Jeremia 46

Jer. 46–51 bevatten de woorden van Yahweh over de volken.

Dit hoofdstuk gaat over Egypte; Jer. 47 over de Filistijnen en Jer. 48 over Moab.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Zie Eufraat: De Eufraat ontspringt in het hoogland van Turkije en stroomt door Syrië en Irak naar de Perzische Golf.

Zie Karkemis (Jerablus): Karkemis lag aan de Eufraat, bij het huidige Jerablus, op de grens van Syrië en Turkije.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

פַּרְעֹה נְכֹה (Par’oh Nekoh), ‘farao Necho’: Necho II van Egypte; zie 2 Kon. 23:29 en 2 Kron. 35:20–24.

De slag bij Karkemis werd in het vierde jaar van Jojakim geleverd.

Dat is ongeveer 605 voor Chr.

מָגֵן (magen), ‘het kleine schild’, en צִנָּה (tsinnah), ‘het grote schild’: het onderscheid tussen beide soorten is niet helemaal zeker.

כּוֹבַע (kova), ‘helm’, en סִרְיֹן (siryon), ‘pantser’: de betekenis van deze woorden is onzeker.

Wij kiezen de gewone vertaling.

מָגוֹר מִסָּבִיב (magor missaviv), ‘schrik rondom’: een uitdrukking die in Jeremia vaker voorkomt, bijvoorbeeld in 6:25 en 49:29.

Zie Eufraat: De Eufraat ontspringt in het hoogland van Turkije en stroomt door Syrië en Irak naar de Perzische Golf.

אַל (al): het Hebreeuws zegt letterlijk ‘laat de snelle niet vluchten’.

De zin stelt vast dat er geen ontkomen is.

Wij schrijven daarom ‘kan niet’.

Zie Nijl: De Nijl stroomt van het zuiden naar het noorden door Egypte en mondt met een delta uit in de Middellandse Zee.

כַּיְאֹר (kaye’or), ‘als de Nijl’: ye’or is het Hebreeuwse woord voor de Nijl.

De Nijl treedt elk jaar buiten zijn oevers; zo komt dit leger op.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Zie Nijl: De Nijl stroomt van het zuiden naar het noorden door Egypte en mondt met een delta uit in de Middellandse Zee.

De woorden tussen aanhalingstekens zijn de woorden van Egypte zelf.

Ze staan zwart.

Zie Kush: Kush was het gebied ten zuiden van Egypte, Nubië, het huidige Noord-Soedan.

כּוּשׁ (Kush) lag ten zuiden van Egypte.

פּוּט (Put) is een land of volk in Noordoost-Afrika; de ligging is onzeker.

לוּדִים (Ludim), ‘de Ludim’: een volk uit de nakomelingen van Misraïm (Gen. 10:13).

De ligging is onzeker.

Zie Eufraat: De Eufraat ontspringt in het hoogland van Turkije en stroomt door Syrië en Irak naar de Perzische Golf.

אֲדֹנָי יְהוִה צְבָאוֹת (Adonai Yahweh Tsevaot), ‘Heer Yahweh van de legermachten’: zie Jer. 1:6 en 2:19.

Zie Gilead: Gilead is het bergland ten oosten van de Jordaan, tussen de Jarmoek en de Dode Zee.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

צֳרִי (tsori), ‘balsem’: een geneeskrachtige hars uit Gilead; zie Gen. 37:25.

Het beeld is: er is geen middel tegen deze wond.

Het geschreven woord (ketiv) is הרביתי (hirbeti), met een extra jod; het voorgelezen woord (qere) is הִרְבֵּית (hirbeit), ‘je hebt talrijk gemaakt’.

De geschreven vorm zou ook als ‘ik heb talrijk gemaakt’ gelezen kunnen worden.

Wij volgen het qere.

קְלוֹנֵךְ (qelonekh), ‘je schande’: wat je onteert, je beschaamdheid.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Dit vers begint een tweede woord over Egypte.

De komst van Nebukadnezar naar Egypte wordt ook genoemd in Ezech. 29:19.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Zie Migdol: Migdol (‘toren, fort’) was een grensfort in het oosten van de Nijldelta.

De precieze plaats is niet bekend.

Zie Nof (Memfis): Memfis (Mof) was een oude hoofdstad van Egypte, bij Mit Rahina, ten zuiden van het huidige Caïro, aan de Nijl.

Zie Tachpanches (Tell Defenneh): Tachpanches (Tafnes, Daphne) was een grensvesting in het oostelijke Nijldelta, bij het huidige Tell Defenneh, waar Judese vluchtelingen zich vestigden.

מִגְדֹּל (Migdol), נֹף (Nof) en תַּחְפַּנְחֵס (Tachpanches): steden in Egypte.

Migdol was een grensfort in het oosten van de Nijldelta.

Nof is Memfis (Jes. 19:13).

Tachpanches lag ook in het oosten van de delta.

אַבִּירֶיךָ (abbirekha), ‘je machtige’: het woord is een meervoud, maar de werkwoorden zijn enkelvoud.

Het kan ‘je sterken’ betekenen of één ‘machtige’.

Het lijkt ook op het woord voor ‘stier’.

De betekenis is onzeker.

Sommige oude vertalingen lezen anders dan de Masoretische tekst.

Wij volgen de Masoretische tekst.

הִרְבָּה כּוֹשֵׁל (hirbah koshel): letterlijk ‘hij heeft de struikelaar talrijk gemaakt’.

Het onderwerp staat er niet bij.

Wij schrijven: ‘Velen struikelden’.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

שָׁאוֹן (sha’on), ‘geraas’: veel lawaai en weinig daden.

חַי אָנִי (chai ani), ‘zo waar Ik leef’: een eed van Yahweh; zie Num. 14:21 en 14:28.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Zie Nof (Memfis): Memfis (Mof) was een oude hoofdstad van Egypte, bij Mit Rahina, ten zuiden van het huidige Caïro, aan de Nijl.

כְּלִי גוֹלָה (kelei golah), ‘bagage voor de ballingschap’: letterlijk ‘vaten van ballingschap’.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

קֶרֶץ (qerets), ‘steekvlieg’: het woord komt alleen hier voor.

De betekenis is onzeker.

Ook voorgesteld: ‘vernietiging’.

אֵידָם (eidam), ‘hun ramp’: zie ook 48:16.

קוֹלָהּ כַּנָּחָשׁ יֵלֵךְ (qolah kannachash yelekh), ‘haar stem gaat als die van een slang’: de betekenis is onzeker.

Mogelijk gaat het om een zacht sissend geluid, waarmee Egypte wegglijdt als het leger komt.

אַרְבֶּה (arbeh), ‘sprinkhaan’: zo vertalen wij het woord overal; zie Joël 1:4.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

עַם צָפוֹן (am tsafon), ‘het volk van het noorden’: Babel, dat vanuit het noorden Egypte binnentrekt.

Zie No (Thebe): No (No-Amon) is Thebe, de oude hoofdstad van Opper-Egypte, bij het huidige Luxor, aan de Nijl.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

אָמוֹן מִנֹּא (Amon mi-No), ‘Amon van No’: No is Thebe in Opper-Egypte en Amon was de god van die stad; zie Nah. 3:8 (‘No-Amon’).

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

עֲבָדָיו (avadav), ‘zijn dienaren’: de hovelingen en bevelhebbers van Nebukadnezar.

Wij schrijven ‘dienaren’ voor mensen van een koning en ‘knecht’ voor de knecht van Yahweh (vers 27).

עַבְדִּי (avdi), ‘Mijn knecht’: Jakob, het volk.

Dit vers en het volgende staan ook in Jer. 30:10–11; wij houden de woorden gelijk waar het Hebreeuws gelijk is.

Hier ontbreekt in vers 27 de formule ‘godsspraak van Yahweh’, die in 30:10 wel staat.

Dit vers komt grotendeels overeen met Jer. 30:11.

Daar staat ‘godsspraak van Yahweh’ na ‘Want Ik ben met je’ en ‘om je te redden’; hier staat de formule na ‘Mijn knecht Jakob’.

Ook staat daar ‘verspreid’ waar hier ‘verdreven’ staat.