Ezechiël 38

Hoofdstuk 38 en 39 zijn twee verwante toespraken over Gog.

Hoofdstuk 38 beschrijft zijn opmars en Yahweh’s ingrijpen; hoofdstuk 39 zijn ondergang en wat daarna komt.

גּוֹג (Gog): een naam die verder in de Hebreeuwse Bijbel nauwelijks voorkomt (zie 1 Kron. 5:4 voor een andere Gog).

De tekst noemt hem een vorst; wie hij was of is, zegt de tekst niet.

Wij laten dat open.

אֲדֹנָי יְהוִה (Adonai Yahweh), ‘Heer Yahweh’: zie Ezech. 2:4.

חַחִים בִּלְחָיֶיךָ (chachim bil’chayekha), ‘haken in je kaken’: Gog wordt als een wild dier teruggetrokken en meegevoerd.

Het is Yahweh die hem laat optrekken.

Vergelijk Ezech. 29:4.

Zie Perzië (Parsa): Perzië (Parsa) is het kerngebied van de Perzen, het huidige Fars in het zuiden van Iran, rond Persepolis.

Het Perzische rijk reikte veel verder.

Zie Kush: Kush was het gebied ten zuiden van Egypte, Nubië, het huidige Noord-Soedan.

פָּרַס (Paras), ‘Perzië’; כּוּשׁ (Kush), het zuiden van Egypte; פּוּט (Put), waarschijnlijk Libië.

Zie Ezech. 27:10 en 30:5.

De ligging van Put is niet zeker.

גֹּמֶר (Gomer) en תֹּגַרְמָה (Togarma): Gomer is een zoon van Jafet en Togarma een zoon van Gomer (Gen. 10:2–3), volken in het noorden.

Zie ook Ezech. 27:14.

De ligging is onzeker.

וְהָיִיתָ לָהֶם לְמִשְׁמָר (vehayita lahem lemishmar), ‘wees voor hen een wacht’: Gog moet het hoofd zijn en de bewaker van de verzamelde legers.

De betekenis is niet helemaal zeker.

תִּפָּקֵד (tippaqed), ‘word je ontboden’: het werkwoord פָּקַד (paqad) betekent ‘opmerken, ontbieden, bezoeken’.

Hier gaat het om een oproep die Yahweh richt.

שֹׁאָה (sho’ah), ‘storm’: het woord kan ook ‘verwoesting’ betekenen.

Hier begint een nieuw deel van dezelfde toespraak, met de formule ‘Zo zegt Heer Yahweh’.

פְּרָזוֹת (perazot), ‘open dorpen’: plaatsen zonder muur.

Dat past bij een volk dat zich veilig voelt.

טַבּוּר הָאָרֶץ (tabbur ha’arets), ‘de navel van de aarde’: het midden van de aarde.

Dit staat ook in Richt. 9:37; hier is het het land Israël.

De betekenis van het beeld is niet helemaal duidelijk.

Zie Dedan (Al-Ula?): Dedan wordt waarschijnlijk gezocht bij Al-Ula, een oase in het noordwesten van Saoedi-Arabië, aan de karavaanroute.

Zie Tarsis (Tarsus?; ligging onzeker): De ligging van Tarsis is onzeker.

Vaak wordt gedacht aan Tartessos in het zuiden van Spanje, maar ook aan Tarsus in Cilicië.

Op deze kaart staat Tarsus; Spanje valt buiten het kaartbeeld.

שְׁבָא (Sheva), ‘Sjeba’; דְּדָן (Dedan); תַרְשִׁישׁ (Tarshish), ‘Tarsis’: handelsvolken en handelsplaatsen, zoals in Ezech. 27:12, 15, 20, 22.

Zij vragen of Gog soms om buit komt.

Of dit uit bezorgdheid of uit eigenbelang gebeurt, zegt de tekst niet.

תֵּדָע (teda), ‘zul je het merken’: letterlijk ‘zul je weten’.

Het is een retorische vraag: Gog merkt het wanneer Israël veilig woont en gaat dan toeslaan.

יַרְכְּתֵי צָפוֹן (yarketei tsafon), ‘het uiterste noorden’: letterlijk ‘de achterzijden van het noorden’.

Zie ook Ps. 48:3 voor de berg Sion ‘in het uiterste noorden’.

בְּאַחֲרִית הַיָּמִים (be’acharit hayamim), ‘in de laatste dagen’: de toekomst die nog komt, zoals in Hos. 3:5.

De vraag is moeilijk.

Het Hebreeuws heeft ‘Ben jij het over wie Ik heb gesproken?’, en daarna ‘in die dagen, jaren, om je te brengen’.

Een directe profetie over Gog is niet te vinden.

Sommigen denken aan oudere profetieën over een vijand uit het noorden, zoals in Jer. 4–6.

Wij laten dat open.

נְאֻם אֲדֹנָי יְהוִה (ne’um Adonai Yahweh), ‘godsspraak van Heer Yahweh’: zie Ezech. 5:11.

אִם לֹא (im lo), ‘zeker’: zoals in Ezech. 5:11.

הַמַּדְרֵגוֹת (hammadregot), ‘de steile hellingen’: het woord komt nog voor in Hoogl. 2:14.

De betekenis is niet zeker: ook ‘terrassen’ of ‘trappen’.

הָרַי (harai), ‘Mijn bergen’: zo staat het in de Masoretische tekst.

De uitdrukking is kort en onzeker: ‘over al Mijn bergen een zwaard’ of ‘tegen al Mijn bergen’.

Wij vertalen ‘over al Mijn bergen’.

אֶלְגָּבִישׁ (elgavish), ‘hagelstenen’: letterlijk ‘hagelsteen’ of ‘stenen van hagel’.

Het woord komt ook voor in Ezech. 13:11, 13.

וְהִתְגַּדִּלְתִּי וְהִתְקַדִּשְׁתִּי (vehitgadleti vehitqaddashti): ‘Ik zal Mij groot maken en heilig maken’.

Zo sluit de toespraak van dit hoofdstuk.

Het volgende woord over Gog begint in 39:1.