Matteüs 22

Zie ook Luc. 14:15–24; die gelijkenis over een groot maal lijkt hierop, maar verschilt sterk.

γάμος (gamos), ‘bruiloft’: het bruiloftsfeest; het woord staat in het Grieks in het meervoud.

κεκλημένοι (keklemenoi), ‘genodigden’: letterlijk ‘degenen die geroepen zijn’.

Het is afgeleid van hetzelfde werkwoord als κλητοί (kletoi), ‘geroepenen’, in vers 14.

ἄριστον (ariston), ‘maaltijd’: het hoofdmaal van de dag. σιτιστά (sitista), ‘gemeste dieren’: vee dat voor een feest vetgemest is.

διέξοδοι (diexodoi), ‘uitgangen’: plaatsen waar wegen de stad uitlopen of elkaar kruisen.

Wij vertalen ‘kruispunten’.

ἀνακείμενοι (anakeimenoi), ‘aanliggenden’: gasten die aan tafel lagen.

Wij schrijven ‘gasten’. πονηρός (poneros), ‘boos’, en ἀγαθός (agathos), ‘goed’.

ἔνδυμα γάμου (endyma gamou), ‘bruiloftskleed’: feestkleding.

De gelijkenis zegt niet waar het kleed vandaan kwam.

ἑταῖρος (hetairos), ‘vriend’: een vriendelijke of afstandelijke aanspreking, zoals in Matt. 20:13. ἐφιμώθη (ephimothe), ‘zweeg’: letterlijk ‘kreeg een muilband om’; hij werd het zwijgen opgelegd.

διάκονος (diakonos), ‘dienaar’ (vergelijk Matt. 20:26).

‘Het geween en het knarsen van de tanden’ komt vaker voor bij Matteüs; zie ook Matt. 8:12; 13:42; 13:50; 24:51; 25:30.

κλητός (kletos), ‘geroepen’, en ἐκλεκτός (eklektos), ‘uitverkoren’: uitgekozen.

Zie ook Matt. 20:16.

Zie ook Mark. 12:13–17; Luc. 20:20–26.

Ἡρῳδιανοί (Herodianoi), ‘Herodianen’: aanhangers van het huis van Herodes. οὐ βλέπεις εἰς πρόσωπον ἀνθρώπων (ou blepeis eis prosopon anthropon), letterlijk ‘U kijkt niet naar het gezicht van mensen’: U kiest niemands kant op grond van zijn aanzien.

Vergelijk Lev. 19:15.

κῆνσος (kensos), ‘belasting’: van het Latijnse census, de hoofdelijke belasting die aan Rome werd betaald. Καῖσαρ (Kaisar), ‘keizer’: de titel van de Romeinse heerser.

δηνάριον (denarion), ‘denarie’: een Romeinse zilveren munt van ongeveer 3,9 gram, met het beeld en de naam van de keizer.

ἀπόδοτε (apodote), ‘geef terug’: wat men schuldig is, geeft men terug.

Σαδδουκαῖοι (Saddoukaioi), ‘Sadduceeën’, ontkenden de opstanding van de doden.

Zie Deut. 25:5–6 en vergelijk Gen. 38:8.

Het Hebreeuws van Deut. 25:5 heeft ‘zoon’ (בֵּן, ben); de Griekse tekst heeft τέκνα (tekna), ‘kinderen’. ἐπιγαμβρεύω (epigambreuo), ‘als zwager trouwen’: de plicht van de broer van een overledene.

Het Grieks heeft ἔσχον αὐτήν (eschon auten), ‘zij hadden haar’.

Wij vullen ‘als vrouw’ aan.

πλανάομαι (planaomai), ‘dwalen’: de verkeerde weg gaan. δύναμις (dynamis), ‘kracht’.

γαμίζονται (gamizontai), ‘worden ten huwelijk gegeven’: dit zegt men van vrouwen, die door hun familie worden uitgehuwelijkt.

Het citaat is Exod. 3:6.

Het Hebreeuws heeft ‘Ik ben Elohim van je vader, Elohim van Abraham, Elohim van Isaak en Elohim van Jakob’; de Griekse tekst heeft geen ‘van je vader’ en zet bij elke naam een lidwoord.

φιμόω (phimoo), ‘de mond snoeren’: letterlijk ‘een muilband omdoen’ (vergelijk vers 12).

νομικός (nomikos), ‘wetgeleerde’: iemand die de wet van Mozes kent en uitlegt.

νόμος (nomos), ‘wet’: de Torah, de eerste vijf boeken van de Schrift. μεγάλη (megale), ‘groot’: het kan ook ‘grootste’ betekenen; in vers 38 staat ‘het grote’.

Het citaat is Deut. 6:5: ‘met heel je hart, met heel je ziel en met heel je kracht’.

De Griekse tekst heeft διάνοια (dianoia), ‘verstand’, in plaats van ‘kracht’ en herhaalt ‘met’. ψυχή (psyche), ‘ziel’: het Hebreeuwse נֶפֶשׁ (nefesh).

Het citaat is Lev. 19:18.

‘De wet en de profeten’ is de naam voor de Schrift van die tijd.

Wij schrijven ‘Hij’ en ‘Hem’ met hoofdletter, omdat Matteüs de Messias met Yeshua gelijkstelt (Matt. 1:1).

De Farizeeën denken aan een nakomeling van David.

ἐν πνεύματι (en pneumati), ‘in de Geest’: wij lezen de Geest van Elohim.

In Mark. 12:36 staat ἐν τῷ πνεύματι τῷ ἁγίῳ (en to pneumati to hagio), ‘in de Heilige Geest’.

Het citaat is Ps. 110:1.

Het Hebreeuws heeft ‘Uitspraak van Yahweh tot mijn Heer’ en ‘totdat Ik je vijanden zet als voetbank voor je voeten’; de Griekse tekst heeft ‘Yahweh zei’ en ‘onder je voeten’.

Zie ook Mark. 12:34.