Ezechiël 23

Dit hoofdstuk vertelt een gelijkenis over twee zussen, dochters van één moeder.

In vers 4 staat wie zij zijn: Samaria en Jeruzalem.

Het beeld van hoererij voor ontrouw aan Yahweh staat ook in Hos. 1–3 en Ezech. 16.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

זָנָה (zanah), ‘hoererij bedrijven’: wij laten het woord letterlijk staan, zoals in Hosea.

Zie Samaria: Samaria is de hoofdstad van het noordrijk Israël, gebouwd door Omri op een heuvel bij het huidige Sebastiya, ten noordwesten van Sichem.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

אָהֳלָה (Oholah), ‘haar tent’, en אָהֳלִיבָה (Oholivah), ‘Mijn tent is in haar’: twee namen met hetzelfde woord voor ‘tent’.

Wij schrijven ‘Ohola’ en ‘Oholiba’, naar de schrijfwijze Oholiab in Exod. 31:6.

תַּחְתָּי (tachtai), ‘terwijl zij Mij toebehoorde’: letterlijk ‘onder Mij’, dat wil zeggen als Mijn vrouw.

פַּחוֹת (pachot), ‘landvoogden’, en סְגָנִים (seganim), ‘stadhouders’: titels van hoge ambtenaren.

Vergelijk 1 Kon. 10:15.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

שֵׁם (shem), ‘een naam’: letterlijk ‘zij werd een naam onder de vrouwen’.

Wij vertalen: ‘een berucht voorbeeld’.

Samaria’s val staat in 2 Kon. 17:6.

וַתַּשְׁחֵת עַגְבָתָהּ מִמֶּנָּה (vattashchet agavatah mimmennah), ‘zij bedierf haar begeerte meer dan zij’: het Hebreeuws is kort.

Oholiba’s begeerte was verdorvener dan die van Ohola.

מִכְלוֹל (michlol), ‘prachtig’: een zeldzaam woord, verwant aan ‘volkomen’.

Het staat ook in Ezech. 38:4.

De betekenis is hier ‘in volle pracht’.

שָׁשַׁר (shashar), ‘rode verf’: een rode kleurstof, zoals in Jer. 22:14.

De geschreven tekst (ketiv) van ‘Chaldeeën’ heeft een extra letter ten opzichte van de voorgelezen tekst (qere).

Het gaat alleen om de spelling; de betekenis is gelijk.

Wij volgen de qere.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

סְרוּחֵי טְבוּלִים (seruchei tevulim), ‘hangende tulbanden’: twee zeldzame woorden.

De tulbanden hingen naar beneden.

Zie Chaldea (land van de Chaldeeën): De Chaldeeën woonden in het zuiden van Babylonië, in het zuiden van het huidige Irak.

In dit vers heeft de geschreven tekst (ketiv) bij ‘zij ontbrandde in begeerte’ een letter minder dan de voorgelezen tekst (qere).

De betekenis is gelijk.

Wij volgen de qere.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

דֹּדִים (dodim), ‘liefde’: zoals in Hoogl. 1:2.

נַפְשִׁי (nafshi), ‘Mijn ziel’: Yahweh zelf keert Zich af.

Hij spreekt hier over Zijn eigen ziel.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

פִּלַגְשֵׁיהֶם (pilagshehem), ‘hun minnaars’: het Hebreeuws heeft hier het woord voor ‘bijvrouwen’ met een mannelijk ‘hun’.

Het gaat om de minnaars.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Dit vers is moeilijk.

וַתִּפְקְדִי (vattifqedi), ‘je verlangde terug naar’: letterlijk ‘je bezocht’ of ‘je dacht aan’.

Het Hebreeuws wisselt hier van ‘zij’ naar ‘jij’: Yahweh spreekt Oholiba nu rechtstreeks aan.

אֲדֹנָי יְהוִה (Adonai Yahweh), ‘Heer Yahweh’: zie Ezech. 2:4.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Zie Assur (Assyrië): Assur is een stad en een gebied aan de Tigris, in het noorden van het huidige Irak.

פְּקוֹד (Pekod), שׁוֹעַ (Shoa) en קוֹעַ (Qoa): namen van volken die bij Babel horen.

Pekod staat ook in Jer. 50:21.

De ligging van Sjoa en Koa is niet bekend.

הֹצֶן (hotsen), ‘wapenrusting’: een zeldzaam woord.

De betekenis is onzeker.

Sommige oude vertalingen lezen het eerste woord van dit vers anders.

Wij volgen de Masoretische tekst.

קִנְאָתִי (qin’ati), ‘Mijn naijver’: Yahweh’s vurige betrokkenheid bij wie van Hem is.

Vergelijk Ezech. 16:38 en 16:42.

Dit vers lijkt op Ezech. 16:39: zij wordt uitgekleed en haar sieraden worden weggenomen.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

יְגִיעֵךְ (yegi’ech), ‘je zwoegen’: wat je met moeite hebt verworven.

Het Hebreeuws heeft hier een onbepaalde wijs: ‘doen deze dingen aan jou’.

Wij maken er een zin van.

מַרְבָּה לְהָכִיל (marbeh lehakhil), ‘veel om te bevatten’: de beker is groot en diep.

Hetzelfde werkwoord staat in 21:33 (Hebr.), waar wij ‘verteren’ kiezen.

Zie Samaria: Samaria is de hoofdstad van het noordrijk Israël, gebouwd door Omri op een heuvel bij het huidige Sebastiya, ten noordwesten van Sichem.

כּוֹס (kos), ‘beker’: het beeld van Yahweh’s oordeel.

Vergelijk Jes. 51:17 en Ps. 75:9.

וּמָצִית (umatsit), ‘en leegzuigen’: hetzelfde werkwoord als in Jes. 51:17.

אַחֲרֵי גֵוֵּךְ (acharei gevech), ‘achter je rug’: Mij wegwerpen, Mij negeren.

Dezelfde uitdrukking staat in 1 Kon. 14:9.

Hier begint een tweede rede van Yahweh.

Wij zetten ‘Yahweh zei tegen mij’ zwart en wat volgt rood.

הֶעֱבִירוּ (he’eviru), ‘laten overgaan’: hetzelfde werkwoord als ‘door het vuur laten gaan’ in Lev. 18:21 en Ezech. 16:21.

Hier staat ‘om verteerd te worden’.

Vanaf hier verandert de aanspreking weer in ‘jij’.

Het gaat om Oholiba’s boden naar verre volken.

קְטָרְתִּי (qetorti), ‘Mijn wierook’, en שַׁמְנִי (shamni), ‘Mijn olie’: gaven van Yahweh die zij misbruikt.

Vergelijk Ezech. 16:18–19.

סָבָאִים (Seva’im), ‘Sebaïeten’: het volk van Seba, zoals in Jes. 45:14 en 43:3.

In dit vers staat in de geschreven tekst (ketiv) סֹבְאִים (sovim), ‘zuiplappen’, maar de voorgelezen tekst (qere) heeft ‘Sebaïeten’.

Wij volgen de qere.

לַבָּלָה נִאוּפִים (labalah ni’ufim), ‘verouderd door overspel’: iemand die door overspel is uitgeput.

Dit vers is moeilijk; de uitleg van de laatste woorden is niet zeker.

In dit vers wijkt de geschreven tekst (ketiv) twee keer af van de voorgelezen tekst (qere): ‘nu’ en ‘zullen zij hoereren’.

Wij volgen de qere.

De rechtvaardige mannen voeren het recht uit voor overspel en bloedvergieten.

Vergelijk Lev. 20:10 en Deut. 22:22.

הַעֲלֵה (ha’aleh), ‘breng op’: de Hebreeuwse onbepaalde wijs wordt hier als bevel gebruikt, evenals ‘geef hen over’.

Steniging door de gemeente is de straf voor overspel (Deut. 22:21–24).

וְנִוַּסְּרוּ (venivvasseru), ‘gewaarschuwd worden’: letterlijk ‘onderricht worden’, door wat zij zien.

גִּלּוּלִים (gillulim), ‘mestgoden’: zie Ezech. 22:3.

Het slot ‘dat Ik Heer Yahweh ben’ is de vaste slotformule van Ezechiël.