Johannes 12

Zie Betanië: Betanië (el-Azariya) lag aan de oostkant van de Olijfberg, ongeveer 3 km ten oosten van Jeruzalem.

Aan het slot heeft het Grieks nog een keer ‘Yeshua’ (‘die Yeshua uit de doden opgewekt had’); wij schrijven ‘Hij’. πάσχα (pascha), ‘Pesach’.

Betanië: zie 11:1.

ἀνάκειμαι (anakeimai), ‘aan tafel liggen’: bij een maaltijd lag men op rustbanken. διακονέω (diakoneo), ‘dienen’: hier het bedienen bij de maaltijd; zie ook vers 26.

λίτρα (litra), ‘pond’: een Romeins pond, ongeveer 330 gram. νάρδος (nardos), ‘nardus’: een dure, geurige olie. πιστικῆς (pistikes) is een moeilijk woord; het betekent waarschijnlijk ‘zuiver, echt’, maar dat is onzeker.

Matteüs en Markus zeggen dat de olie over Zijn hoofd werd gegoten; Johannes noemt Zijn voeten.

παραδίδωμι (paradidomi), ‘overleveren’: wij vertalen het overal zo; zie Matt. 26:2.

δηνάριον (denarion), ‘denarie’: een Romeinse zilveren munt, ongeveer het loon voor een dag werk. 300 denariën is dus het loon voor ongeveer 300 werkdagen.

In Matt. 26:9 staat ‘veel geld’, in Mark. 14:5 ‘meer dan 300 denariën’.

γλωσσόκομον (glossokomon), ‘geldkist’. βαστάζω (bastazo), ‘dragen’: het kan ook ‘wegdragen, stelen’ betekenen, vergelijk Joh. 20:15.

ἐνταφιασμός (entaphiasmos), ‘begrafenis’: het gereedmaken van een dode voor het graf; vergelijk Matt. 26:12 en Mark. 14:8.

Wij volgen de SBLGNT: ‘zodat zij het bewaart’.

In sommige handschriften staat ‘zij heeft het bewaard’ (τετήρηκεν, tetereken).

Zie ook Matt. 26:11; Mark. 14:7.

ὑπάγω (hypago), ‘weggaan’: het Grieks noemt niet waarvandaan zij weggingen; waarschijnlijk bij de Joodse leiders vandaan.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

ἑορτή (heorte), ‘feest’: het Pesach, zie 11:55.

βαΐα φοινίκων (baia phoinikon), ‘palmtakken’. ὡσαννά (hosanna) komt van het Hebreeuwse הוֹשִׁיעָה נָּא (hoshia na), ‘red toch’ (Ps. 118:25).

De woorden ‘Gezegend is Hij die komt in de naam van Yahweh’ zijn Ps. 118:26; daarom vertalen wij κυρίου (kyriou) als ‘Yahweh’.

De woorden ‘en de koning van Israël’ staan niet in de psalm.

Wij schrijven ‘Hij’ met hoofdletter, omdat de menigte over Yeshua spreekt.

ὀνάριον (onarion), ‘jonge ezel’.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Het citaat volgt Zach. 9:9, maar begint met ‘Wees niet bang’; het Hebreeuws van Zacharia heeft ‘Jubel luid’.

Vergelijk Zef. 3:16 en Jes. 40:9, waar ‘wees niet bang’ staat.

Het Hebreeuws zegt ‘op een ezel, op een jonge ezel, een jong van ezelinnen’; de Griekse tekst zegt ‘op het veulen van een ezel’. θυγάτηρ Σιών (thygater Sion), ‘Dochter Sion’: zie Matt. 21:5.

ἐδοξάσθη (edoxasthe), ‘verheerlijkt werd’: zie vers 23.

Ἕλληνες (Hellenes), ‘Grieken’: het Grieks zegt niet of zij Joden of niet-Joden waren.

Zij waren naar Jeruzalem gekomen om zich neer te buigen (προσκυνέω, proskyneo; zie Matt. 2:2).

Zie Betsaïda: Betsaïda lag aan de noordkant van het meer van Galilea, vermoedelijk bij et-Tell, bij de monding van de Jordaan.

Ook el-Araj is voorgesteld.

Zie Galilea: Galilea is het noorden van het land, ten westen van de Jordaan en het meer van Galilea.

Nazaret en Kapernaüm liggen in dit gebied.

Βηθσαϊδά (Betsaida), ‘Betsaïda’: een plaats bij het meer van Galilea; zie Matt. 11:21. κύριε (kyrie) is hier een beleefde aanspreking van een man; Filippus wordt niet als Heer aangesproken.

‘Het’ voegt het Nederlands toe: het Grieks heeft geen voorwerp bij ‘zeggen’.

κόκκος τοῦ σίτου (kokkos tou sitou), ‘graankorrel’.

ψυχή (psyche), ‘leven’.

Wij vertalen μισέω (miseo) letterlijk met ‘haten’.

διακονέω (diakoneo), ‘dienen’; διάκονος (diakonos), ‘dienaar’: zoals in Matt. 20:26.

ψυχή (psyche), ‘ziel’: het innerlijk leven, zoals in Matt. 26:38. ταράσσω (tarasso), ‘in beroering brengen’.

Het Grieks laat open of ‘Vader, red Mij uit dit uur’ een gebed is of een vraag die Yeshua Zichzelf stelt; wij zetten de woorden tussen enkele aanhalingstekens.

De stem uit de hemel is de stem van de Vader, vergelijk Matt. 3:17 en 17:5; daarom staat ze rood.

Het Grieks geeft bij ‘heb verheerlijkt’ geen voorwerp. δοξάζω (doxazo), ‘verheerlijken’.

βροντή (bronte), ‘donder’.

ἄρχων (archon), ‘heerser’. ἐκβάλλω (ekballo), ‘uitwerpen’: zoals in Matt. 8:12.

ὑψόω (hypsoo), ‘verhogen’: het woord kan ook ‘omhoogheffen’ en ‘eren’ betekenen.

Vers 33 geeft aan dat het over de manier van sterven gaat.

Vergelijk Joh. 3:14 en 8:28.

Met ‘de wet’ (νόμος, nomos) bedoelen zij de Schrift.

Een eeuwig koningschap en priesterschap staat bijvoorbeeld in Ps. 110:4, Dan. 7:14, Jes. 9:6 en Ezech. 37:25.

σκοτία (skotia), ‘duisternis’. καταλαμβάνω (katalambano), ‘overmeesteren’: zoals in Joh. 1:5.

Het kan ook ‘overvallen’, ‘grijpen’ of ‘begrijpen’ betekenen.

υἱοὶ φωτός (huioi photos), ‘zonen van het licht’: een Hebreeuwse manier van spreken voor mensen die bij het licht horen.

Het citaat is Jes. 53:1.

Het Hebreeuws heeft: ‘Wie heeft ons bericht geloofd?

En aan wie is de arm van Yahweh geopenbaard?’

De Griekse tekst heeft vooraan ‘Heer’ (Κύριε); dat staat niet in het Hebreeuws. ἀκοή (akoe), ‘bericht’.

Het citaat is Jes. 6:10.

Het Hebreeuws is een opdracht aan de profeet: ‘Maak het hart van dit volk vet’, en het slot is ‘en niet genezen wordt’.

De Griekse tekst heeft een mededeling in de voltooide tijd: ‘Hij heeft hun ogen blind gemaakt en hun hart verhard’.

Het slot ‘en Ik hen genees’ hangt in het Grieks nog af van ‘zodat niet’; daarom vertalen wij ‘en Ik hen niet genees’.

De woorden ‘Ik hen niet genees’ spreekt Yahweh; daarom schrijven wij ‘Ik’ met hoofdletter. πωρόω (poroo), ‘verharden’.

Jesaja zag de Heer op de troon (Jes. 6:1–4).

Het voornaamwoord αὐτοῦ (‘Zijn’, ‘Hem’) heeft geen duidelijke naam; de samenhang met vers 37–38 wijst op Yeshua.

Wij schrijven het met hoofdletter.

ἄρχοντες (archontes), ‘leiders’: leden van de Raad en andere bestuurders. ἀποσυνάγωγος (aposynagogos), ‘uit de synagoge gezet’: buitengesloten worden uit de gemeenschap van de synagoge.

δόξα (doxa) betekent ‘heerlijkheid’ en ‘eer’.

In vers 41 schrijven wij ‘heerlijkheid’; hier past ‘eer’ beter.

Wij lezen vers 44–50 als woorden van Yeshua (rood), omdat vers 44 zegt: ‘Yeshua riep uit en zei’.

Het kan ook dat de evangelist hier de leer van Yeshua samenvat; het Grieks laat dat niet met zekerheid uitmaken.

Het Grieks heeft ‘Ik, licht, ben in de wereld gekomen’; ‘als’ voegt het Nederlands toe.

κρίνω (krino), ‘oordelen’; σῴζω (sozo), ‘redden’.

ἐντολή (entole), ‘gebod’: een opdracht van de Vader, zoals in 10:18.