Jozua 17

Gilead is het bergland ten oosten van de Jordaan, ten zuiden van de rivier de Jarmuk (nu Jordanië).

Basan ligt ten noorden daarvan, rond de Golanhoogte en de Hauran (nu Syrië en Israël).

Machir was de oudste zoon van Manasse (Gen. 50:23; Num. 26:29).

Zijn land aan de oostkant van de Jordaan was al verdeeld: Num. 32:39–42; Deut. 3:13–15.

Het Hebreeuws heeft hier geen werkwoord (‘voor Machir …’).

Wij vullen ‘Het was’ aan.

Abiëzer is dezelfde naam als Iëzer in Num. 26:30; het is de korte vorm.

Dezelfde zes families staan in Num. 26:30–32.

Selofchad had alleen dochters.

Zij kregen een erfdeel in Num. 27:1–11.

Aan dat erfdeel werd later een voorwaarde verbonden in Num. 36:1–12.

Dit is de uitvoering van wat Yahweh in Num. 27:5–7 aan Mozes zei.

Het Hebreeuws zegt ‘hij gaf’ zonder de naam te noemen.

Wij begrijpen dat Jozua dit deed, samen met Eleazar.

Zie Gilead: Gilead is het bergland ten oosten van de Jordaan, tussen de Jarmoek en de Dode Zee.

Zie Jordaan: De Jordaan stroomt van het Hermongebergte door het meer van Galilea naar de Dode Zee.

חֶבֶל (chevel), ‘kavel’: eigenlijk ‘touw’ of ‘meetsnoer’, waarmee land wordt afgemeten, en daarna het afgemeten stuk land (Deut. 32:9).

Wij gebruiken ‘kavel’ voor chevel en ‘deel’ voor חֵלֶק (chelek).

Wij verstaan de tien kavels zo: vijf voor de families van vers 2 (zonder Chefer) en vijf voor de dochters van Selofchad uit de familie van Chefer (vers 3).

Dat is een gangbare verklaring, maar de tekst zegt het niet.

Zie Gilead: Gilead is het bergland ten oosten van de Jordaan, tussen de Jarmoek en de Dode Zee.

‘De dochters van Manasse’ zijn de dochters van Selofchad, een nakomeling van Manasse (vers 3).

Sichem ligt bij het huidige Nablus (Westelijke Jordaanoever).

Mikmetat lag in de buurt, maar de plek is onbekend.

Tappuach is waarschijnlijk Tell Sheikh Abu Zarad, ten zuiden van Sichem.

Wat ‘van Aser’ hier precies aanwijst, weten wij niet; het is onzeker.

הַיָּמִין (hayyamin), ‘rechts’: wie naar het oosten kijkt, heeft het zuiden aan zijn rechterhand.

De grens loopt dus naar het zuiden.

Zie Tappuach (ligging onzeker): Tappuach (En-Tappuach) wordt gezocht bij Tell Sheikh Abu Zarad, ten zuiden van Sichem.

Dit is niet zeker.

De beek Kana is waarschijnlijk het Wadi Qana, ten westen van Sichem (Westelijke Jordaanoever).

Dat is waarschijnlijk, niet zeker.

Zie Beek Kana (Wadi Qana): De beek Kana is waarschijnlijk het Wadi Qana, dat naar het westen stroomt, naar de Jarkon.

Een deel van Efraïm ligt dus binnen het gebied van Manasse (zie vers 8).

Bet-Sean is het huidige Beit She’an in het noorden van Israël.

Jibleam ligt waarschijnlijk bij Khirbet Bel’ameh, bij Jenin (Westelijke Jordaanoever).

Dor is Tel Dor, aan de kust van Israël.

En-Dor ligt waarschijnlijk bij Endor aan de voet van de Tabor (Israël).

Taänak is Tell Ta’anak, bij Jenin.

Megiddo is Tel Megiddo (Israël).

Zie Bet-San: Bet-San (Beth-Sjean) ligt in het Jordaandal, ten zuiden van het meer van Galilea.

בָּנוֹת (banot), ‘dochters’: de dorpen rondom een stad, die erbij horen.

Wij schrijven ‘zijn dorpen’.

Wij vertalen ‘de drie hoogten’.

De betekenis is niet zeker.

Ook mogelijk is ‘de drie heuvelstreken’ of een samenvatting van de steden die zojuist genoemd zijn.

הוֹרִישׁ (horish), ‘verdrijven’: wie een stad inneemt, verdrijft de bewoners.

Daarom schrijven wij hier ‘de bewoners van deze steden’.

Zie ook Num. 33:52–55 en Richt. 1:27.

מַס (mas), ‘dwangarbeid’: verplichte arbeid.

Zie ook Richt. 1:28.

‘De zonen van Jozef’ zijn Efraïm en Manasse.

Zij spreken hier samen als één volk, in het enkelvoud (‘mij’, ‘ik’).

Zie Bergland van Efraïm: Het bergland van Efraïm is het centrale bergland, tussen Betel en Sichem.

בָּרָא (bara), ‘kappen’: hier in de zin van bomen omhakken en het land vrijmaken.

Hetzelfde werkwoord betekent in Gen. 1:1 ‘scheppen’.

Welk woud bedoeld is, weten wij niet.

Misschien gaat het om bosland in Gilead, waar de Refaïeten woonden (Deut. 3:11, 13).

Zie Bet-San: Bet-San (Beth-Sjean) ligt in het Jordaandal, ten zuiden van het meer van Galilea.

Zie Jizreël (vallei): Jizreël en de vallei van Jizreël liggen in het noorden van het land, tussen de Karmel en de Jordaan.

רֶכֶב בַּרְזֶל (rekev barzel), ‘ijzeren strijdwagens’: een verzamelnaam voor veel wagens, mogelijk met ijzer beslagen.

Zie ook Richt. 1:19 en 4:3.