2 Kronieken 20

Zie Moab: Moab ligt ten oosten van de Dode Zee, in het huidige Jordanië.

Zie Ammon: Ammon ligt ten oosten van de Jordaan, rond het huidige Amman in Jordanië.

Dit verhaal komt niet voor in 1 en 2 Koningen.

Een verbond van volken tegen Israël met Moab en Ammon staat ook in Psalm 83:6–9.

מֵהָעַמּוֹנִים (mehaammonim), ‘enkele van de Ammonieten’: de zonen van Ammon zijn al genoemd, dus de tekst klinkt hier dubbel.

Sommige oude vertalingen lezen een ander volk.

Wij volgen de Masoretische tekst.

Zie Aram (lezing; Edom?; ligging onzeker): In de Hebreeuwse tekst staat hier Aram.

Sommige oude vertalingen hebben Edom, dat beter past bij Chasason-Tamar (En-Gedi).

Dit is niet zeker.

Zie En-Gedi: En-Gedi is een oase aan de westkant van de Dode Zee.

Chasason-Tamar is hetzelfde als En-Gedi, zegt de tekst.

Het lag aan de westkant van de Zoutzee, bij het huidige En Gedi in Israël.

Zie ook Gen. 14:7.

מֵאֲרָם (me’aram), ‘uit Aram’: sommige oude vertalingen lezen hier ‘Edom’, wat beter past bij de ligging van En-Gedi en bij de volken in vers 10.

Wij volgen de Masoretische tekst.

וַיִּרָא (vayyira), ‘hij werd bang’: het werkwoord kan ook ‘hij zag’ betekenen, maar de vorm komt van יָרֵא (yare), ‘vrezen’.

לְבַקֵּשׁ מֵיְהוָה (levaqqesh meYahweh), ‘bij Yahweh te zoeken’: het woord ‘hulp’ staat niet in het Hebreeuws; wij vullen het aan.

In het tweede deel staat לְבַקֵּשׁ אֶת־יְהוָה (levaqqesh et Yahweh), ‘Yahweh te zoeken’.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Nieuwe voorhof (ligging onzeker): De nieuwe voorhof was een deel van het tempelplein in Jeruzalem.

De ligging binnen de tempel is niet bekend.

De nieuwe voorhof lag bij het huis van Yahweh in Jeruzalem.

De tekst zegt niet waar precies.

Vers 6–12 vormen één gebed.

In vers 6 klinken de woorden van David in 1 Kron. 29:12 door (‘In Uw hand zijn kracht en macht’).

De verzen 8–9 verwijzen naar het gebed van Salomo bij de inwijding van de tempel (1 Kon. 8:33–37; 2 Kron. 6:28–30).

אֹהַבְךָ (ohavkha), ‘die U liefhad’: letterlijk ‘Uw liefhebber’ of ‘wie U liefheeft’.

Hij wordt hier de vriend van Elohim genoemd.

Zie ook Jes. 41:8.

מִקְדָּשׁ (miqdash), ‘heiligdom’: een plaats die voor Yahweh is afgezonderd.

Hier gaat het om de tempel (het huis van Yahweh) die Salomo bouwde.

שָׁפוֹט (shafot), ‘oordeel’: letterlijk ‘een oordeel’, een straf die Yahweh laat komen.

In 1 Kon. 8:37 en 2 Kron. 6:28 staan soortgelijke rampen: honger, pest en de vijand.

Zie Ammon: Ammon ligt ten oosten van de Jordaan, rond het huidige Amman in Jordanië.

Zie Moab: Moab ligt ten oosten van de Dode Zee, in het huidige Jordanië.

Zie Seïr (Edom): Seïr (Edom) is het bergland ten zuiden van de Dode Zee, in het zuiden van het huidige Jordanië.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Dit verwijst naar de tocht van Israël uit Egypte.

Yahweh verbood Israël toen om strijd te beginnen met Edom (Seïr), Moab en Ammon (Deut. 2:4–5, 9, 19).

גָּמַל (gamal), ‘vergelden’: het werkwoord kan goed of kwaad betekenen, naar wat iemand eerder deed.

Hier is het vergelden slecht, want zij komen om Juda te verdrijven.

תִּשְׁפָּט־בָּם (tishpot bam), ‘wilt U hen oordelen’: Juda vraagt Yahweh om recht te doen.

Het is een vraag die ‘ja’ verwacht.

טַפָּם (tappam), ‘hun kleine kinderen’: hetzelfde Hebreeuwse woord als in Exod. 10:10.

De hele gemeenschap staat er, zelfs de jongsten.

De tekst noemt eerst de naam en de voorvaderen van Jachaziël.

Het werkwoord ‘kwam’ staat in het Hebreeuws achteraan.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Jachaziël spreekt namens Yahweh.

Hij zegt ‘Zo zegt Yahweh’.

Zijn woorden staan daarom niet in rood, maar in zwart met enkele aanhalingstekens, zoals bij profeten in 1 Kon. 22:11.

Zie Klim van Ziz (ligging onzeker): De klim van Ziz was het pad van de Zoutzee bij En-Gedi omhoog naar de hoogvlakte van Tekoa.

De precieze plaats is niet bekend.

De klim van Ziz (מַעֲלֵה הַצִּיץ, ma’aleh hatsits) liep waarschijnlijk van de Zoutzee, bij En-Gedi, omhoog naar de hoogvlakte van Tekoa.

De woestijn van Jeruël lag aan het einde van het beekdal.

De ligging is onzeker.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

הִתְיַצְּבוּ עִמְדוּ וּרְאוּ אֶת־יְשׁוּעַת יְהוָה (hityatsvu imdu ure’u et yeshuat Yahweh), ‘neem jullie plaats in, blijf staan en zie de redding van Yahweh’: bijna dezelfde woorden als Mozes sprak bij de Rietzee (Exod. 14:13).

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

וַיִּקֹּד (vayyiqqod), ‘hij boog’: het buigen van het hoofd.

Daarna volgt het diepere neerwerpen met het gezicht naar de grond (‘zich neerwerpen’).

De Kehatieten en de Korachieten zijn Levitische families.

Korach was een Kehatiet (Num. 16:1).

Wie in de tempel zong, kwam uit deze families.

Zie Woestijn van Tekoa: De woestijn van Tekoa is het deel van de woestijn van Juda ten oosten van Tekoa (Khirbet Tuqu’).

Zie Tekoa: Tekoa (Khirbet Tuqu') lag ongeveer 17 km ten zuiden van Jeruzalem, in het bergland van Juda.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Tekoa lag ongeveer 17 kilometer ten zuiden van Jeruzalem, bij het huidige Khirbet Tuqu’, op de Westelijke Jordaanoever.

Het refrein הוֹדוּ לַיהוָה כִּי לְעוֹלָם חַסְדּוֹ (hodu laYahweh ki leolam chasdo), ‘Dank Yahweh, want Zijn trouw is voor eeuwig’, staat ook in Ps. 106:1, 118:1 en 136:1.

Zie Ammon: Ammon ligt ten oosten van de Jordaan, rond het huidige Amman in Jordanië.

Zie Moab: Moab ligt ten oosten van de Dode Zee, in het huidige Jordanië.

Zie Seïr (Edom): Seïr (Edom) is het bergland ten zuiden van de Dode Zee, in het zuiden van het huidige Jordanië.

מְאָרְבִים (me’arvim), ‘hinderlagen’: letterlijk ‘wie in hinderlaag liggen’.

De tekst zegt niet wie het waren: mensen of hemelse wezens.

Wij laten dat open.

Zie Ammon: Ammon ligt ten oosten van de Jordaan, rond het huidige Amman in Jordanië.

Zie Moab: Moab ligt ten oosten van de Dode Zee, in het huidige Jordanië.

Zie Seïr (Edom): Seïr (Edom) is het bergland ten zuiden van de Dode Zee, in het zuiden van het huidige Jordanië.

לְהַחֲרִים (lehacharim), ‘onder de ban te brengen’: het woord komt van חֵרֶם (cherem), ‘de ban’: het volledig wijden aan vernietiging, zoals in Deut. 7:2.

Zie Uitkijkpost in de woestijn (ligging onzeker): De uitkijkpost lag op een hoogte in de woestijn van Juda.

De precieze plaats is niet bekend.

De uitkijkpost (הַמִּצְפֶּה, hammitspeh) lag in de woestijn van Juda.

Welke hoogte bedoeld is, is niet bekend.

וַיְנַצְּלוּ לָהֶם (vayenatselu lahem), ‘zij roofden’: letterlijk ‘zij ontdeden voor zichzelf’, zij haalden alles weg.

פְּגָרִים (pegarim), ‘lijken’: sommige oude vertalingen lezen hier ‘kleren’ (בגדים).

Dat past bij ‘kostbare voorwerpen’ in de rij van de buit.

Wij volgen de Masoretische tekst en laten het open.

Zie Dal van Beracha (Khirbet Berekut): Het dal van Beracha (‘zegen’) wordt gezocht bij Khirbet Berekut, tussen Tekoa en Hebron.

Het dal van Beracha lag waarschijnlijk bij het huidige Khirbet Berekut, tussen Tekoa en Hebron, ten zuiden van Betlehem op de Westelijke Jordaanoever.

De naam leeft in de plaatsnaam voort.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Het Hebreeuws gebruikt twee keer het werkwoord שׁוּב (shuv), ‘terugkeren’: ‘zij keerden terug om terug te keren’.

Wij vertalen ‘keerden om’ en ‘gingen terug’.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Harpen (נְבָלִים, nevalim), lieren (כִּנּוֹרוֹת, kinnorot) en trompetten (חֲצֹצְרוֹת, chatsotserot): dezelfde instrumenten als in 1 Kron. 16:5–6.

פַּחַד אֱלֹהִים (pachad Elohim), ‘de schrik van Elohim’: een schrik die Elohim zelf over de volken brengt.

Zie ook 2 Kron. 17:10, ‘de schrik van Yahweh’, en 19:7, ‘schrik voor Yahweh’.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Vers 31–33 komen overeen met 1 Kon. 22:42–44.

Daar staat dezelfde leeftijd en regeertijd, met Azuba, de dochter van Silhi, als moeder.

הַיָּשָׁר (hayyashar), ‘wat juist is’: wat recht is in de ogen van Yahweh.

בָּמוֹת (bamot), ‘hoogten’: offerplaatsen op heuvels buiten Jeruzalem.

In 2 Kron. 17:6 staat dat Josafat de hoogten uit Juda verwijderde.

Hier en in 1 Kon. 22:44 staat dat ze bleven.

Wij vertalen beide teksten zoals ze staan.

סֵפֶר מַלְכֵי יִשְׂרָאֵל (sefer malkhe Yisrael), ‘het boek van de koningen van Israël’: dit is een ander geschrift dan het ‘dagboek van de koningen’ in de Koningenboeken (letterlijk ‘boek van de woorden van de dagen’).

Jehu, de zoon van Chanani, is de ziener uit 2 Kron. 19:2.

Dit boek is niet bewaard.

אִתְחַבֵּר (ithabber), ‘hij sloot zich aan’: hij ging een samenwerking aan.

Josafat had zich ook eerder met Achab verbonden (2 Kron. 18:1).

Achazia is de zoon van Achab (1 Kon. 22:52).

Zie Tarsis (Tarsus?; ligging onzeker): De ligging van Tarsis is onzeker.

Vaak wordt gedacht aan Tartessos in het zuiden van Spanje, maar ook aan Tarsus in Cilicië.

Op deze kaart staat Tarsus; Spanje valt buiten het kaartbeeld.

Zie Elat en Ezjon-Geber: Elat en Ezjon-Geber lagen aan het noordeinde van de Golf van Akaba, bij het huidige Akaba en Eilat.

Ezjon-Geber lag aan de noordpunt van de Rietzee, bij het huidige Elat/Aqaba.

Zie 1 Kon. 9:26.

Zie Maresa: Maresa (Tel Maresja) lag in de Sefela.

Zie Tarsis (Tarsus?; ligging onzeker): De ligging van Tarsis is onzeker.

Vaak wordt gedacht aan Tartessos in het zuiden van Spanje, maar ook aan Tarsus in Cilicië.

Op deze kaart staat Tarsus; Spanje valt buiten het kaartbeeld.

Maresa lag in de Sefela, in het zuiden van Juda, bij het huidige Tel Maresha, ongeveer 40 kilometer ten zuidwesten van Jeruzalem, in Israël.