2 Kronieken 28

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Dit hoofdstuk komt overeen met 2 Kon. 16 (zie ook Jes. 7).

De verzen 5–15 over Oded en de gevangenen staan alleen in Kronieken.

מַסֵּכוֹת (massekot), ‘gegoten beelden’: beelden van gesmolten metaal.

הַבְּעָלִים (habbe’alim), ‘de Baäls’: het meervoud wijst op de verschillende plaatselijke Baäl-goden.

Zie ook Exod. 34:17.

Het dal van de zoon van Hinnom ligt ten zuiden en ten westen van Jeruzalem (Joz. 15:8).

Zie Dal van Hinnom: Het dal van Hinnom ligt ten zuiden en westen van Jeruzalem.

Het vormde de grens tussen Juda en Benjamin.

וַיַּבְעֵר (vayav’er), ‘hij verbrandde’: in 2 Kon. 16:3 staat ‘zijn zoon’ (enkelvoud) en ‘liet door het vuur gaan’.

Hier staat ‘zijn zonen’ en ‘verbrandde’.

Het offeren van kinderen aan Molech is verboden in Lev. 18:21 en Deut. 18:10.

בָּמוֹת (bamot), ‘hoogten’: offerplaatsen op heuvels en bergen.

Wij vertalen overal ‘hoogten’.

Zie ook 2 Kon. 16:4, waar dit vers bijna woord voor woord staat.

Damascus is het huidige Damascus, Syrië.

Zie Aram: Aram is het gebied van de Arameeërs, in het huidige Syrië.

De koning van Aram is in 2 Kon. 16:5 Rezin.

In Kronieken staat zijn naam niet.

Ook de koning van Israël (Pekach, zie vers 6) wordt hier nog niet bij naam genoemd.

Het getal 120.000 staat niet in Koningen.

Wij vertalen het letterlijk.

Pekach was koning van Israël (2 Kon. 15:27).

Het Hebreeuws zegt ‘zonen van kracht’: dappere mannen.

נְגִיד הַבַּיִת (nagid habayit), ‘leider van het huis’: de hoogste ambtenaar van het hof.

מִשְׁנֶה הַמֶּלֶךְ (mishneh hamelekh), ‘de tweede na de koning’: de tweede man in het rijk.

Maäseja is een zoon van de koning, dus waarschijnlijk van Achaz.

Samaria was de hoofdstad van het rijk Israël, bij het huidige Sebastia, Westelijke Jordaanoever.

Het getal 200.000 staat alleen in Kronieken.

Wij vertalen het letterlijk.

Zie Samaria: Samaria is de hoofdstad van het noordrijk Israël, gebouwd door Omri op een heuvel bij het huidige Sebastiya, ten noordwesten van Sichem.

עֹדֵד (Oded) is een profeet die verder niet bekend is.

Een andere Oded is de vader van Azarja in 2 Kron. 15:1.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

רַק (raq), ‘alleen’: de zin kan ook betekenen ‘zijn er bij jullie niet ook zelf schulden?’

Het gaat erom dat Israël zelf ook schuldig is.

Wij vertalen met ‘ook’.

חֲרוֹן אַף יְהוָה (charon af Yahweh), ‘de gloed van Yahweh’s toorn’: letterlijk ‘de gloed van de neus van Yahweh’.

Zie ook vers 13.

Hizkia (יְחִזְקִיָּהוּ, Yechizkiyahu) is hier een man uit Efraïm.

Het is dezelfde naam als die van de koning Hizkia in vers 27, maar het is een andere man.

Ook Azarja is hier een andere man dan de priester Azarja uit 2 Kron. 26:17.

וְחָרוֹן אָף עַל יִשְׂרָאֵל (vecharon af al yisra’el), ‘en er is een brandende toorn over Israël’: dezelfde uitdrukking als in vers 11, nu met ‘Israël’.

הֶחָלוּץ (hechalutz), ‘de gewapende’: een man die gereed is voor de strijd.

Hier zijn de krijgers van Israël bedoeld die de gevangenen bewaakten.

Jericho (יְרֵחוֹ) lag bij het huidige Tell es-Sultan, Westelijke Jordaanoever.

De stad heet hier ‘de stad van de palmen’, zoals in Deut. 34:3.

Zie Samaria: Samaria is de hoofdstad van het noordrijk Israël, gebouwd door Omri op een heuvel bij het huidige Sebastiya, ten noordwesten van Sichem.

מַעֲרֻמֵּיהֶם (ma’arummeihem), ‘hun naakten’: gevangenen die geen kleren hadden.

De mannen die ‘bij naam waren aangewezen’ zijn de vier mannen uit vers 12.

Zie Assur: Assur is een stad en een gebied aan de Tigris, in het noorden van het huidige Irak.

מַלְכֵי אַשּׁוּר (malkhei ashur), ‘de koningen van Assyrië’: meervoud.

In 2 Kon. 16:7 staat Tiglat-Pileser, ‘de koning van Assyrië’ (enkelvoud).

Sommige oude vertalingen hebben ook hier het enkelvoud.

Wij volgen de Masoretische tekst.

De inval van de Edomieten staat niet in 2 Kon. 16.

Daar staat dat Rezin de Judeeërs uit Elat verdreef en dat Edomieten in Elat gingen wonen (2 Kon. 16:6).

Bet-Semes: Tel Bet Shemesh, Israël.

Ajalon: bij het huidige Yalo, in het dal van Ajalon, Israël.

Socho: Khirbet Shuweikeh, Israël.

Timna: Tel Batash, Israël.

Gimzo: het huidige Jimzu, Israël.

Gederot: de ligging is onzeker.

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Zie Negev: De Negev is het droge zuidelijke deel van het land, rond Beër-Sjeba.

Zie Soko (Khirbet Shuweikeh): Soko (Khirbet Shuweikeh) lag in de Sefela, aan de zuidkant van het Elahdal.

בְּנוֹתֶיהָ (benoteha), ‘haar dorpen’: letterlijk ‘haar dochters’, de dorpen rond een stad.

הִפְרִיעַ (hifria), ‘de teugels laten vieren’: letterlijk ‘ongebonden laten worden’.

Zie Exod. 32:25.

מֶלֶךְ יִשְׂרָאֵל (melekh yisra’el), ‘koning van Israël’.

Achaz was koning van Juda.

Sommige oude vertalingen lezen hier ‘koning van Juda’.

Wij volgen de Masoretische tekst.

‘Israël’ kan hier voor heel het volk van Yahweh staan.

Zie ook vers 27.

Zie Assur: Assur is een stad en een gebied aan de Tigris, in het noorden van het huidige Irak.

תִּלְּגַת פִּלְנֶאסֶר (Tilgat-Pilne’ser), ‘Tiglat-Pilneser’: in 1 Kron. 5:6 staat dezelfde spelling.

In 2 Kon. 16:7 staat Tiglat-Pileser.

Het is dezelfde koning.

Zie Assur: Assur is een stad en een gebied aan de Tigris, in het noorden van het huidige Irak.

חָלַק (chalaq), ‘plunderde’: letterlijk ‘verdeelde’.

In 2 Kon. 16:8 neemt Achaz zilver en goud uit het huis van Yahweh en de schatkamers van het huis van de koning en stuurt het als geschenk naar de koning van Assyrië.

Zie Damascus: Damascus ligt aan de voet van het Antilibanon, in het huidige Syrië.

Zie Aram: Aram is het gebied van de Arameeërs, in het huidige Syrië.

אֱלֹהֵי דַרְמֶשֶׂק (elohei darmesek), ‘de goden van Damascus’: hier is Elohim een meervoud voor goden.

In 2 Kon. 16:10–16 bouwt Achaz een altaar naar het voorbeeld van een altaar in Damascus.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

בֵּית הָאֱלֹהִים (beit ha’Elohim), ‘huis van Elohim’, en בֵּית יְהוָה (beit Yahweh), ‘huis van Yahweh’: beide woorden gaan over de tempel in Jeruzalem.

Zie ook 2 Kron. 29:3, waar Hizkia de deuren van het huis van Yahweh weer opent.

Het ‘dagboek van de koningen van Juda en Israël’ is dezelfde kroniek als in 2 Kron. 27:7, daar met de titel ‘Israël en Juda’.

Zie daar.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

In 2 Kon. 16:20 staat dat hij ‘in de stad van David’ werd begraven.

Hier staat dat hij ‘in de stad, in Jeruzalem’ werd begraven, maar niet in de graven van de koningen.

Ook hier staat ‘koningen van Israël’, zoals in vers 19 ‘koning van Israël’.