Matteüs 21

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Betfage (ligging onzeker): Betfage lag op of aan de Olijfberg, ten oosten van Jeruzalem.

De precieze plaats is niet zeker; van oudsher wordt het gezocht bij et-Tur.

Zie Olijfberg: De Olijfberg ligt ten oosten van Jeruzalem, aan de overkant van het Kidrondal.

Ὄρος τῶν Ἐλαιῶν (Oros ton Elaion), letterlijk ‘Berg van de Olijven’: wij schrijven ‘Olijfberg’.

ὄνος (onos) kan ‘ezel’ of ‘ezelin’ zijn; ‘vastgebonden’ (δεδεμένην, dedemenen) is vrouwelijk, dus hier gaat het om een ezelin. πῶλος (polos), ‘veulen’: een jong dier.

κύριος (kyrios), ‘Heer’: het kan Yeshua zelf zijn, maar ook ‘hun heer’, de eigenaar van de dieren.

Wij lezen Yeshua; ‘hun’ slaat op de dieren.

Het citaat in vers 5 voegt twee profetische woorden samen: Jes. 62:11 en Zach. 9:9.

Matteüs noemt geen naam, alleen ‘de profeet’.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Het Hebreeuws van Zach. 9:9 heeft ‘rechtvaardig en gered, arm’; de Griekse tekst heeft πραΰς (praus), ‘zachtmoedig’.

Het Hebreeuws zegt ‘op een ezel, op een jonge ezel, een jong van ezelinnen’; de Griekse tekst zegt ‘op een ezel en op een veulen, het jong van een lastdier’.

Het begin, ‘Zeg tegen Dochter Sion’, staat in Jes. 62:11.

Het Grieks heeft ἐπάνω αὐτῶν (epano auton), ‘bovenop hen’.

Dat kan de mantels zijn of de beide dieren.

Wij vertalen ‘erbovenop’.

ἱμάτιον (himation), ‘mantel’: het bovenkleed.

Kleren op de weg leggen was een eerbewijs aan een koning, vergelijk 2 Kon. 9:13.

ὡσαννά (hosanna) komt van het Hebreeuwse הוֹשִׁיעָה נָּא (hoshia na), ‘red toch’ (Ps. 118:25).

Het werd een jubelroep.

Het citaat is Ps. 118:25–26; daar staat ‘hij die komt’, wij schrijven ‘Hij’, omdat de menigte over Yeshua spreekt.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

ἐσείσθη (eseisthe), ‘kwam in beroering’: letterlijk ‘werd door elkaar geschud’, zoals bij een aardbeving.

Zie Nazaret: Nazaret (en-Nasira) ligt in Neder-Galilea, ten westen van het meer van Galilea, in het noorden van het huidige Israël.

Zie Galilea: Galilea is het noorden van het land, ten westen van de Jordaan en het meer van Galilea.

Nazaret en Kapernaüm liggen in dit gebied.

Ναζαρέθ (Nazareth) is een andere spelling van Ναζαρέτ (Nazaret, Matt. 2:23).

ἱερόν (hieron), ‘tempel’: het hele tempelterrein. κολλυβιστής (kollybistes), ‘geldwisselaar’: iemand die geld wisselde voor wie in de tempel iets moest betalen.

Het eerste citaat is Jes. 56:7 (‘Mijn huis zal een huis van gebed worden genoemd voor alle volken’); ‘rovershol’ komt uit Jer. 7:11.

θαυμάσια (thaumasia), ‘tekenen’: letterlijk ‘wonderlijke dingen’; wij vertalen het zoals σημεῖον (semeion), ‘teken’. παῖδες (paides), ‘kinderen’: het woord kan ook ‘knechten’ betekenen. ἠγανάκτησαν (eganaktesan), ‘werden verontwaardigd’: hetzelfde woord als in Matt. 20:24.

Het citaat is Ps. 8:3; in de Nederlandse telling is dit 8:2.

Het Hebreeuws heeft ‘kracht’ (עֹז, oz); de Griekse tekst heeft αἶνος (ainos), ‘lof’.

Zie Betanië: Betanië (el-Azariya) lag aan de oostkant van de Olijfberg, ongeveer 3 km ten oosten van Jeruzalem.

Zie ook Mark. 11:12–14.

διακρίνομαι (diakrinomai), ‘twijfelen’: letterlijk ‘binnenin gescheiden zijn’.

Vergelijk Matt. 17:20.

ἐξουσία (exousia), ‘gezag’: het recht om te handelen. πρεσβύτεροι (presbyteroi), ‘oudsten’: de leiders van het volk.

λόγον (logon), letterlijk ‘woord’: hier een vraag.

‘Uit de hemel’: ‘de hemel’ is een omschrijving voor Elohim, zoals in ‘het koninkrijk van de hemelen’ (Matt. 3:2).

τέκνον (teknon), ‘kind’: het Grieks zegt ‘kinderen’, al zijn het hier zonen.

De gelijkenis staat alleen bij Matteüs.

μεταμεληθείς (metameletheis), ‘spijt gekregen’, is een ander woord dan μετανοέω (metanoeo), ‘zich bekeren’ (Matt. 3:2).

Het Grieks heeft Ἐγώ, κύριε (ego, kyrie), letterlijk ‘Ik, heer’.

Wij vullen ‘ga’ aan.

‘Heer’ staat met kleine letter, want het kind spreekt zijn vader aan.

τελῶναι (telonai), ‘tollenaars’: mannen die belasting inden voor de Romeinen. πόρναι (pornai), ‘prostituees’. προάγουσιν (proagousin), ‘gaan voor’: zij gaan het koninkrijk eerder binnen dan de leiders; het woord kan ook ‘gaan voorbij’ betekenen.

In sommige oude handschriften staan de twee kinderen in omgekeerde volgorde, en dan is ook het antwoord anders.

Wij volgen de SBLGNT.

ὁδὸς δικαιοσύνης (hodos dikaiosynes), ‘weg van gerechtigheid’: een leven zoals Elohim het goed en recht vindt (Matt. 3:15).

γεωργός (georgos), ‘pachter’: iemand die het land bewerkt. ἐκδίδωμι (ekdidomi), ‘verpachten’: in pacht geven. ληνός (lenos), ‘wijnpers’: een uitgehouwen kuil of trog om druiven te persen.

Het beeld komt uit Jes. 5:1–7: daar zijn de wijngaard, de toren en de wijnpers beelden voor Israël.

ἐντρέπομαι (entrepomai), ‘ontzag hebben voor’: iemand eerbied tonen.

Κακοὺς κακῶς (kakous kakos) is een woordspeling: ‘slechte mensen, op slechte wijze’.

Het citaat is Ps. 118:22–23. κεφαλὴν γωνίας (kephalen gonias), letterlijk ‘hoofd van de hoek’: de hoeksteen, zoals het Hebreeuwse רֹאשׁ פִּנָּה (rosh pinnah). αὕτη (haute), ‘dit’, is vrouwelijk in het Grieks; wij lezen het als ‘dit gebeuren’.

Zie Jes. 8:14–15 (een steen om aan te stoten; ‘zij vallen, worden verbrijzeld’) en Dan. 2:34–35 (de steen die het beeld vermaalt). λικμάω (likmao), ‘vermalen’: letterlijk ‘wannen’, graan in de wind gooien zodat het kaf wegwaait (vergelijk Matt. 3:12).

In sommige handschriften ontbreekt dit vers.

Wij volgen de SBLGNT, die het wel heeft.

Zie ook Mark. 12:12; Luc. 20:19.