Ezechiël 39

Dit is het tweede woord over Gog.

Het herhaalt de aanklacht van 38:3 en vertelt wat er na zijn val gebeurt: de opruiming, de maaltijd voor de vogels en het herstel van Israël.

שִׁשֵּׁאתִיךָ (shishe’tikha), ‘Ik drijf je voort’: een zeldzaam werkwoord.

Het is verwant aan ‘zes’ of aan ‘voortdrijven’.

De betekenis is niet zeker.

Wie Gog zijn wapens uit de hand slaat, laat zien dat Yahweh hem machteloos maakt.

Vergelijk Ps. 46:10.

עַיִט צִפּוֹר כָּל כָּנָף (ayit tsippor kol kanaf), ‘roofvogels, vogels van elke soort’: letterlijk ‘roofvogel, vogel van elke vleugel’.

Vergelijk Ezech. 29:5.

נְאֻם אֲדֹנָי יְהוִה (ne’um Adonai Yahweh), ‘godsspraak van Heer Yahweh’: zie Ezech. 5:11.

הָאִיִּים (ha’iyyim), ‘de kustlanden’: ook ‘eilanden’.

Het zijn de verre kusten waar volken wonen die zich veilig voelen.

Wij gebruiken hetzelfde woord als in Ezech. 26–27.

קָדוֹשׁ בְּיִשְׂרָאֵל (qadosh beYisra’el), ‘de Heilige in Israël’: vergelijk de uitdrukking ‘de Heilige van Israël’ in Jesaja en Psalmen.

הִנֵּה בָאָה וְנִהְיָתָה (hinneh va’ah venihyetah), ‘zie, het komt en het is gebeurd’: de voltooide vorm laat de uitkomst als zeker zien.

Wij houden dat vast.

נֶשֶׁק (neshek), ‘wapen’, en וּמָגֵן וְצִנָּה (umagen vetsinnah), ‘kleine en grote schilden’; מַקֵּל יָד (maqqel yad), ‘knots’, letterlijk ‘stok van de hand’; רֹמַח (romach), ‘speer’.

Het zijn de wapens van het leger van Gog.

וְשָׁלְלוּ (veshalelu) en וּבָזְזוּ (uvazezu), ‘beroven’ en ‘plunderen’: Israël keert om wat Gog had willen doen (38:12–13).

Zie Dal van Hamon-Gog (ten oosten van de zee; ligging onzeker): Het dal van Hamon-Gog (‘menigte van Gog’), ook ‘dal van de Reizigers’, ligt ten oosten van de zee, waarschijnlijk de Zoutzee, in het Abarim-gebergte.

De precieze plaats is niet bekend.

גֵּי הָעֹבְרִים (gei ha’overim), ‘dal van de Reizigers’: het woord עֹבְרִים (overim) betekent ‘mensen die voorbijtrekken’.

Het lijkt ook op de naam Abarim, het gebergte ten oosten van de Zoutzee (Num. 27:12).

Zo’n verband is mogelijk, maar niet zeker.

Zeven maanden duurt het begraven.

Zo wordt het land weer rein; vergelijk Num. 19:16 voor onreinheid door het aanraken van een dode.

לְשֵׁם (leshem), ‘tot een naam’: ‘roem, eer’.

Dit vers is moeilijk.

Het gaat om twee groepen: mensen die voortdurend door het land trekken en mensen die begraven.

Wij volgen het Hebreeuws zo dicht mogelijk.

Na de eerste zeven maanden blijven mensen zoeken naar wat nog niet begraven is.

Zie Dal van Hamon-Gog (ten oosten van de zee; ligging onzeker): Het dal van Hamon-Gog (‘menigte van Gog’), ook ‘dal van de Reizigers’, ligt ten oosten van de zee, waarschijnlijk de Zoutzee, in het Abarim-gebergte.

De precieze plaats is niet bekend.

צִיּוּן (tsiyyun), ‘merkteken’: een steenhoop of paal als teken.

Hetzelfde woord staat in 2 Kon. 23:17 en Jer. 31:21.

Zie Dal van Hamon-Gog (ten oosten van de zee; ligging onzeker): Het dal van Hamon-Gog (‘menigte van Gog’), ook ‘dal van de Reizigers’, ligt ten oosten van de zee, waarschijnlijk de Zoutzee, in het Abarim-gebergte.

De precieze plaats is niet bekend.

הֲמוֹנָה (Hamonah), ‘Hamona’: ‘menigte’ of ‘rumoer’.

De naam herinnert aan de menigte van Gog.

Het is een naam voor de stad; de ligging zegt de tekst niet.

זֹבֵחַ גָּדוֹל (zevach gadol), ‘een groot slachtoffer’: Yahweh nodigt de dieren uit tot een maaltijd: het ‘slachtoffer’ is het leger van Gog.

Vergelijk Jes. 34:6 en Zef. 1:7.

Zie ook Openb. 19:17–18.

מְרִיאֵי בָשָׁן (meri’ei Bashan), ‘vetgemest vee uit Basan’: Basan was een rijk weideland.

Vergelijk Amos 4:1 en Ps. 22:13.

נְאֻם אֲדֹנָי יְהוִה (ne’um Adonai Yahweh), ‘godsspraak van Heer Yahweh’: zie Ezech. 5:11.

כְּבוֹדִי (kevodi), ‘Mijn heerlijkheid’: de volken zien hoe Yahweh Zijn gericht uitvoert; zie ook Ezech. 38:23.

מִן הַיּוֹם הַהוּא וָהָלְאָה (min hayom hahu vahal’ah), ‘vanaf die dag en verder’: vanaf die dag blijft Israël Yahweh kennen.

בַעֲוֺנָם גָּלוּ (ba’avonam galu), ‘om hun schuld zijn zij in ballingschap gegaan’: de volken begrijpen de ballingschap als oordeel van Yahweh en niet als zwakte van Hem.

טֻמְאָה (tum’ah), ‘onreinheid’: het woord uit de wetten over rein en onrein.

Zie Ezech. 36:17.

אֲדֹנָי יְהוִה (Adonai Yahweh), ‘Heer Yahweh’: zie Ezech. 2:4.

וְנָשׂוּ (venasu), ‘zij dragen’: letterlijk ‘zij zullen dragen’.

De tekst zegt dat Israël zijn schande draagt.

Sommige oude vertalingen lezen een ander werkwoord, ‘zij vergeten’.

Wij volgen de Masoretische tekst.

וְנִקְדַּשְׁתִּי בָם (venikdashti vam), ‘Ik bewijs Mij in hen heilig’: de volken zien dat Yahweh Zijn volk terugbrengt.

Zie ook Ezech. 36:23.

וְלֹא אוֹתִיר עוֹד מֵהֶם שָׁם (velo otir od mehem sham), ‘Ik laat niemand van hen meer daar achter’: geen enkele Israëliet blijft in de volken achter.

De tekst zegt niet hoe dit zich verhoudt tot Israëlieten die in de verstrooiing bleven.

רוּחִי (ruchi), ‘Mijn Geest’: de Geest van Yahweh.

Vergelijk Joël 3:1 (NL 2:28).

Zie ook Ezech. 36:27 en 37:14.