2 Koningen 8

Dit is de vrouw wier zoon Elisa levend maakte (2 Kon. 4:8–37).

De tekst noemt haar niet bij naam.

Het geschreven woord (ketiv) heeft voor ‘jij’ de vorm אתי, het qere heeft אַתְּ (at).

De betekenis is gelijk.

Wij volgen het qere.

Het land van de Filistijnen is de kustvlakte ten zuidwesten van Juda, in het huidige Israël en de Gazastrook.

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

Zie Filistea: Filistea was de kuststrook in het zuidwesten van het land, rond Gaza en Asdod.

לִצְעֹק (litso’q), ‘roepen’: een beroep doen op de koning om recht.

De tekst zegt niet wie haar huis en akker tijdens haar afwezigheid in bezit nam.

נַעַר (na’ar), ‘jongen’: dienaar.

Gechazi (גֵּחֲזִי, Gechazi) is de dienaar van Elisa uit 2 Kon. 4:12 en 5:20–27.

אֲדֹנִי (adoni), ‘mijn heer’: aanspreking van de koning, niet van Yahweh.

סָרִיס (saris), ‘hofbeambte’: een ambtenaar aan het hof.

Het woord kan ook een gesneden man (eunuch) aanduiden.

Damascus (דַּמֶּשֶׂק, Dammesek) is de hoofdstad van Aram, nu Damascus, Syrië.

Dat is zeker.

אִישׁ הָאֱלֹהִים (ish haElohim), ‘man van Elohim’: een titel voor een profeet.

מִנְחָה (minchah), ‘geschenk’: hier een gave aan de profeet.

Het is geen offer.

Elders vertalen wij het als ‘graanoffer’ of ‘offergave’.

Vergelijk 1 Kon. 14:3.

Zie Damascus: Damascus ligt aan de voet van het Antilibanon, in het huidige Syrië.

Zie Aram: Aram is het gebied van de Arameeërs, in het huidige Syrië.

‘Uw zoon Ben-Hadad’: Hazaël spreekt de profeet met eerbied aan.

De tekst noemt geen gewicht bij de ‘vracht van 40 kamelen’.

Het geschreven woord (ketiv) is לֹא (lo), ‘niet’.

Het qere is לוֹ (lo), ‘hem’.

Met het ketiv staat er: ‘Zeg: Je zult zeker niet leven.’

Wij volgen het qere: ‘Zeg tegen hem: Je zult zeker leven.’

Daarna zegt Elisa dat Yahweh hem de dood van Ben-Hadad heeft laten zien.

וַיַּעֲמֵד אֶת־פָּנָיו (wayya’amed et panav), letterlijk ‘hij liet zijn gezicht staan’: een vaste, strakke blik.

עַד־בֹּשׁ (ad bosh), ‘tot schaamte’.

Het Hebreeuws noemt niet wie zijn blik strak richt en wie zich schaamt.

Meestal wordt gelezen dat Elisa strak naar Hazaël kijkt, tot Hazaël zich schaamt.

Wij laten het ‘hij’ open, zoals in het Hebreeuws.

בָּחוּר (bachur), ‘jonge man’: hier de beste, uitgelezen jonge mannen.

Zie Aram: Aram is het gebied van de Arameeërs, in het huidige Syrië.

הַכֶּלֶב (hakkelev), ‘de hond’: een zelfvernedering.

Hazaël vraagt hoe iemand als hij zoiets groots kan doen.

Hij ontkent niet wat Elisa zegt.

Vergelijk 1 Kon. 19:15, waar Yahweh opdracht geeft Hazaël tot koning over Aram te zalven.

מַכְבֵּר (makber), ‘deken’: een doek of kleed.

Het woord komt alleen hier voor.

יְהוֹרָם (Yehoram) en יוֹרָם (Yoram) zijn twee vormen van dezelfde naam.

In dit vers dragen de koning van Israël en de koning van Juda allebei deze naam.

Wij schrijven beide ‘Joram’; de zoon van Achab is de koning van Israël, de zoon van Josafat is de koning van Juda.

De woorden ‘en Josafat was koning van Juda’ staan in de Masoretische tekst.

Sommige oude vertalingen laten ze weg.

Wij volgen de Masoretische tekst.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Dezelfde gegevens staan in 2 Kron. 21:5.

Bij het tweede ‘jaar’ (na ‘acht’) heeft de geschreven tekst (ketiv) שנה (shanah), ‘jaar’.

De voorgelezen tekst (qere) heeft שָׁנִים (shanim), ‘jaren’.

De betekenis is gelijk.

Wij volgen de qere.

‘De dochter van Achab’ is Atalia (vers 26).

Zij is de vrouw van Joram van Juda.

Over het huis van Achab: zie 1 Kon. 16:29–33.

נִיר (nir), ‘lamp’: een beeld voor een nazaat die het huis van David laat voortbestaan.

Zie 1 Kon. 11:36 en 15:4.

De belofte staat in 2 Sam. 7:12–16.

Edom ligt ten zuiden van de Dode Zee, in het huidige Jordanië.

Dat is zeker.

Edom was sinds David onderworpen aan Israël (2 Sam. 8:14).

Onder Josafat regeerde een aangestelde (1 Kon. 22:48).

Zaïr (צָעִירָה, Tsa’irah) is een plaats waarvan de ligging onzeker is.

Men zoekt haar in of bij Edom, ten zuiden van de Dode Zee.

De zin is moeilijk.

Wij vertalen letterlijk: Joram versloeg ’s nachts Edom, dat hem omringd had, en de bevelhebbers van de strijdwagens.

Het Hebreeuws noemt niet wie ‘het volk’ is dat naar zijn tenten vluchtte.

Sommige oude vertalingen lezen hier anders.

Libna was een stad in de Sefela, het heuvelland ten westen van Juda.

De precieze ligging is onzeker.

Zie ook Joz. 10:29–31.

Zie Edom (Seïr): Edom (Seïr) is het bergland ten zuiden van de Dode Zee, in het zuiden van het huidige Jordanië.

‘Tot op de dag van vandaag’ is een opmerking van de schrijver van het boek.

Edom bleef los van Juda.

סֵפֶר דִּבְרֵי הַיָּמִים (sefer divrei hayamim), ‘dagboek’: zie 1 Kon. 14:19.

De geschiedenis van Joram staat ook in 2 Kron. 21.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

אֲחַזְיָהוּ (Achazjahu), ‘Achazia’: dezelfde naam als de koning van Israël in 1 Kon. 22:52.

Hier gaat het om de zoon van Joram van Juda.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

בַּת (bat), ‘dochter’: het woord kan ook ‘kleindochter’ betekenen.

Vers 18 noemt de vrouw van Joram een dochter van Achab; hier staat dat Atalia een dochter van Omri is.

2 Kron. 22:2 noemt een andere leeftijd voor Achazia (daar 42 jaar).

Wij volgen de Masoretische tekst van dit vers.

חָתָן (chatan), ‘schoonzoon’: iemand die door huwelijk bij de familie hoort.

Ramot in Gilead ligt in het noorden van Gilead, ten oosten van de Jordaan.

De ligging is onzeker: vaak wordt Tell Ramith in het noorden van Jordanië genoemd.

Zie Aram: Aram is het gebied van de Arameeërs, in het huidige Syrië.

Achab sneuvelde hier al eerder (1 Kon. 22:29–37).

Jizreël ligt aan de rand van de vlakte van Jizreël, bij het huidige Zer’in, Israël.

Dat is zeker.

Zie Rama (Ramot in Gilead; ligging onzeker): Rama is hier de korte vorm van Ramot in Gilead.

Het wordt gezocht bij Tell Ramith, in het noorden van Jordanië.

Dit is niet zeker.

Zie Aram: Aram is het gebied van de Arameeërs, in het huidige Syrië.

Dit verhaal staat ook in 2 Kron. 22:5–6.

רָמָה (Ramah), ‘Rama’: waarschijnlijk een korte vorm van Ramot in Gilead (vers 28).

Dat is een aanname.