Romeinen 2

ὦ ἄνθρωπε (o anthrope), ‘o mens’: Paulus spreekt een gesprekspartner aan met ‘jij’.

Het Grieks zegt hier niet wie dat is; in vers 17 noemt de aangesprokene zich Jood. κρίνω (krino), ‘oordelen’; κατακρίνω (katakrino), ‘veroordelen’. ἀναπολόγητος (anapologetos), ‘niet te verontschuldigen’: zoals in 1:20.

‘Daarom’ verwijst terug naar hoofdstuk 1.

κρίμα (krima), ‘oordeel’. κατὰ ἀλήθειαν (kata aletheian), ‘naar waarheid’: een oordeel dat klopt met de feiten.

λογίζομαι (logizomai), ‘rekenen, menen’: hetzelfde werkwoord als ‘toerekenen’ in 4:3. ἐκφεύγω (ekfeugo), ‘ontvluchten’.

De Griekse zin is een vraag.

χρηστότης (chrestotes), ‘goedheid’; ἀνοχή (anoche), ‘verdraagzaamheid’, hetzelfde woord als in 3:25; μακροθυμία (makrothymia), ‘geduld’, letterlijk ‘lang van gemoed’. μετάνοια (metanoia), ‘bekering’: verandering van denken.

σκληρότης (sklerotes), ‘hardheid’. ἀμετανόητος (ametanoetos), ‘zonder bekering’. θησαυρίζω (thesaurizo), ‘opstapelen’: een schat verzamelen; het hangt samen met θησαυρός (thesauros), ‘schat’. δικαιοκρισία (dikaiokrisia), ‘rechtvaardig oordeel’: een samenstelling van δίκαιος (dikaios), ‘rechtvaardig’, en κρίσις (krisis), ‘oordeel’.

De zin loopt door in vers 6.

De SBLGNT markeert hier een variant bij het woord ‘onthulling’; wij volgen de SBLGNT.

Dit lijkt op Ps. 62:13 (in de Nederlandse telling 62:12): ‘U vergeldt ieder naar zijn werk’, en op Spr. 24:12: ‘Hij vergeldt de mens naar zijn daad’.

Paulus noemt geen bron. ἀποδίδωμι (apodidomi), ‘vergelden’.

In de verzen 7–10 heeft het Grieks geen eigen werkwoord: ‘zal vergelden’ uit vers 6 werkt door. ὑπομονή (hypomone), ‘volharding’. ἀφθαρσία (aftharsia), ‘onvergankelijkheid’. ζωὴ αἰώνιος (zoe aionios), ‘eeuwig leven’.

ἐριθεία (eritheia), ‘zelfzucht’: eigenbelang, zoals in Gal. 5:20. ὀργή (orge), ‘toorn’; θυμός (thymos), ‘woede’: twee woorden voor Elohims toorn die elkaar versterken.

De SBLGNT markeert hier varianten bij ‘niet gehoorzamen’ en bij ‘toorn en woede’; wij volgen de SBLGNT.

θλῖψις (thlipsis), ‘verdrukking’; στενοχωρία (stenochoria), ‘benauwdheid’, letterlijk ‘te weinig ruimte’.

‘De Jood eerst en ook de Griek’: zoals in 1:16; ‘Griek’ staat hier voor de volken.

Dit vers loopt parallel met vers 9: tegenover verdrukking en benauwdheid staan heerlijkheid, eer en vrede.

προσωπολημψία (prosopolempsia), ‘aanzien van de persoon’: letterlijk ‘het gezicht aannemen’, partijdigheid.

Het Hebreeuwse beeld is ‘het gezicht opheffen’.

νόμος (nomos), ‘wet’: Hebreeuws tora, ‘onderwijs, instructie’.

Vanaf hier staat ‘wet’ vaak zonder lidwoord; het gaat in de eerste plaats om de wet van Mozes. ἀνόμως (anomos), ‘zonder wet’. ἐν νόμῳ (en nomo), ‘in de wet’: binnen het gebied van de wet. ἀπόλλυμι (apollymi), ‘verloren gaan’.

ἀκροατής (akroates), ‘hoorder’; ποιητής (poietes), ‘dader’. δικαιόω (dikaioo), ‘rechtvaardig verklaren’: een rechterlijk woord, ‘vrijspreken’.

De SBLGNT markeert hier varianten bij het woord ‘wet’ en bij ‘Elohim’ (met of zonder lidwoord); wij volgen de SBLGNT.

ἔθνη (ethne), ‘volken’: hier mensen uit de niet-Joodse volken. φύσει (fysei), ‘van nature’.

‘Wet’ staat in dit vers drie keer zonder lidwoord (de wet van Mozes); ‘de dingen van de wet’ is wat de wet voorschrijft. ἑαυτοῖς εἰσιν νόμος (heautois eisin nomos), ‘zijn zichzelf een wet’.

De SBLGNT markeert hier een variant bij het werkwoord ‘doen’; wij volgen de SBLGNT.

ἐνδείκνυμι (endeiknymi), ‘tonen’. γραπτός (graptos), ‘geschreven’. συνείδησις (syneidesis), ‘geweten’: letterlijk ‘het mee-weten’. λογισμός (logismos), ‘gedachte, overweging’. κατηγορέω (kategoreo), ‘aanklagen’; ἀπολογέομαι (apologeomai), ‘zich verdedigen’.

De Griekse zin loopt door in vers 16.

κρυπτά (krypta), ‘verborgen dingen’. κατὰ τὸ εὐαγγέλιόν μου (kata to euangelion mou), ‘volgens mijn goede boodschap’: de boodschap die Paulus verkondigt.

De SBLGNT markeert hier varianten bij ‘de dag waarop’, bij ‘oordeelt’ en bij ‘de Messias Yeshua’; wij volgen de SBLGNT.

De Griekse voorwaarde ‘als jij …’ loopt van vers 17 tot en met vers 20 en wordt in vers 21 hervat met ‘jij dan’.

Wij houden de lange zin, maar verdelen hem over de verzen. ἐπονομάζω (eponomazo), ‘noemen’; ἐπαναπαύομαι (epanapauomai), ‘steunen, rusten’; καυχάομαι (kauchaomai), ‘roemen’.

De SBLGNT markeert hier varianten bij het begin van het vers en bij ‘de wet’; wij volgen de SBLGNT.

θέλημα (thelema), ‘wil’: het Grieks zegt niet ‘van Elohim’, maar dat ligt in de zin. τὰ διαφέροντα (ta diaferonta), ‘wat van belang is’: ook ‘wat verschilt’ of ‘wat uitmunt’. κατηχέω (katecheo), ‘onderwijzen’.

παιδευτής (paideutes), ‘opvoeder’. νήπιοι (nepioi), ‘kleine kinderen’, zoals in 1 Kor. 3:1. μόρφωσις (morfosis), ‘vorm, gestalte’: de wet geeft de vorm van kennis en waarheid.

Het streepje aan het eind laat zien dat de Griekse zin hier afbreekt en in vers 21 opnieuw begint.

Verzen 21–23 zijn in het Grieks een rij vragen. διδάσκω (didasko), ‘onderwijzen’; κηρύσσω (kerysso), ‘verkondigen’; κλέπτω (klepto), ‘stelen’.

μοιχεύω (moicheuo), ‘overspel plegen’. βδελύσσομαι (bdelyssomai), ‘een afschuw hebben van’. εἴδωλα (eidola), ‘afgodsbeelden’. ἱεροσυλέω (hierosyleo), ‘tempels beroven’: het woord hoort bij ἱερόσυλος, ‘tempelrover’ (Hand. 19:37).

παράβασις (parabasis), ‘overtreding’: letterlijk ‘het overschrijden’ van een grens.

Aanhaling van Jes. 52:5.

Ons Hebreeuws heeft: ‘en voortdurend, de hele dag, wordt Mijn naam geminacht’.

Hier staat: ‘de naam van Elohim wordt door jullie gelasterd onder de volken’.

De woorden ‘door jullie’ en ‘onder de volken’ staan niet in ons Jes. 52:5.

Een vergelijkbare gedachte staat in Ezech. 36:20–23.

Het citaat staat zwart: Paulus haalt het aan. βλασφημέω (blasfemeo), ‘lasteren’.

περιτομή (peritome), ‘besnijdenis’; ἀκροβυστία (akrobystia), ‘onbesnedenheid’, letterlijk ‘voorhuid’. παραβάτης (parabates), ‘overtreder’.

ἀκροβυστία (akrobystia) staat hier voor de onbesnedenen, de mensen uit de volken. δικαιώματα τοῦ νόμου (dikaiomata tou nomou), ‘rechtsvoorschriften van de wet’: wat de wet als recht vaststelt. λογίζομαι (logizomai), ‘rekenen’: ‘tot besnijdenis gerekend worden’.

De SBLGNT markeert hier een variant bij ‘niet’; wij volgen de SBLGNT.

ἐκ φύσεως (ek fyseos), ‘van nature’. γράμμα (gramma), ‘letter’: het geschreven woord; διά (dia) kan ‘met’ of ‘ondanks’ betekenen. τελέω (teleo), ‘volbrengen’.

φανερός (faneros), ‘zichtbaar’; κρυπτός (kryptos), ‘verborgen’.

Het Grieks heeft bij ‘besnijdenis’ geen werkwoord: ‘noch is de zichtbare besnijdenis in het vlees (besnijdenis)’.

περιτομὴ καρδίας (peritome kardias), ‘besnijdenis van het hart’: zie Deut. 10:16; Deut. 30:6; Jer. 4:4. ἐν πνεύματι οὐ γράμματι (en pneumati ou grammati), ‘in de Geest, niet in de letter’: πνεῦμα kan hier de Geest van Elohim zijn of de innerlijke geest van de mens; wij schrijven ‘Geest’ met een hoofdletter.

Vergelijk 2 Kor. 3:6. ἔπαινος (epainos), ‘lof’. Ἰουδαῖος (Ioudaios), ‘Jood’, hangt samen met de naam Juda, die in Gen. 29:35 bij ‘loven’ hoort; Paulus kan op dit verband zinspelen.