2 Koningen 9

Ramot in Gilead: zie 8:28.

בְּנֵי הַנְּבִיאִים (benei hanevi’im), ‘zonen van de profeten’: leden van een gemeenschap van profeten.

חֶדֶר בְּחֶדֶר (cheder becheder), letterlijk ‘een kamer in een kamer’: een binnenkamer, buiten het zicht van de anderen.

De woorden ‘Zo zegt Yahweh’ zijn woorden van een profeet die Yahweh citeert.

Zij staan daarom zwart, tussen enkele aanhalingstekens.

Zie Ramot in Gilead (ligging onzeker): Ramot in Gilead wordt gezocht bij Tell Ramith, in het noorden van Jordanië.

Dit is niet zeker.

Zie Gilead: Gilead is het bergland ten oosten van de Jordaan, tussen de Jarmoek en de Dode Zee.

Het Hebreeuws heeft twee keer ‘de jongen’: ‘de jongen, de jongen van de profeet’.

Wij vertalen letterlijk.

Het Hebreeuws heeft hier alleen ‘hij’.

Wij noemen de jongen (vers 4) en Jehu bij naam waar dat nodig is.

Yahweh wordt hier geciteerd door de jongen.

De woorden in de verzen 6–10 staan daarom zwart, tussen enkele aanhalingstekens.

De woorden van Yahweh gaan hier over in de ik-vorm (‘Ik zal wreken’).

Wij zetten Mijn en Ik met hoofdletter.

עָצוּר וְעָזוּב (atsur ve’azuv), ‘gebondene en vrijgelatene’: iedereen, groot en klein.

Dezelfde woorden staan in 1 Kon. 21:21, waar Yahweh dit tegen Achab zegt.

Vergelijk 1 Kon. 21:22 (de woorden tegen Achab), 1 Kon. 14:10–11 (het huis van Jerobeam) en 1 Kon. 16:3–4 (het huis van Baësa).

Jizreël ligt aan de rand van de vlakte van Jizreël, bij het huidige Zer’in, Israël.

Dat is zeker.

חֵלֶק (cheleq), ‘stuk land’: zo staat het in de Masoretische tekst.

In 1 Kon. 21:23 staat in dezelfde Masoretische tekst ‘voormuur’ (חֵל, chel).

Sommige oude vertalingen lezen daar anders.

Wij volgen in beide verzen de Masoretische tekst.

Vergelijk de verzen 36 en 37.

הַמְשֻׁגָּע (hamshugga), ‘de waanzinnige’: iemand die zich vreemd gedraagt.

De bevelhebbers spreken met minachting over de jongen.

Het woord staat ook voor een profeet in Jer. 29:26 en Hos. 9:7.

גֶּרֶם הַמַּעֲלוֹת (gerem hamma’alot), letterlijk ‘het bot van de treden’: de betekenis is onzeker.

Wij vertalen ‘de trap’.

Het kan de bovenste trede betekenen.

Zie Ramot in Gilead (ligging onzeker): Ramot in Gilead wordt gezocht bij Tell Ramith, in het noorden van Jordanië.

Dit is niet zeker.

Zie Gilead: Gilead is het bergland ten oosten van de Jordaan, tussen de Jarmoek en de Dode Zee.

Zie Aram: Aram is het gebied van de Arameeërs, in het huidige Syrië.

וַיִּתְקַשֵּׁר (wayitqasher), ‘hij smeedde een samenzwering’: zoals Baësa tegen Nadab (1 Kon. 15:27).

Zie Jizreël (vallei): Jizreël en de vallei van Jizreël liggen in het noorden van het land, tussen de Karmel en de Jordaan.

Zie Aram: Aram is het gebied van de Arameeërs, in het huidige Syrië.

נֶפֶשׁ (nefesh), ‘ziel’: hier ‘wil’, wat iemand wil of verlangt.

Wij vertalen ‘Als het jullie wil is’.

Het geschreven woord (ketiv) heeft לגיד (lagid), zonder de h van het werkwoord.

De voorgelezen tekst (qere) heeft לְהַגִּיד (lehaggid), ‘om te vertellen’.

De betekenis is gelijk.

Wij volgen de qere.

Zie Jizreël (vallei): Jizreël en de vallei van Jizreël liggen in het noorden van het land, tussen de Karmel en de Jordaan.

De toren stond in Jizreël, op hoger gelegen grond.

Daarom kon de wachter ver kijken.

שִׁפְעַת (shif’at), ‘menigte’: een grote groep mensen of een wolk van stof.

Wij vertalen ‘menigte’.

סֹב אֶל־אַחֲרָי (sov el acharai), letterlijk ‘wend je naar achter mij’: sluit je bij mij aan en rijd achter mij.

In dit vers staat bij ‘vrede’ geen vraagwoord, anders dan in vers 18.

Wij lezen het als vraag, zoals in vers 18.

בְּשִׁגָּעוֹן (bishiggaon), ‘in waanzin’: dezelfde woordstam als ‘waanzinnige’ in vers 11.

Het stuk land van Naboth lag bij Jizreël.

Zie 1 Kon. 21:1–16.

אֱסֹר (esor), ‘span aan’: de paarden voor de wagen spannen.

שָׁלוֹם (shalom), ‘vrede’: dit woord staat in dit hoofdstuk steeds in de vraag ‘Is het vrede?’ (verzen 11, 17–19, 22, 31).

Wij vertalen steeds ‘vrede’.

וַיַּהֲפֹךְ יוֹרָם יָדָיו (wayyahafokh Yoram yadav), letterlijk ‘Joram keerde zijn handen om’: hij draaide de teugels om en keerde zijn wagen.

וַיְמַלֵּא יָדוֹ בַקֶּשֶׁת (wayemalle yado vaqqeshet), letterlijk ‘hij vulde zijn hand met de boog’: hij spande de boog met volle kracht.

שָׁלִישׁ (shalish), ‘officier’: letterlijk ‘derde’.

Het is een hoge officier.

Bidkar (בִּדְקַר, Bidkar) komt alleen hier voor.

Bij ‘zijn officier’ heeft de geschreven tekst (ketiv) שלשה, een andere schrijfwijze.

De voorgelezen tekst (qere) heeft שָׁלִשׁוֹ (shalisho), ‘zijn officier’.

De betekenis is gelijk.

Wij volgen de qere.

אִם־לֹא (im lo), letterlijk ‘indien niet’: een eedformule.

Wij vertalen ‘Zeker’.

Bet-Haggan (בֵּית־הַגָּן, ‘huis van de tuin’) ligt waarschijnlijk bij het huidige Jenin, ten zuiden van Jizreël (Westelijke Jordaanoever).

Dat is niet zeker.

De helling van Gur lag bij Jibleam (zie Joz. 17:11).

Hun precieze ligging is onzeker.

Megiddo is het huidige Tel Megiddo, Israël.

Dat is zeker.

Zie Helling van Gur (ligging onzeker): De helling van Gur lag bij Jibleam, vermoedelijk bij Khirbet Bel’ameh, bij Jenin.

De precieze plaats is niet bekend.

2 Kron. 22:9 vertelt de dood van Achazia anders.

Het Hebreeuws zegt niet dat de mannen Achazia ook werkelijk neersloegen: de zin lijkt onvolledig.

Sommige oude vertalingen vullen de zin aan.

Wij laten de Masoretische tekst staan en voegen alleen ‘Dat was’ toe.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

וַיַּרְכִּבֻהוּ (wayyarkivuhu), ‘zij lieten hem rijden’: zij brachten hem op een wagen.

In dit vers staat het elfde jaar van Joram.

In 8:25 staat het twaalfde jaar.

De tekst zegt niet hoe dit verschil komt.

Zie Jizreël (vallei): Jizreël en de vallei van Jizreël liggen in het noorden van het land, tussen de Karmel en de Jordaan.

פּוּךְ (pukh), ‘oogschmink’: een donker poeder om de ogen mee te omlijnen.

Vergelijk Jer. 4:30.

Zimri doodde zijn heer, koning Ela, en regeerde slechts zeven dagen (1 Kon. 16:9–20).

Izebel noemt Jehu naar hem.

סָרִיס (saris), ‘hofbeambte’: zie 8:6.

Het geschreven woord (ketiv) leest ‘werp hem neer’ (שמטהו).

Het qere leest ‘werp haar neer’ (שִׁמְטוּהָ, shimtuha), dat bij Izebel past.

Wij volgen het qere.

הָאֲרוּרָה (ha’arurah), ‘de vervloekte’.

Jehu noemt Izebel zo, maar wil haar toch begraven omdat zij een koningsdochter is.

Zij was de dochter van Etbaäl, de koning van Sidon (1 Kon. 16:31).

Zie Tisbe (ligging onzeker): Elia kwam uit Tisbe, in of bij Gilead.

De precieze plaats is niet bekend.

Zie Jizreël (vallei): Jizreël en de vallei van Jizreël liggen in het noorden van het land, tussen de Karmel en de Jordaan.

Jehu citeert hier Elia, en Elia citeert Yahweh.

Het staat daarom zwart, tussen enkele aanhalingstekens.

חֵלֶק (cheleq), ‘stuk land’: zie vers 10.

Zie Jizreël (vallei): Jizreël en de vallei van Jizreël liggen in het noorden van het land, tussen de Karmel en de Jordaan.

כְּדֹמֶן (kedomen), ‘als mest’: het lijk is zo verwoest dat niemand haar nog herkent.

Het geschreven woord (ketiv) heeft והית (wehayt).

Het qere heeft וְהָיְתָה (wehayetah), ‘en zij zal zijn’.

De betekenis is gelijk.

Wij volgen het qere.