Jeremia 52

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Libna (ligging onzeker): Libna lag in de Sefela.

Tel Burna is voorgesteld; dit is niet zeker.

Jeremia 52 is, met kleine verschillen, gelijk aan 2 Kon. 24:18–25:30.

Alleen de verzen 28–30 staan niet in Koningen.

Het vorige hoofdstuk eindigt met ‘Tot hier gaan de woorden van Jeremia’ (51:64).

Dit hoofdstuk is dus een aanhangsel dat het boek afsluit.

Het geschreven woord (ketiv) heeft חמיטל (chamitel); het gelezen woord (qere) is חֲמוּטַל (chamutal).

Wij volgen het qere.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Het Hebreeuws van dit vers verschilt van 2 Kon. 24:20 alleen in spelling en in een voorzetsel (‘en Juda’ tegenover ‘en in Juda’).

De betekenis is gelijk.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

נְבוּכַדְרֶאצַּר (Nevuchadre’tsar), ‘Nebukadnezar’: Jeremia schrijft de naam met een r. 2 Kon. 25:1 heeft נְבֻכַדְנֶאצַּר (Nevuchadne’tsar).

Het is dezelfde koning; wij schrijven overal ‘Nebukadnezar’.

Hier staat ‘de vierde maand’.

In 2 Kon. 25:3 wordt de maand niet genoemd.

Zie Poort tussen de twee muren (ligging onzeker): De poort tussen de twee muren lag in de zuidelijke stadsmuur van Jeruzalem, bij de tuin van de koning.

De precieze plaats is niet bekend.

Zie Tuin van de koning (ligging onzeker): De tuin van de koning lag in het zuiden van Jeruzalem, waarschijnlijk bij de vijver van Siloam.

De precieze plaats is niet bekend.

Zie Araba: De Araba is het diepe dal ten zuiden van de Dode Zee, tot aan de Golf van Akaba.

Hier staat dat ‘alle krijgsmannen vluchtten en de stad uitgingen’, en dat ‘zij’ (meervoud) langs de weg van de Araba gingen.

In 2 Kon. 25:4 ontbreken de werkwoorden ‘vluchtten’ en ‘gingen uit’, en gaat ‘hij’ (de koning) langs die weg.

Het is hetzelfde bericht: Zedekia en zijn krijgsmannen ontvluchten de stad.

Zie Jericho: Jericho ligt in het Jordaandal, ongeveer 25 km ten noordoosten van Jeruzalem.

בְּעַרְבֹת יְרֵחוֹ (arvat Yerecho), ‘de vlakte van Jericho’: 2 Kon. 25:5 heeft het meervoud, ‘de vlakten’.

Hier wordt Zedekia bij naam genoemd; in Koningen staat alleen ‘hem’.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Zie Ribla (Ribleh): Ribla lag aan de Orontes, in het land Hamat, bij het huidige Ribleh.

Farao Necho en later Nebukadnezar hadden daar hun hoofdkwartier.

Zie Hamat: Hamat (Hama) ligt aan de Orontes, in het huidige Syrië.

Hier staat ‘in het land Chamat’ al bij Ribla; in 2 Kon. 25:6 komt dat pas in vers 21.

Ribla lag in het land Chamat.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Zie Ribla (Ribleh): Ribla lag aan de Orontes, in het land Hamat, bij het huidige Ribleh.

Farao Necho en later Nebukadnezar hadden daar hun hoofdkwartier.

De woorden ‘ook alle oversten van Juda slachtte hij in Ribla’ staan hier, maar niet in 2 Kon. 25:7.

Het bericht over Zedekia gaat in vers 11 verder.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

בֵית הַפְּקֻדֹּת (beit happequdot), ‘de gevangenis’: letterlijk ‘huis van de bewakingen’.

Het woord komt alleen hier voor.

De slotwoorden ‘tot de dag van zijn dood’ staan niet in 2 Kon. 25:7.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Hier staat de tiende dag van de vijfde maand; 2 Kon. 25:8 heeft de zevende dag.

Wij laten beide staan zoals ze er staan.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

כָּל בֵּית הַגָּדוֹל (kol beit haggadol): letterlijk ‘elk huis, het grote’. 2 Kon. 25:9 heeft ‘elk groot huis’.

Bedoeld zijn de huizen van de aanzienlijken.

Wij vertalen ‘elk groot huis’.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

וּמִדַּלּוֹת (umiddallot), ‘een deel van de armsten’: deze woorden staan niet in 2 Kon. 25:11, en vers 16 zegt dat een deel van de armsten juist werd achtergelaten.

Het Hebreeuws is hier moeilijk.

Sommige oude vertalingen laten het begin van het vers weg.

Hier wordt Nebuzaradan bij naam genoemd; in 2 Kon. 25:12 staat alleen ‘de bevelhebber van de lijfwacht’.

Zie ook 2 Kon. 25:12 voor ‘wijngaardeniers’ en ‘akkerbouwers’.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

De pilaren, de onderstellen en de zee maakte Hiram voor Salomo (1 Kon. 7:15–39).

De ‘sprengschalen’ (מִזְרָקוֹת, mizraqot) staan hier ook in deze reeks; in 2 Kon. 25:14 niet.

Dit vers noemt meer voorwerpen dan 2 Kon. 25:15: הַסִּפִּים (sippim), ‘bekkens’, סִירוֹת (sirot), ‘potten’, מְנֹרוֹת (menorot), ‘kandelaars’, כַּפּוֹת (kappot), ‘schalen’ en הַמְּנַקִיוֹת (menaqqiyyot), ‘offerschalen’.

Vergelijk 1 Kon. 7:50.

Hier staan de twaalf koperen runderen ‘onder de onderstellen’; in 1 Kon. 7:25 staan ze onder de zee.

Wij laten de tekst staan zoals hij is.

De verzen 21–23 beschrijven de pilaren uitvoeriger dan 2 Kon. 25:17.

Vergelijk 1 Kon. 7:15–22.

Een el is ongeveer 45 cm: 18 el is ongeveer 8 meter en 12 el ongeveer 5,4 meter.

Het kapiteel is hier 5 el hoog, zoals in 1 Kon. 7:16.

In 2 Kon. 25:17 is het 3 el.

Wij laten beide getallen staan.

רוּחָה (ruchah), ‘aan de zijkant’: letterlijk ‘naar de wind toe’.

Waarschijnlijk zijn de 96 granaatappels die aan de buitenkant te zien waren; in totaal waren er 100 rondom.

In 1 Kon. 7:20 en 42 staan andere getallen (200 per rij en 400 in totaal).

Wij laten de getallen staan.

Hier staan ‘zeven mannen’ die het gezicht van de koning zagen; 2 Kon. 25:19 heeft ‘vijf’.

Wij laten beide getallen staan.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Zie Ribla (Ribleh): Ribla lag aan de Orontes, in het land Hamat, bij het huidige Ribleh.

Farao Necho en later Nebukadnezar hadden daar hun hoofdkwartier.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Zie Ribla (Ribleh): Ribla lag aan de Orontes, in het land Hamat, bij het huidige Ribleh.

Farao Necho en later Nebukadnezar hadden daar hun hoofdkwartier.

Zie Hamat: Hamat (Hama) ligt aan de Orontes, in het huidige Syrië.

Dit vers is gelijk aan 2 Kon. 25:21.

‘En Juda werd van zijn grond weggevoerd’ staat ook in 2 Kon. 17:23, over Israël.

Het bericht dat in 2 Kon. 25:22–26 volgt (Gedalja en de moord op hem), staat in Jeremia in de hoofdstukken 40–41.

De verzen 28–30 staan alleen in Jeremia.

Ze noemen drie wegvoeringen met hun aantallen. 2 Kon. 24:12–16 en 25:11 beschrijven wegvoeringen uit dezelfde tijd, met andere jaren en andere getallen (2 Kon. 24:12 noemt het achtste jaar, 24:14 en 24:16 noemen 10.000 en 7000 + 1000).

De jaren in de verzen 28–30 zijn jaren van Nebukadnezar.

Wij laten de getallen staan.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

נֶפֶשׁ (nefesh), ‘persoon’: letterlijk ‘ziel’, hier het getal van mensen, zoals in Gen. 46:26.

De getallen van de verzen 28–30 samen: 3023 + 832 + 745 = 4600.

Dat is het getal aan het slot van dit vers.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Hier staat de 25e dag van de twaalfde maand; 2 Kon. 25:27 heeft de 27e dag.

Wij laten beide staan.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

טֹבוֹת (tovot), ‘goede dingen’: vriendelijke woorden, zoals in 2 Kon. 25:28.

In het Hebreeuws staat alleen ‘hij’.

Wij schrijven ‘Jojachin’ voor de duidelijkheid.

Ook ‘de koning’ bij ‘aangezicht’ is onze verduidelijking: er staat ‘voor zijn aangezicht’.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

De woorden ‘tot de dag van zijn dood’ staan niet in 2 Kon. 25:30.

Hiermee sluit het boek Jeremia af.