Jeremia 40

Zie Rama (er-Ram): Rama (nu er-Ram; ook Ramataim-Zofim, de woonplaats van Samuël) lag ongeveer 8 km ten noorden van Jeruzalem, in Benjamin.

De ligging van Samuëls Rama is niet helemaal zeker.

In Jozua 19 zijn andere plaatsen met deze naam bedoeld, in het noorden.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Dit vers hoort bij 39:11–14, maar vertelt de vrijlating van Jeremia op een andere manier: hier is hij vastgebonden tussen de ballingen bij Rama en wordt hij daar door Nebuzaradan vrijgelaten.

Wij laten beide verslagen naast elkaar staan.

Rama (הָרָמָה, harama) lag in het gebied van Benjamin, ongeveer 8 km ten noorden van Jeruzalem, bij het huidige er-Ram (Westelijke Jordaanoever).

Nebuzaradan, een Babylonische bevelhebber, spreekt hier over Yahweh, en wel als over ‘jouw Elohim’.

Hij zegt dat het onheil door Yahweh is gesproken en gebracht.

Zijn woorden staan zwart, omdat hij het zegt.

Het geschreven woord (ketiv) is דבר zonder lidwoord, het qere is הַדָּבָר (hadavar), ‘de zaak’.

Wij volgen het qere.

Het Hebreeuwse davar betekent ‘woord’ en ‘zaak’.

Hier gaat het om wat er gebeurd is.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

פִּתַּחְתִּיךָ (pittachticha), ‘ik maak je los’: letterlijk ‘ik open je’.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Zie Juda: Juda is hier het zuidelijke land, rond Jeruzalem, in het bergland ten westen van de Zoutzee.

Het Hebreeuws van het eerste deel is moeilijk: ‘En nog was hij niet teruggekeerd.

Keer terug …’.

Het Hebreeuws noemt geen onderwerp bij ‘zei’.

Wij nemen aan dat Nebuzaradan nog eens tot Jeremia spreekt voordat die weggaat, en schrijven daarom ‘Toen zei Nebuzaradan’.

Sommige oude vertalingen lezen dit vers anders.

Wij volgen de Masoretische tekst.

Mizpa lag in het gebied van Benjamin, ten noorden van Jeruzalem.

Vaak denkt men aan Tell en-Nasbeh (Westelijke Jordaanoever).

Zie 2 Kon. 25:22–23, waar Gedalja ook door de koning van Babel wordt aangesteld.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Zie 2 Kon. 25:22–23 voor dezelfde gebeurtenis.

Hier staat er meer: de legeroversten waren ‘in het veld’ en Gedalja kreeg mannen, vrouwen en kinderen toevertrouwd.

Zie Mizpa (Tell en-Nasbeh): Mizpa wordt gezocht bij Tell en-Nasbeh, ten noorden van Jeruzalem, in Benjamin.

In Richteren 10 en 11 gaat het om een Mizpa in Gilead, ten oosten van de Jordaan.

De namen zijn bijna gelijk aan 2 Kon. 25:23, met enkele verschillen: hier staan ook Jonatan en de zonen van Efai, en de laatste man heet in het Hebreeuws Jezanja (יְזַנְיָהוּ), in 2 Kon. 25:23 Jaäzanja (יַאֲזַנְיָהוּ).

Wij houden beide spellingen aan.

Zie ook Jer. 42:1 (Jezanja, de zoon van Hosjaja).

Het geschreven woord (ketiv) is עופי (Ofai); het qere is עֵיפַי (Efai).

Wij volgen het qere.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Dit vers is bijna gelijk aan 2 Kon. 25:24, met één verschil.

Daar staat ‘Wees niet bang voor de dienaren van de Chaldeeën’ (מֵעַבְדֵי, me’avdei).

Hier staat מֵעֲבוֹד (me’avod), ‘om te dienen’: ‘Wees niet bang om de Chaldeeën te dienen’.

Wij vertalen beide zoals ze staan.

Zie Mizpa (Tell en-Nasbeh): Mizpa wordt gezocht bij Tell en-Nasbeh, ten noorden van Jeruzalem, in Benjamin.

In Richteren 10 en 11 gaat het om een Mizpa in Gilead, ten oosten van de Jordaan.

לַעֲמֹד לִפְנֵי (la’amod lifnei), ‘te staan voor’: Gedalja vertegenwoordigt het volk bij de Chaldeeën, de Babylonische ambtenaren.

Zie Moab: Moab ligt ten oosten van de Dode Zee, in het huidige Jordanië.

Zie Ammon: Ammon ligt ten oosten van de Jordaan, rond het huidige Amman in Jordanië.

Zie Edom (Seïr): Edom (Seïr) is het bergland ten zuiden van de Dode Zee, in het zuiden van het huidige Jordanië.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

שְׁאֵרִית (she’erit), ‘de overgeblevenen’: de rest die na de ondergang overbleef.

Het woord staat nog in 40:15, 42:2, 42:15 en 44:12.

Zie Juda: Juda is hier het zuidelijke land, rond Jeruzalem, in het bergland ten westen van de Zoutzee.

Zie Mizpa (Tell en-Nasbeh): Mizpa wordt gezocht bij Tell en-Nasbeh, ten noorden van Jeruzalem, in Benjamin.

In Richteren 10 en 11 gaat het om een Mizpa in Gilead, ten oosten van de Jordaan.

De Judeeërs die eerder uit het land waren gevlucht of verdreven, kwamen terug.

De oogst van wijn en zomerfruit laat zien dat het land weer bewoond en bewerkt werd.

Zie Mizpa (Tell en-Nasbeh): Mizpa wordt gezocht bij Tell en-Nasbeh, ten noorden van Jeruzalem, in Benjamin.

In Richteren 10 en 11 gaat het om een Mizpa in Gilead, ten oosten van de Jordaan.

Zie Ammon: Ammon ligt ten oosten van de Jordaan, rond het huidige Amman in Jordanië.

בַּעֲלִיס (Ba’alis), ‘Baälis’: de naam van de koning van de Ammonieten, verder niet bekend.

Het is niet zeker waarom hij Gedalja wilde laten doden.

Zie Mizpa (Tell en-Nasbeh): Mizpa wordt gezocht bij Tell en-Nasbeh, ten noorden van Jeruzalem, in Benjamin.

In Richteren 10 en 11 gaat het om een Mizpa in Gilead, ten oosten van de Jordaan.

בַּסֵּתֶר (bassether), ‘in het geheim’: Jochanan wil Gedalja alleen spreken.

שֶׁקֶר (sheqer), ‘leugen’: Gedalja gelooft Jochanan niet.

Dat wordt hem fataal (41:1–3).

Het geschreven woord (ketiv) is תעש (ta’as), het qere is תַּעֲשֵׂה (ta’aseh), ‘doe’.

De betekenis is gelijk; wij volgen het qere.