2 Kronieken 35

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Dit hoofdstuk loopt parallel met 2 Kon. 23:21–23 (het Pesach) en 2 Kon. 23:28–30 (de dood van Josia).

Kronieken vertelt het Pesach veel uitvoeriger dan Koningen.

מִשְׁמְרוֹת (mishmerot), ‘posten’: de plaatsen en taken van de dienst, ook ‘wacht’.

In 2 Kron. 8:14 vertalen wij hetzelfde woord bij de Levieten met ‘wacht’.

הַמְּבִינִים (hamevinim), ‘die onderwijzen’: letterlijk ‘die inzicht geven’.

De Levieten onderwezen het volk in de wet.

In de geschreven tekst (ketiv) staat המבונים (hamevonim), in de gelezen tekst (qere) הַמְּבִינִים (hamevinim).

Het is hetzelfde woord, ‘die onderwijzen’.

Wij volgen het qere.

Het ‘geschrift van David’ en het ‘geschrift van Salomo’ verwijzen naar de indeling van de priesters, Levieten, zangers en poortwachters door David (1 Kron. 23–26) en door Salomo (2 Kron. 8:14).

Dit vers is moeilijk.

Letterlijk staat er: ‘en een deel van een vaderhuis voor de Levieten’.

Wij vertalen letterlijk.

Het gaat waarschijnlijk om een indeling waarbij bij elke groep van het volk (een vaderhuis) een groep Levieten hoort, die bij het offeren helpt (zie vers 12–14).

הִתְקַדְּשׁוּ (hitqaddeshu), ‘heilig jullie zelf’: zich wijden voor de dienst, zoals in 2 Kron. 29:5 en 29:15.

וַיָּרֶם (vayarem), ‘schonk’: letterlijk ‘hief op’.

Het werkwoord is verwant met תְּרוּמָה (terumah), ‘bijdrage’ (Exod. 25:2).

Wij gebruiken ‘schonk’ voor dit werkwoord in de verzen 7, 8 en 9.

נְגִיד בֵּית הָאֱלֹהִים (nagid beit ha’Elohim), ‘leider van het huis van Elohim’: de hoogste opzichter van het huis.

Zie 1 Kron. 9:11, waar Azaria zo heet.

Hilkia is waarschijnlijk de hogepriester uit 2 Kon. 22:4 (zie ook 2 Kron. 34:9).

אֶחָיו (achiv), ‘zijn broers’: ‘broer’ kan in het Hebreeuws ook ‘stamverwant’ of ‘collega’ betekenen.

Het ‘zijn’ slaat waarschijnlijk op Kenanja, de eerste naam.

In de geschreven tekst (ketiv) staat de naam Kenanja in een andere spelling (וכונניהו, Kononyahu), in de gelezen tekst (qere) וְכָנַנְיָהוּ (Kenanjahu).

Wij volgen het qere, zoals in 2 Kron. 31:12.

וַתִּכּוֹן (vattikkon), ‘werd geregeld’: de dienst stond klaar en iedereen had zijn plaats.

Het werkwoord כּוּן (kun) komt hier in twee vormen voor: ‘geregeld worden’ (vers 10 en 16) en ‘klaarmaken’ (vers 4, 6, 14, 15).

וַיִּזְרְקוּ (vayizreqú), ‘zij sprenkelden’: het bloed staat er niet bij, maar het werkwoord hoort bij het bloed van het offer (Lev. 1:5).

הָעֹלָה (ha’olah), ‘het brandoffer’: de tekst zegt niet precies welke delen van de dieren bedoeld zijn.

In vers 14 staan ‘het brandoffer en het vet’ naast elkaar.

Wij vertalen zoals het er staat.

בִּשֵּׁל (bishel), ‘koken’: wij vertalen dit werkwoord overal met ‘koken’ (zie Deut. 16:7).

Exod. 12:8–9 zegt dat het vlees van het Pesach op het vuur gebraden moet worden en niet in water gekookt.

Hier staat ‘koken op het vuur, volgens het recht’.

Wij zeggen niet meer dan de tekst.

לָהֶם (lahem), ‘voor hen’: de Levieten.

Het slot van het vers maakt dat duidelijk.

De priesters hadden geen tijd om voor zichzelf te zorgen, omdat zij tot in de nacht met de offers bezig waren.

הַמְשֹׁרֲרִים (hamsho’rerim), ‘de zangers’, en הַשֹּׁעֲרִים (hasho’arim), ‘de poortwachters’: zie 1 Kron. 25 en 26 voor hun indeling.

הַנִּמְצָאִים (hannimtsa’im), ‘die aanwezig waren’: letterlijk ‘die gevonden werden’.

Het zijn de zonen van Israël die in Jeruzalem bijeen waren.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

In 2 Kon. 23:22 staat ‘sinds de dagen van de rechters die Israël richtten’.

Hier staat ‘sinds de dagen van Samuël, de profeet’.

Wij vertalen beide letterlijk.

Het achttiende jaar van Josia is ook het jaar van 2 Kon. 22:3 en 2 Kron. 34:8.

Zie ook 2 Kon. 23:23.

Karkemis lag aan de Eufraat, bij het huidige Jerablus, op de grens van Syrië en Turkije.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

הַבַּיִת (habayit), ‘het huis’: het huis van Yahweh, de tempel.

Josia had het hersteld en in orde gebracht (zie 2 Kron. 34:8–13).

מַה לִּי וָלָךְ (mah li valakh), ‘wat heb ik met u te maken?’: letterlijk ‘wat is er voor mij en voor u?’

Dezelfde woorden staan in 1 Kon. 17:18.

De vlakte van Megiddo ligt in het noorden van Israël, bij Tel Megiddo in de Jizreëlvlakte.

הִתְחַפֵּשׂ (hitchappes), ‘verkleedde zich’: hetzelfde werkwoord staat in 1 Kon. 22:30 bij Achab.

הַיֹּרִים (hayorim), ‘de schutters’: boogschutters, zoals in 1 Kon. 22:34.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

רֶכֶב הַמִּשְׁנֶה (rekhev hamishneh), ‘de tweede wagen’: letterlijk ‘wagen van de tweede’.

De tekst zegt niet precies wat dat is.

קִינוֹת (qinot), ‘klaagliederen’: Jeremia’s klaaglied over Josia.

Welke verzameling met ‘de klaagliederen’ bedoeld is, weten wij niet.

Het boek Klaagliederen wordt ook aan Jeremia toegeschreven, maar de tekst zegt niet dat dit hetzelfde is.

חֲסָדָיו (chasadav), ‘zijn daden van trouw’: chesed betekent ‘trouw’.

Het meervoud wijst op daden, zoals de hervormingen van Josia in 2 Kron. 34–35.

סֵפֶר מַלְכֵי יִשְׂרָאֵל וִיהוּדָה (sefer malkhei yisra’el vihudah), ‘het boek van de koningen van Israël en Juda’: wij schrijven overal ‘dagboek van de koningen’, ook waar het Hebreeuws in Koningen דִּבְרֵי הַיָּמִים (divrei hayamim), ‘woorden van de dagen’, heeft (1 Kon. 14:19; 2 Kon. 23:28).

Of dit hetzelfde werk is als de boeken Koningen, weten wij niet.