleerde’: iemand die de wet van Mozes kent en uitlegt; zie Matt. 22:35. κληρονομέω (kleronomeo), ‘erven’: zie Mark. 10:17.

Aanhaling van Deut. 6:5 en Lev. 19:18. κύριος (kyrios) vertalen wij als ‘Yahweh’, zoals in Deut. 6:5.

Het Hebreeuws van Deut. 6:5 noemt hart, ziel en kracht; de Griekse tekst heeft er ook διάνοια (dianoia), ‘verstand’, bij.

Vergelijk Lev. 18:5: ‘De mens die ze doet, zal erdoor leven.’

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Jericho: Jericho ligt in het Jordaandal, ongeveer 25 km ten noordoosten van Jeruzalem.

Deze gelijkenis staat alleen bij Lucas.

De weg van Jeruzalem naar Jericho is ongeveer 27 kilometer lang en daalt ongeveer 1000 meter; het was een eenzame weg door rotsachtig gebied. λῃσταί (lestai), ‘rovers’.

Een Leviet is een man uit de stam van Levi.

Priesters en Levieten dienden in de tempel.

Σαμαρίτης (Samarites), ‘Samaritaan’: een inwoner van Samaria.

Joden en Samaritanen hadden een gespannen verhouding; zie Joh. 4:9. σπλαγχνίζομαι (splanchnizomai), ‘medelijden krijgen’: zie Matt. 9:36.

κτῆνος (ktenos), ‘rijdier’: een dier om op te rijden of te dragen, zoals een ezel. πανδοχεῖον (pandocheion), ‘herberg’: een plaats langs de weg waar reizigers overnachten.

δηνάριον (denarion), ‘denarie’: een Romeinse zilveren munt, ongeveer het loon voor een dag werk. 2 denarie is dus ongeveer het loon voor twee dagen. πανδοχεύς (pandocheus), ‘herbergier’.

ἔλεος (eleos), ‘barmhartigheid’: zie Matt. 23:23.

Lucas noemt de naam van het dorp niet.

In Joh. 11:1 wonen Marta en Maria in Betanië. ὑποδέχομαι (hypodechomai), ‘ontvangen’: als gast welkom heten.

διακονέω (diakoneo), ‘dienen’, en διακονία (diakonia), ‘dienst’: Marta zorgt voor de gasten.

Zie ook Joh. 12:2, waar Marta ook dient.

Sommige handschriften hebben ‘maar één ding is nodig’.

De SBLGNT heeft ‘weinig is nodig, of maar één’; wij vertalen die tekst.