Numeri 21

Arad ligt in de Negev, ten zuiden van het huidige Arad (Tel Arad) in Israël.

De Negev is het dorre zuiden van het land.

דֶּרֶךְ הָאֲתָרִים (derekh haatarim).

Wij nemen ‘Atarim’ als plaatsnaam, de weg van Atarim.

Het woord kan ook ‘weg van de verkenners’ betekenen; de ligging van Atarim is niet bekend.

חָרַם (charam), ‘aan de ban wijden’: iets of iemand helemaal aan Yahweh toewijden, zodat het niet meer voor eigen gebruik is.

Het gaat meestal om vernietiging.

Chorma (חָרְמָה, Chorma) is een naam die van חֵרֶם (cherem), ‘ban’, komt.

De ligging is niet zeker; de naam komt ook voor in Num. 14:45.

De Rietzee (יַם־סוּף, jam suf) is hier de zee ten zuiden van Edom: de Golf van Akaba.

Israël moet om Edom heen, omdat Edom de doortocht weigerde (Num. 20:21).

Zie Berg Hor: De berg Hor lag aan de grens van Edom.

Van oudsher wordt hij gezocht bij de Jebel Haroen, bij Petra in Jordanië.

Dit is niet zeker.

Zie Seïr: Seïr (Edom) is het bergland ten zuiden van de Dode Zee, in het zuiden van het huidige Jordanië.

וַתִּקְצַר נֶפֶשׁ (wattiqtsar nefesh), ‘de ziel werd kort’: het volk raakte ongeduldig en moedeloos.

Vergelijk Exod. 6:9, waar een verwant woord staat.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

הַקְּלֹקֵל (haqqelokel), ‘armzalig’: een zeldzaam woord voor iets wat licht en waardeloos is.

Het volk bedoelt het manna.

הַשְּׂרָפִים (hassrafim), ‘de vurige slangen’: van שָׂרַף (saraf), ‘branden’.

De beet brandt als vuur.

נֵס (nes), ‘paal’: een hoge paal waaraan een teken hangt, zodat iedereen het kan zien.

נְחַשׁ נְחֹשֶׁת (nechash nechoshet), ‘koperen slang’.

Obot en Ije-Abarim liggen in de woestijn ten oosten van Moab; de precieze ligging is onzeker.

Het dal van Zered (nachal Zered) is waarschijnlijk het Wadi al-Hasa, in het huidige Jordanië.

De ligging is waarschijnlijk, niet zeker.

De Arnon is de rivier Wadi al-Mujib in het huidige Jordanië.

Hij mondt uit in de Dode Zee en was de grens tussen Moab en de Amorieten.

De ligging is zeker.

Zie Arnon: De Arnon (Wadi Mudjib) stroomt van het oosten naar de Dode Zee en vormde de grens van Moab.

סֵפֶר מִלְחֲמֹת יְהוָה (sefer milchamot Yahweh), ‘het boek van de oorlogen van Yahweh’: een oud boek met liederen over Yahwehs strijd.

Het is niet bewaard gebleven.

De zin is afgebroken en moeilijk: אֶת־וָהֵב בְּסוּפָה (et Waheb besufah).

Wij nemen Waheb en Sufa als plaatsnamen.

Het kan ook ‘Waheb in de storm’ betekenen (סוּפָה, sufah, ‘storm’).

Wij laten de tekst staan zoals hij is; de zin mist een werkwoord.

Ar was een stad of streek van Moab, vlak bij de Arnon.

De ligging is niet zeker.

Beër (בְּאֵרָה, beerah) betekent ‘put’.

De ligging is onbekend.

Dit is de put van het lied in de verzen 17–18.

Yahweh geeft het volk water, anders dan bij Meriba (Num. 20:8–11).

עֲלִי בְאֵר (ali beer), ‘welt op, put’: een lied dat bij het graven van een put werd gezongen.

Mattana, Nachaliël en Bamot: de ligging is onbekend.

Het zijn stations op weg naar het noorden.

מְחֹקֵק (mechoqeq), ‘scepter’: de staf van een leider.

Het lied staat tussen aanhalingstekens tot ‘staven’.

De woorden ‘en uit de woestijn Mattana’ volgen daarna als reisbeschrijving.

Wij vullen in verzen 18–20 alleen ‘naar’ aan; zo leest de tekst als een route.

De Pisga is een bergrug in het gebergte Abarim, ten noordoosten van de Dode Zee, in het huidige Jordanië.

De Nebo ligt daarbij.

De woestenij (jeshimon) is de dorre streek bij de Dode Zee.

Zie Moab: Moab ligt ten oosten van de Dode Zee, in het huidige Jordanië.

Sichon was koning van de Amorieten en woonde in Chesbon (Tel Hesban), in het huidige Jordanië, ten oosten van de Jordaan.

De ligging is waarschijnlijk.

Vergelijk de vraag aan Edom (Num. 20:17).

Dezelfde woorden: ‘over de koningsweg’.

Jahaz: de ligging is onzeker, ergens op het plateau ten noorden van de Arnon.

De Jabbok is de rivier Zarqa in het huidige Jordanië.

De zonen van Ammon woonden ten oosten daarvan.

Zie Arnon: De Arnon (Wadi Mudjib) stroomt van het oosten naar de Dode Zee en vormde de grens van Moab.

עַז (az), ‘sterk’: de grens van Ammon was sterk bewaakt.

Zie Chesbon: Chesbon (Tel Hesban) ligt in het huidige Jordanië, ten zuidwesten van Amman.

Zie Chesbon: Chesbon (Tel Hesban) ligt in het huidige Jordanië, ten zuidwesten van Amman.

Zie Moab: Moab ligt ten oosten van de Dode Zee, in het huidige Jordanië.

Zie Arnon: De Arnon (Wadi Mudjib) stroomt van het oosten naar de Dode Zee en vormde de grens van Moab.

Sichon had Moab een groot deel van zijn land afgenomen.

Israël neemt nu wat Sichon in handen had.

Zie Chesbon: Chesbon (Tel Hesban) ligt in het huidige Jordanië, ten zuidwesten van Amman.

הַמֹּשְׁלִים (hammoshelim), ‘de spreukdichters’: mensen die een מָשָׁל (mashal), ‘spreuk, dichterlijk woord’, uitspreken.

Het woord komt terug in Num. 23:7.

Ar van Moab: zie vers 15.

De ‘hoogten’ (bamot) van de Arnon zijn de heuvels boven de rivier.

Zie Chesbon: Chesbon (Tel Hesban) ligt in het huidige Jordanië, ten zuidwesten van Amman.

כְּמוֹשׁ (Kemosj) is de god van Moab.

Het volk van Moab wordt hier zijn volk genoemd.

Het lied bespot Moab: zijn god kon hen niet redden.

Wij schrijven ‘hij’ met een kleine letter.

Dibon, Nofach en Medeba liggen op het plateau ten noorden van de Arnon, in het huidige Jordanië.

Dibon en Medeba zijn zeker; Nofach is onzeker.

Zie Chesbon: Chesbon (Tel Hesban) ligt in het huidige Jordanië, ten zuidwesten van Amman.

De tekst van dit vers is moeilijk.

Wij vertalen וַנִּירָם (wanniram) als ‘wij schoten op hen’.

Sommigen lezen ‘hun nageslacht’.

Het slot ‘dat tot aan Medeba’ is letterlijk ‘dat tot Medeba’.

Jaëzer ligt waarschijnlijk in het noorden van het plateau, bij het huidige Amman.

De ligging is onzeker.

Het werkwoord וַיּוֹרֶשׁ (wayyoresh), ‘hij verdreef’, heeft geen genoemd onderwerp.

Wij vertalen onpersoonlijk: ‘men verdreef’.

Basan is het hoogland ten noorden van de Jarmuk, in het huidige Syrië.

Edrei ligt in het zuiden van Basan, bij het huidige Daraa.

De ligging van Edrei is waarschijnlijk.

Zie Chesbon: Chesbon (Tel Hesban) ligt in het huidige Jordanië, ten zuidwesten van Amman.

Og is de koning van Basan.

Zie ook Deut. 3:11 voor zijn bed.