Johannes 20

Zie Tuin en graf van Yeshua (Jeruzalem; ligging onzeker): De tuin met het nieuwe graf lag buiten de stadsmuur van Jeruzalem, vlak bij Golgota.

De traditie zoekt het in de Heilig-Grafkerk.

Dit is niet zeker.

μία τῶν σαββάτων (mia ton sabbaton), ‘de eerste dag van de week’: letterlijk ‘de eerste van de sabbatten’, de dag na de sabbat (zoals in Matt. 28:1).

Johannes noemt alleen Maria Magdalena; in 20:2 spreekt zij echter van ‘wij’.

ἐφίλει (ephilei): φιλέω (phileo), ‘liefhebben’.

In 19:26, 21:7 en 21:20 staat ἀγαπάω (agapao).

Wij vertalen beide met ‘liefhebben’ (zie 21:15–17).

ὀθόνια (othonia), ‘linnen doeken’: zoals in 19:40.

σουδάριον (soudarion), ‘zweetdoek’: een doek, ook gebruikt om het gezicht te bedekken (zoals in 11:44).

Het woord komt van het Latijn.

Het Grieks heeft bij ‘en de zweetdoek’ geen eigen werkwoord; het hangt af van ‘zag’ in vers 6.

ἐπίστευσεν (episteusen), ‘geloofde’: het Grieks zegt niet wat hij geloofde.

ᾔδεισαν τὴν γραφήν (ideisan ten graphen), letterlijk ‘zij wisten de Schrift niet’: zij begrepen nog niet wat de Schrift zegt, dat Hij moest opstaan.

De tekst noemt geen bepaald vers. ἀναστῆναι (anastenai), ‘opstaan’: een ander woord dan ἐγείρω (egeiro), ‘opwekken’.

πρὸς αὑτούς (pros hautous), letterlijk ‘naar zichzelf’: naar hun plaats, naar huis.

Zie Tuin en graf van Yeshua (Jeruzalem; ligging onzeker): De tuin met het nieuwe graf lag buiten de stadsmuur van Jeruzalem, vlak bij Golgota.

De traditie zoekt het in de Heilig-Grafkerk.

Dit is niet zeker.

ἐν λευκοῖς (en leukois), ‘in het wit’: in witte kleren.

Matteüs noemt 1 engel (Matt. 28:2), Markus een jongeman (Mark. 16:5) en Lucas 2 mannen in stralende kleren (Luc. 24:4).

κύριός μου (kyrios mou), ‘mijn Heer’: Maria noemt Yeshua zo, ook in 20:2 (‘de Heer’) en 20:18.

κύριε (kyrie), ‘heer’: Maria denkt dat zij met de tuinman spreekt; het is een beleefde aanspreking en geen titel.

Wij schrijven ‘u’. κηπουρός (kepouros), ‘tuinman’.

Het Grieks heeft bij ‘zeg mij’ en ‘weghalen’ geen voorwerp; de ‘Hem’ is Yeshua zelf.

Μαριάμ (Mariam) is de Aramese vorm van de naam Maria. Ῥαββουνι (Rabboeni) is Aramees en een eerbiedige vorm van ῥαββί (rabbi), ‘leraar’; Johannes vertaalt het zelf met διδάσκαλε (didaskale), ‘Leraar’. Ἑβραϊστί (Hebraisti), ‘in het Hebreeuws’: kan hier de Aramese volkstaal bedoelen (zie 19:13).

ἅπτομαι (haptomai), ‘aanraken’ of ‘vasthouden’: Μή μου ἅπτου kan betekenen ‘raak Mij niet aan’ of ‘houd Mij niet vast’ (blijf je niet aan Mij vastklampen).

Wij kiezen het laatste, omdat Yeshua in 20:27 Tomas juist uitnodigt Hem aan te raken. ἀδελφοί (adelphoi), ‘broers’: hier de leerlingen (zoals in Matt. 28:10). ἀναβαίνω (anabaino), ‘opgaan’.

Εἰρήνη ὑμῖν (eirene hymin), ‘Vrede voor jullie’: de gewone groet, in het Hebreeuws shalom. Ἰουδαῖοι (Ioudaioi), ‘Joden’: hier de leiders (zoals in 19:38).

ἀποστέλλω (apostello), ‘zenden’ en πέμπω (pempo), ‘sturen’ zijn twee Griekse woorden met een vergelijkbare betekenis.

Van het eerste komt ἀπόστολος (apostolos), ‘apostel’.

Zie ook Joh. 17:18.

ἐμφυσάω (emphysao), ‘blazen’: het Grieks heeft geen voorwerp; wij vullen ‘op hen’ aan.

Vergelijk Gen. 2:7, waar Elohim de adem van leven in de mens blies. πνεῦμα ἅγιον (pneuma hagion) heeft geen lidwoord; wij schrijven ‘de Heilige Geest’.

Zie ook Hand. 2:1–4.

ἀφίημι (aphiemi), ‘vergeven’; κρατέω (krateo), ‘vasthouden’: de zonden niet vergeven. ἀφέωνται (apheontai), ‘zijn vergeven’, en κεκράτηνται (kekratentai), ‘zijn vastgehouden’, zijn voltooide tijden.

Vergelijk Matt. 16:19 en 18:18.

Θωμᾶς (Thomas), ‘Tomas’, is Aramees voor ‘tweeling’; Δίδυμος (Didymos), ‘Didymus’, is Grieks voor ‘tweeling’.

Zie ook Joh. 11:16.

τύπος (typos), ‘afdruk’: het teken dat de nagels achterlieten. ἥλος (helos), ‘nagel’. οὐ μὴ πιστεύσω (ou me pisteuso), ‘ik zal beslist niet geloven’: een sterke ontkenning.

Zie ook Luc. 24:39–40.

μεθ’ ἡμέρας ὀκτώ (meth’ hemeras okto), ‘na 8 dagen’: volgens de toenmalige manier van tellen, waarbij de eerste dag meetelde, is dat een week later.

ἄπιστος (apistos), ‘ongelovig’ en πιστός (pistos), ‘gelovig’ (ook ‘trouw’): verwant aan πίστις (pistis), ‘geloof’.

ὁ κύριός μου καὶ ὁ θεός μου (ho kyrios mou kai ho theos mou), ‘mijn Heer en mijn Elohim’: Tomas spreekt Yeshua zo aan.

Vergelijk Ps. 35:23: ‘mijn Elohim en mijn Heer’.

Het Grieks heeft geen leestekens en laat hier een vraag of een vaststelling toe: ‘Omdat je Mij gezien hebt, heb je geloofd.’

Wij lezen een vraag. μακάριος (makarios), ‘gelukkig’: zoals in Matt. 5:3.

σημεῖον (semeion), ‘teken’: Johannes noemt de wonderen van Yeshua ‘tekenen’. βιβλίον (biblion), ‘boek’: een boekrol.

Χριστός (Christos), ‘Messias’: de gezalfde, in het Hebreeuws mashiach.

In sommige oude handschriften staat hier πιστεύσητε (pisteusete), ‘tot geloof komen’.

De SBLGNT heeft πιστεύητε (pisteuete), ‘geloven’ of ‘blijven geloven’.