Johannes 5

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

De tekst zegt niet welk feest het is.

Het Grieks heeft geen lidwoord: ‘een feest van de Joden’.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Schaapspoort (ligging onzeker): De Schaapspoort lag in de noordoostelijke muur van Jeruzalem, bij de tempel.

De precieze plaats is niet zeker.

Zie Betesda (vijver): Betesda was een vijver met vijf zuilengangen in Jeruzalem, ten noorden van de tempelberg, bij de Schaapspoort.

Hij wordt gezocht bij de Sint-Annakerk.

Het Grieks heeft ‘bij de schapen-’ (ἐπὶ τῇ προβατικῇ), zonder het woord dat erbij hoort.

Wij vullen ‘poort’ aan, naar de Schaapspoort in Neh. 3:1.

Mogelijk is ook ‘schapenvijver’ bedoeld.

In latere handschriften (Textus Receptus, Byzantijnse tekst) volgt hier een vers dat in de oudste handschriften ontbreekt; wij vertalen het niet.

κύριε (kyrie), ‘Heer’: zie de Uitleg bij 4:11. ταραχθῇ (tarachthe), ‘in beroering komt’: het water wordt onrustig.

κράβαττος (krabattos), ‘bed’: een eenvoudig bed of een mat waarop een zieke werd gedragen.

Bijna dezelfde woorden, ‘Sta op, neem je bed op en loop’, staan in Mark. 2:9 (een andere genezing); zie ook Mark. 2:1–12.

Het verbod om op de sabbat een last te dragen staat in Jer. 17:21–22.

Zie ook Exod. 20:8–11.

Ἰουδαῖοι (Ioudaioi), ‘Joden’: hier lijken de leiders in Jeruzalem bedoeld (zie de Uitleg bij 1:19).

Het Grieks heeft geen voorwerp bij ‘neem op’ (ἆρον).

Wij vullen ‘het’ aan: het bed.

ἐκνεύω (ekneuo), ‘zich terugtrekken’: ongemerkt weggaan.

ἱερόν (hieron), ‘tempel’: het hele tempelterrein.

Elohim ‘rustte’ op de zevende dag (Gen. 2:2–3).

Yeshua zegt dat Zijn Vader tot nu toe werkt, ook op de sabbat, en dat Hij zelf ook werkt.

ἔλυε (elye), ‘brak’: letterlijk ‘maakte los’; het sabbatsgebod werd volgens hen niet gehouden.

Het Grieks heeft πατέρα ἴδιον (patera idion), ‘Zijn eigen Vader’. ἴσος (isos), ‘gelijk’.

ἀμὴν ἀμήν (amen amen), ‘voorwaar, voorwaar’: zie de Uitleg bij 1:51.

‘Jullie’ (ὑμῖν) is meervoud.

φιλέω (phileo), ‘liefhebben’, staat hier waar 3:35 ἀγαπάω (agapao) heeft.

Wij vertalen beide met ‘liefhebben’.

Het Grieks heeft υἱὸς ἀνθρώπου (huios anthropou) zonder lidwoorden, zoals in Dan. 7:13 (‘iemand als een mensenzoon’).

Wij vertalen ‘de Mensenzoon’, zoals elders; zie de Uitleg bij 1:51.

Vergelijk Dan. 12:2: ‘Velen van hen die slapen in de stofgrond zullen ontwaken: dezen tot eeuwig leven, anderen tot smaad, tot eeuwige afschuw.’ ἀνάστασις (anastasis), ‘opstanding’.

Vergelijk Deut. 19:15: één getuige is niet genoeg; op het woord van twee of drie getuigen staat de zaak vast.

Wie met ‘een ander’ bedoeld wordt, zegt het vers niet: de Vader (vers 37) of Johannes (vers 33).

Zie 1:19–34 voor het getuigenis van Johannes.

Het voorwerp ‘mensen’ vullen wij aan; het Grieks heeft alleen ‘jullie hebben naar Johannes gezonden’.

λύχνος (lychnos), ‘lamp’: een olielamp. πρὸς ὥραν (pros horan) is letterlijk ‘voor een uur’: voor een korte tijd. ἀγαλλιάομαι (agalliaomai), ‘juichen’.

Vergelijk Deut. 4:12: Israël hoorde een stem, maar zag geen gedaante. εἶδος (eidos), ‘gedaante’.

γραφαί (graphai), ‘Schriften’: de heilige geschriften van Israël.

δόξα (doxa) is elders ‘heerlijkheid’ (zie 2:11).

Waar het om waardering door mensen gaat, vertalen wij het met ‘eer’ (ook in 5:44, 9:24 en 12:43).

κατηγορέω (kategoreo), ‘aanklagen’: voor het gerecht beschuldigen. ἠλπίκατε (elpikate), ‘jullie hopen’, is een voltooide tijd: jullie hebben jullie hoop op hem gevestigd.

Welke tekst Mozes over Yeshua schreef, noemt het vers niet.

Vergelijk Deut. 18:15 en 18:18; zie ook 1:45.

γράμμα (gramma), ‘geschrift’: letterlijk ‘letter’. ῥῆμα (rhema), ‘woord’: een uitspraak; het verschilt van λόγος (logos), ‘woord’, in 5:24 en 5:38.