Lucas 12

μυριάς (myrias), ‘tienduizendtal’: het meervoud wijst op een enorme menigte. ζύμη (zyme), ‘zuurdesem’: oud deeg dat zuur geworden is en een heel deeg doet rijzen; zie Matt. 16:6 en Mark. 8:15.

Hier legt Lucas uit wat het is: ὑπόκρισις (hypokrisis), ‘huichelarij’.

Zie ook Matt. 10:26; Mark. 4:22.

ἀνθ’ ὧν (anth’ hon), ‘daarom’: letterlijk ‘in ruil voor wat’. ταμεῖον (tameion), ‘binnenkamer’: zie Matt. 6:6.

φίλος (philos), ‘vriend’: zie Joh. 15:14–15.

γέεννα (geenna), ‘Gehenna’: van het Hebreeuwse גֵּי הִנֹּם (ge-hinnom), het dal van Hinnom ten zuiden van Jeruzalem (Joz. 15:8; Jer. 7:31).

Het is een beeld van het oordeel.

‘Hem die het gezag heeft’ is Elohim.

ἀσσάριον (assarion): een kleine koperen munt, ongeveer een zestiende deel van een denarie.

Een denarie was ongeveer het loon voor een dag werk; 2 assaria zijn dus ongeveer een achtste van een dagloon. στρουθίον (strouthion), ‘mus’: een klein vogeltje.

Letterlijk ‘belijdt in Mij’; dat is een Semitische manier van zeggen, zoals in Matt. 10:32.

βλασφημέω (blasphemeo), ‘lasteren’: kwaadspreken, vooral over Elohim.

ἀρχή (arche), ‘overheid’, en ἐξουσία (exousia), ‘gezag’, in het meervoud ‘gezagsdragers’: bestuurders die het gezag hebben.

Vergelijk Exod. 2:14: ‘Wie heeft jou aangesteld als leider en rechter over ons?’ μεριστής (meristes), ‘verdeler’: iemand die een erfenis verdeelt.

πλεονεξία (pleonexia), ‘hebzucht’.

Het Grieks is hier beknopt: letterlijk ‘niet in het overvloed hebben van iemand is zijn leven uit wat hem toebehoort’.

Wij vertalen: het leven van een mens bestaat niet in de overvloed van wat hij bezit.

Deze gelijkenis staat alleen bij Lucas. χώρα (chora), ‘land’: het bouwland van de man.

ψυχή (psyche), ‘ziel’: de man spreekt tegen zichzelf.

In vers 22–23 vertalen wij ψυχή met ‘leven’.

Vergelijk Pred. 8:15 en Jes. 22:13: ‘Laten we eten en drinken, want morgen sterven we!’

ἄφρων (aphron), ‘dwaas’: iemand zonder inzicht; hetzelfde woord als in 11:40. ἀπαιτέω (apaiteo), ‘terugeisen’.

Het Grieks heeft een meervoud zonder genoemd onderwerp (‘zij eisen’).

ψυχή (psyche), ‘leven’: het Hebreeuwse נֶפֶשׁ (nefesh).

κόραξ (korax), ‘raaf’: vergelijk Ps. 147:9 en Job 38:41, waar Elohim de raven voedt. ταμεῖον (tameion): elders ‘binnenkamer’ (vers 3 en Matt. 6:6); hier is het een opslagplaats, daarom ‘voorraadkamer’. ἀποθήκη (apotheke), ‘schuur’.

πῆχυς (pechys), ‘el’: ongeveer 45 centimeter. ἡλικία (helikia) kan ‘lengte’ en ‘levensduur’ betekenen; wij kiezen ‘lengte’, zoals in Matt. 6:27.

κρίνον (krinon), ‘lelie’: zie Matt. 6:28.

Het werkwoord bij ‘hoeveel meer jullie’ ontbreekt in het Grieks; wij schrijven ‘zal Hij jullie kleden’. κλίβανος (klibanos), ‘oven’: zie Matt. 6:30.

Vergelijk Jes. 40:6–8 en Ps. 103:15–16, waar de mens als gras is.

μετεωρίζομαι (meteorizomai), ‘onrustig zijn’: letterlijk ‘in de lucht hangen’, dus heen en weer geslingerd worden door zorg of twijfel.

Het woord komt in het Nieuwe Testament alleen hier voor.

‘Zijn koninkrijk’ is het koninkrijk van Elohim.

In Matt. 6:33 staat ‘het koninkrijk en Zijn gerechtigheid’.

εὐδοκέω (eudokeo), ‘behagen hebben’: zoals in Matt. 3:17. ποίμνιον (poimnion), ‘kudde’: een kleine kudde schapen.

βαλλάντιον (ballantion), ‘geldbuidel’: zie 10:4.

De lendenen omgorden: de lange kleding met een gordel opschorten, om klaar te staan voor het werk of de reis.

Vergelijk Exod. 12:11 en 2 Kon. 4:29.

Het Grieks heeft geen werkwoord: letterlijk ‘en jullie gelijk aan mensen’.

Wij lezen: ‘wees als’.

δοῦλος (doulos), ‘knecht’: letterlijk ‘slaaf’; zie Matt. 24:45. ἀνακλίνω (anaklino), ‘laten aanliggen’: aan tafel laten gaan liggen.

φυλακή (phylake), ‘nachtwake’: een deel van de nacht; zie Matt. 24:43.

διορύσσω (diorysso), ‘openbreken’: door de muur van het huis heen graven; vergelijk Exod. 22:1.

οἰκονόμος (oikonomos), ‘beheerder’: wie het huishouden van zijn heer beheert. θεραπεία (therapeia), ‘huispersoneel’: de bedienden van het huis; in Matt. 24:45 staat οἰκετεία (oiketeia). σιτομέτριον (sitometrion), ‘voedselrantsoen’: het afgemeten voedsel voor het huispersoneel; dit woord komt in het Nieuwe Testament alleen hier voor.

παῖς (pais), ‘knecht’, en παιδίσκη (paidiske), ‘dienares’: de bedienden in het huis, mannen en vrouwen.

διχοτομέω (dichotomeo), ‘in tweeën houwen’: letterlijk ‘doormidden snijden’; het kan ook beeldspraak zijn voor een zware straf, zoals in Matt. 24:51. ἄπιστος (apistos), ‘ontrouw’: ook ‘ongelovig’; het is het tegenovergestelde van de ‘trouwe’ (πιστός) beheerder in vers 42.

In Matt. 24:51 staan ‘huichelaars’.

δέρω (dero), ‘slaan’: met een stok of zweep slaan.

Het Grieks heeft in vers 47–48 alleen ‘veel’ en ‘weinig’; wij schrijven ‘slagen’.

Het laatste werkwoord (‘zullen zij eisen’) heeft geen genoemd onderwerp; wij schrijven ‘men’.

Het Grieks heeft letterlijk ‘en wat wil Ik, als het al is aangestoken?’

Wij lezen dit als een verlangen: ‘Hoe graag wil Ik dat het al is aangestoken!’

Andere uitleggingen zijn mogelijk.

βάπτισμα (baptisma), ‘doop’: hier een beeld voor het lijden dat Yeshua te wachten staat, zoals in Mark. 10:38. συνέχομαι (synechomai), ‘beklemd worden’: vastgehouden of benauwd zijn. τελέω (teleo), ‘volbrengen’.

διαμερισμός (diamerismos), ‘verdeeldheid’: in Matt. 10:34 staat ‘het zwaard’.

Vergelijk Micha 7:6: ‘de zoon veracht zijn vader, de dochter staat op tegen haar moeder, de schoondochter tegen haar schoonmoeder’.

ὄμβρος (ombros), ‘regenbui’.

‘In het westen’ (ἐπὶ δυσμῶν, letterlijk ‘bij ondergang’): de kant van de Middellandse Zee, vanwaar de regen komt.

δοκιμάζω (dokimazo), ‘beoordelen’: iets toetsen en erover oordelen. καιρός (kairos), ‘tijd’: een bepaald, beslissend moment; zie Mark. 1:15.

ἄρχων (archon), ‘overheid’: een bestuurder die recht spreekt. ἀντίδικος (antidikos), ‘tegenpartij’; κριτής (krites), ‘rechter’; πράκτωρ (praktor), ‘gerechtsdienaar’: iemand die de uitspraak uitvoert; in Matt. 5:25 staat ὑπηρέτης (hyperetes), ‘gerechtsdienaar’. ἐργασίαν δός (ergasian dos), ‘doe moeite’: letterlijk ‘geef werk’.

λεπτόν (lepton), ‘kleine munt’: de kleinste koperen munt.

Twee kleine munten zijn samen een kwadrant (zie Matt. 5:26 en Mark. 12:42), ongeveer 1/64 van een denarie; een kleine munt is dus ongeveer 1/128 van een denarie.