Daniël 5

בֵּלְשַׁאצַּר (Belshatsar), ‘Belsazar’: de koning van Babel in dit hoofdstuk.

Hij wordt in de Hebreeuwse Bijbel alleen in het boek Daniël genoemd (ook 7:1 en 8:1).

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

אֲבוּהִי (abuhi), ‘zijn vader’: het Aramese woord kan ook ‘voorvader’ betekenen; wij vertalen ‘vader’, zoals de tekst zegt (zie ook de verzen 11, 13, 18 en 22).

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

נִבְרַשְׁתָּא (nevrashta), ‘kandelaar’: een lampenstandaard.

Het woord komt alleen hier voor.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

אַרְגְּוָנָא (argevana), ‘purper’: een dure, rode of paarse stof, voor koningen en rijken.

מַלְכְּתָא (malkta), ‘de koningin’: de tekst zegt niet wie zij is.

Zij kent de tijd van Nebukadnezar, dus mogelijk is zij de koningin-moeder.

Wij laten het open.

אֱלָהִין קַדִּישִׁין (elahin qaddishin), ‘heilige goden’: zoals in 4:5; de koningin spreekt als heiden.

אֲחִידָן (achidan), ‘raadsels’, en קִטְרִין (qitrin), ‘knopen’: moeilijke zaken die ontward moeten worden.

‘Knopen ontwarren’ is een beeld voor het oplossen van wat vast zit.

Zie Juda: Juda is hier het zuidelijke land, rond Jeruzalem, in het bergland ten westen van de Zoutzee.

בְּנֵי גָלוּתָא (benei galuta), ‘de zonen van de ballingschap’: een van de ballingen.

De koning noemt Nebukadnezar ‘mijn vader’.

Het hier gebruikte beeld ‘knopen ontwarren’ is hetzelfde als in vers 12.

De belofte is dezelfde als in vers 7.

Daniël zegt ‘u’ tegen de koning.

Hij wijst de beloning af, maar zal de uitleg wel geven.

עִלָּאָה (illa’ah), ‘de Hoogste’: zoals in 4:14.

‘Elohim, de Hoogste’ is de Aramese vorm van de naam.

מְחָא (mecha): het woord kan ‘slaan’ betekenen, maar staat hier tegenover ‘doden’; wij vertalen daarom ‘liet leven’.

De betekenis is niet helemaal zeker.

עֲרָדַיָּא (aradayya), ‘de wilde ezels’: dieren van de steppe.

De geschreven tekst (ketiv) heeft שוי met een andere werkwoordsvorm; de voorgelezen tekst (qere) heeft שַׁוִּיְו (shavviyu), ‘zij maakten gelijk’, dat wil zeggen: ‘men maakte gelijk’.

Wij volgen het qere.

בְּרֵהּ (bereh), ‘zijn zoon’: het Aramese woord ‘zoon’ kan ook ‘kleinzoon’ of ‘nakomeling’ betekenen.

Wij vertalen ‘zoon’, zoals de tekst zegt.

מָרֵא שְׁמַיָּא (mare shemayya), ‘de Heer van de hemel’: een titel van Elohim; ‘hemel’ staat voor Elohim.

Dit vers legt uit waar de hand vandaan kwam: van Elohim zelf.

מְנֵא מְנֵא תְּקֵל וּפַרְסִין (mene mene teqel ufarsin): drie woorden.

מְנֵא (mene) komt van het werkwoord ‘tellen’; תְּקֵל (teqel) van ‘wegen’ (het is ook een gewicht, vergelijk ‘sikkel’); פְּרֵס (peres) van ‘verdelen’ en sluit aan bij ‘Perzen’ (פָּרָס, Paras).

In de tekst staat ‘parsin’ (meervoud) met het voegwoord ‘en’; in vers 28 staat ‘peres’.

מְנָה (menah), ‘heeft geteld’, en הַשְׁלְמֵהּ (hashlemeh), ‘voltooid’: een spel met het woord mene.

De dagen van het koningschap zijn geteld en afgerond.

תְּקִילְתָּה (teqiltah), ‘u bent gewogen’, en חַסִּיר (chassir), ‘te licht’: letterlijk ‘ontbrekend, tekortschietend’.

פְּרִיסַת (perisat), ‘is verdeeld’: een spel met peres.

Het woord lijkt op פָּרָס (Paras), ‘Perzië, de Perzen’.

Zie vers 7 voor de beloning: purper, de gouden keten en de derde plaats.

כשדאה (kasda’ah): ‘Chaldeeën’ is hier de naam van het volk van Babel, anders dan in 4:4 (groep geleerden).