2 Kronieken 24

Beër-Sjeba (בְּאֵר שֶׁבַע) lag in het zuiden van Juda, bij het huidige Tel Beër-Sjeva in het zuiden van Israël.

De ligging is vrij zeker.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Dit hoofdstuk loopt parallel met 2 Kon. 12 (Hebreeuwse telling: 2 Kon. 12:1 is 11:21 in Nederlandse Bijbels).

De naam צִבְיָה (Tsivyah), ‘Zibja’, betekent waarschijnlijk ‘gazelle’.

Kronieken legt de nadruk op ‘al de dagen van de priester Joiada’.

Wat daarna gebeurt (vers 17–22), volgt op de dood van Joiada.

‘Hij kreeg’ (וַיּוֹלֶד, vayyoled): de tekst noemt het onderwerp niet.

Wij lezen: Joas kreeg zonen en dochters.

הָיָה עִם לֵב (hayah im lev), ‘nam zich voor’: letterlijk ‘het was met het hart van Joas’.

Dezelfde uitdrukking staat in 1 Kron. 22:7 en 2 Kron. 6:7, daar over David die een huis voor Yahweh wilde bouwen.

לְחַזֵּק (lechazzeq), ‘herstellen’: letterlijk ‘sterk maken’.

Dit is een ander werkwoord dan ‘vernieuwen’ (לְחַדֵּשׁ, lechadesh) in vers 4.

Zie Juda: Juda is het zuidelijke koninkrijk en stamgebied rond Jeruzalem en Hebron.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

הָרֹאשׁ (harosh), ‘het hoofd’: de leider van de priesters.

In vers 11 staat de gelijkluidende titel כֹּהֵן הָרֹאשׁ (kohen harosh), ‘de priester die het hoofd is’; wij vertalen daar ‘hoofdpriester’.

בְּעָלִים (be’alim), ‘Baäls’: het meervoud.

Er worden meerdere Baäl-goden of -beelden bedoeld.

De tekst noemt de zonen van Atalia niet bij naam.

אָרוֹן (aron), ‘kist’: hetzelfde woord als ‘ark’, maar hier gaat het om een gewone kist voor de bijdragen.

Zie ook 2 Kon. 12:10.

Zie Juda: Juda is het zuidelijke koninkrijk en stamgebied rond Jeruzalem en Hebron.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

וַיִּתְּנוּ קוֹל (vayittenu qol), ‘zij lieten uitroepen’: letterlijk ‘zij gaven een stem’.

De bijdrage is die uit Exod. 30:12–16.

עַד לְכַלֵּה (ad lechalleh), ‘tot zij klaar waren’: letterlijk ‘tot het voleindigen’.

Het kan betekenen dat men bleef geven tot de kist vol was of tot er genoeg was.

Wij vertalen zoals de tekst staat.

פְּקֻדַּת הַמֶּלֶךְ (pequddat hamelekh), ‘de toezichthouders van de koning’: letterlijk ‘het toezicht van de koning’.

Hier zijn de mensen van de koning bedoeld die het geld controleerden.

חָרָשִׁים (charashim), ‘vaklieden’: mensen met een ambacht.

Bij ijzer en koper zijn dat smeden of metaalbewerkers; de tekst gebruikt voor hen hetzelfde woord.

אֲרוּכָה (arukhah), ‘herstel’: letterlijk ‘genezing’, zoals het nieuwe vlees dat een wond sluit.

Het werk aan het huis genas het huis als het ware.

כְּלֵי שָׁרֵת (kele sharet), ‘voorwerpen voor de dienst’: dezelfde uitdrukking als in Num. 4:12.

כַּפּוֹת (kappot), ‘schalen’: kleine schalen of lepels, zoals de gouden schalen in Num. 7:14.

שְׂבַע יָמִים (seva yamim), ‘verzadigd van dagen’: een uitdrukking voor een lang en vol leven; zie Gen. 25:8.

Joiada wordt 130 jaar oud, zo oud als Jakob toen hij voor Farao stond (Gen. 47:9).

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Joiada was priester, maar hij wordt begraven in de stad van David ‘bij de koningen’.

In vers 25 wordt Joas juist niet in de graven van de koningen begraven.

וַיִּשְׁתַּחֲווּ (vayishtachavu), ‘bogen zich neer’: het werkwoord kan buigen voor een koning betekenen, maar ook aanbidden.

Hier is het een eerbetoon aan de koning.

In vers 18 verlaten zij daarna Yahweh.

Zie Juda: Juda is het zuidelijke koninkrijk en stamgebied rond Jeruzalem en Hebron.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

הָאֲשֵׁרִים (ha’asherim), ‘de heilige palen’: houten palen of beelden bij de verering van de godin Asjera.

De Hebreeuwse naam heeft hier een mannelijke meervoudsvorm.

Zie ook Richt. 6:25–30.

וַיִּשְׁלַח (vayishlach), ‘Hij zond’: de tekst noemt het onderwerp niet.

Wij lezen Yahweh, zoals in 2 Kron. 36:15, waar Yahweh herhaaldelijk boodschappers stuurt.

לָבְשָׁה (lavshah), ‘bekleedde’: letterlijk ‘trok aan als een kleed’.

Vergelijk Richt. 6:34 en 1 Kron. 12:19, waar de Geest iemand bekleedt.

וַיִּרְגְּמֻהוּ אֶבֶן (vayirgemuhu aven), ‘zij stenigden hem met stenen’: steniging was een straf voor ernstige misdaden (Lev. 24:16).

Hier gebeurt het in de voorhof van het huis van Yahweh, op bevel van de koning.

‘Zijn vader’ en ‘zijn zoon’: in het Hebreeuws staat ‘zijn’ zonder naam.

Uit het verband blijkt dat Joiada de vader van Zacharia is (vers 20).

Wij houden het onbepaald zoals de tekst.

Zie Juda: Juda is het zuidelijke koninkrijk en stamgebied rond Jeruzalem en Hebron.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Damascus: Damascus ligt aan de voet van het Antilibanon, in het huidige Syrië.

לִתְקוּפַת הַשָּׁנָה (litqufat hashanah), ‘bij de wisseling van het jaar’: dezelfde uitdrukking als in Exod. 34:22.

Het gaat om het einde van het jaar.

שְׁפָטִים (shefatim), ‘oordelen’: de uitspraken van Elohim als rechter.

Zie Exod. 6:6 en 7:4 voor hetzelfde woord bij Egypte.

Dat een klein leger wint van een groot leger is een teken dat Yahweh het doet; vergelijk Lev. 26:8 en Deut. 32:30, waar Yahweh zelf bepaalt wie wint.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

In 2 Kon. 12:21–22 (Hebreeuwse telling) wordt Joas bij Bet-Millo vermoord, op de afdaling naar Silla.

Kronieken noemt zijn bed.

Het Hebreeuws schrijft (ketiv) een iets andere vorm van het woord ‘ziekten’ (בְּמַחֲלִיִּים) dan het leest (qere, בְּמַחֲלוּיִם).

De betekenis blijft gelijk.

Het woord komt alleen hier voor.

Kronieken noemt de moeders van de samenzweerders: een Ammonitische en een Moabitische.

In 2 Kon. 12:22 (Hebreeuwse telling) staan Jozabad, de zoon van Sjimeat, en Jehozabad, de zoon van Sjomer.

Kronieken heeft Zabad, de zoon van Sjimeat, en Jehozabad, de zoon van Sjimrit.

Wij schrijven de namen zoals in het Hebreeuws van elk boek.

הַמַּשָּׂא (hammassa), ‘de last’: dat kan ook ‘godsspraak’ betekenen.

Het gaat om de zware uitspraken tegen Joas.

Het Hebreeuws schrijft (ketiv) וְרֹב (verov), ‘en de grote hoeveelheid van’, maar leest (qere) יִרֶב (yerev), ‘groot was’.

Wij volgen de qere.