2 Kronieken 13

Dit hoofdstuk heeft in 1 Kon. 15:1–8 een korte parallel.

Het verhaal van de berg Semaraïm, de rede van Abia en de overwinning staan alleen in de Kronieken.

Gibea (גִּבְעָה) is de naam van meer dan één plaats in Juda en Benjamin.

Het is niet zeker welke bedoeld is.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Hier heet de moeder van Abia ‘Michaja, de dochter van Uriël uit Gibea’ (מִיכָיָהוּ, Mikhayahu).

In 11:20 en 1 Kon. 15:2 heet zij Maächa, de dochter van Absalom.

Wij laten beide namen staan zoals ze staan.

Het kan om dezelfde vrouw gaan, onder twee namen; het Hebreeuws zegt dat niet.

גִּבּוֹרֵי מִלְחָמָה (gibborei milchamah), ‘oorlogshelden’, en גִּבּוֹר חַיִל (gibbor chayil), ‘dappere krijger’: twee uitdrukkingen voor sterke krijgers.

Wij vertalen de tweede als ‘dappere krijgers’, zoals elders.

De berg Semaraïm ligt in het gebergte van Efraïm, in de buurt van Betel.

De precieze ligging is onzeker.

Zie ook Joz. 18:22, waar Semaraïm in het gebied van Benjamin wordt genoemd.

Zie Berg Semaraïm (ligging onzeker): De berg Semaraïm lag in het bergland van Efraïm, in de buurt van Betel.

In Jozua 18:22 ligt Semaraïm in Benjamin.

De precieze plaats is niet bekend.

Zie Bergland van Efraïm: Het bergland van Efraïm is het centrale bergland, tussen Betel en Sichem.

De rede van Abia loopt van vers 4 tot en met vers 12.

בְּרִית מֶלַח (berit melach), ‘verbond van zout’: zout bewaart en vergaat niet; het verbond blijft dus.

Zie ook Num. 18:19.

עֶבֶד (eved), ‘dienaar’: Jerobeam was een hoge beambte van Salomo (1 Kon. 11:26–28).

‘Zijn heer’ is Salomo; zie 1 Kon. 11:26.

רֵקִים (reqim), ‘mannen zonder waarde’: letterlijk ‘lege mannen’.

בְּנֵי בְלִיַּעַל (bnei beliyya’al), ‘zonen van Belial’: letterlijk ‘zonen van waardeloosheid’, zie Deut. 13:14.

עֶגְלֵי זָהָב (eglei zahav), ‘gouden kalveren’: de kalveren die Jerobeam in Betel en Dan liet zetten (1 Kon. 12:28–30).

Abia noemt ze ‘goden’ (לֵאלֹהִים, le’elohim) voor wie ze maakte.

Het zijn voor Abia geen Elohim.

מִלֵּא יָדוֹ (mille yado), ‘zijn hand vullen’: dit betekent ‘inwijden’ (Exod. 29:9; Lev. 8:33).

Volgens Abia kan bij Jerobeam iedereen priester worden die komt met een jonge stier en zeven rammen.

Vergelijk 1 Kon. 12:31 en 13:33.

Vanaf hier beschrijft Abia de dienst in Jeruzalem.

In vers 11 worden de vaste onderdelen genoemd.

עֹלוֹת (olot), ‘brandoffers’: elke ochtend en elke avond, zoals Exod. 29:38–42.

De herhaling בַּבֹּקֶר בַּבֹּקֶר (baboqer baboqer), ‘in de ochtend, in de ochtend’, betekent ‘elke ochtend’.

תְּרוּעָה (teru’ah), ‘schallend signaal’: de trompetten van Num. 10:9, bij oorlog.

Zie ook Num. 10:8: de zonen van Aäron blazen op de trompetten.

הַמְאָרָב (hamma’arav), ‘de hinderlaag’: een deel van het leger van Jerobeam dat zich verborgen had gehouden.

Het werd rond het leger van Juda geleid, zodat Juda van twee kanten werd omsingeld.

וַיִּצְעֲקוּ (wayyits’aqu), ‘zij riepen in nood’: het werkwoord hoort bij de noodkreet (za’aqah).

Zie ook 14:10.

De geschreven tekst (ketiv) heeft מחצצרים (machatsetsrim), de voorgelezen tekst (qere) heeft מַחְצְרִים (machtsrim).

Beide betekenen ‘zij die op de trompetten blazen’.

Wij volgen de qere.

הֵרִיעַ (heri’a), ‘de krijgskreet aanheffen’: het werkwoord hoort bij תְּרוּעָה (teru’ah, vers 12).

Bij de trompetten is het een ‘signaal’, bij mensen een krijgskreet.

חֲלָלִים (chalalim), ‘gesneuvelden’: doodgeslagenen in de strijd.

וַיִּכָּנְעוּ (wayyikkane’u), ‘zij werden onderworpen’: dezelfde stam van het werkwoord als in 12:6, 12:7 en 12:12, maar hier worden de zonen van Israël verslagen en onderworpen.

Betel ligt bij Beitin, ongeveer 17 km ten noorden van Jeruzalem (Westelijke Jordaanoever).

Dat is waarschijnlijk.

Zie Jesjana (ligging onzeker): Jesjana lag ten noorden van Betel.

Burj el-Isaneh is voorgesteld.

Dit is niet zeker.

Zie Efraïn (ligging onzeker): Efraïn (in de geschreven tekst Efron) lag ten noordoosten van Betel.

Et-Taiyibeh is voorgesteld.

Dit is niet zeker.

בְּנוֹתֶיהָ (benoteha), ‘haar dochters’: de dorpen rondom een stad, die van haar afhangen; zie 1 Kron. 18:1.

De geschreven tekst (ketiv) heeft עֶפְרוֹן (Efron), de voorgelezen tekst (qere) heeft עֶפְרַיִן (Efrayin).

Wij volgen de qere en schrijven ‘Efraïn’.

Het Hebreeuws noemt de man die door Yahweh getroffen werd niet bij naam.

Wij nemen aan dat het Jerobeam is, het onderwerp van de zin ervoor.

In 1 Kon. 14:20 regeert Jerobeam 22 jaar; zijn dood kwam dus na de dagen van Abia.

Het aantal vrouwen en kinderen staat alleen hier.

Het laat zien dat Abia sterk was.

Vergelijk 11:21.

מִדְרָשׁ (midrash), ‘geschrift’: letterlijk ‘onderzoek’ of ‘uitleg’.

De profeet Iddo wordt ook in 12:15 genoemd.

Koningen verwijst voor Abijam naar ‘het dagboek van de koningen van Juda’ (1 Kon. 15:7).

De Kronieken verwijzen naar het geschrift van Iddo.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Dit is Hebr. 13:23.

In de Nederlandse telling is dit 14:1; de Hebreeuwse verzen 14:1–14 zijn in de Nederlandse telling 14:2–15.