Haggai 2

De zevende maand is Etanim of Tisjri, ongeveer september–oktober (uit het geheugen, niet gecontroleerd).

Het feest van de hutten valt in die maand, vanaf de vijftiende dag (Lev. 23:34).

שְׁאֵרִית הָעָם (she’erit ha’am), ‘de overgeblevenen van het volk’: zoals in 1:12 en 1:14.

הַנִּשְׁאָר (hannish’ar), ‘de overgebleven’: wie de eerste tempel nog heeft gekend.

De eerste tempel werd rond 586 v.Chr. verwoest, dat is ongeveer zeventig jaar eerder (uit het geheugen, niet gecontroleerd).

Zie ook Ezra 3:12.

חֲזַק (chazaq), ‘wees sterk’: het woord staat drie keer, tot Zerubbabel, tot Jozua en tot het hele volk.

Het is een bemoediging, zoals in Joz. 1:6.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Het Hebreeuws heeft in de eerste helft van dit vers geen werkwoord: ‘het woord dat Ik met jullie sloot (כָּרַתִּי, karati, letterlijk ‘Ik sneed’) toen jullie uit Egypte trokken’.

Het is een verwijzing naar het verbond bij de Sinaï (Exod. 19:5–6; 24:7–8).

Het sluit aan bij ‘Ik ben met jullie’ in vers 4.

Wij laten het open en zetten een dubbele punt.

‘Zo zegt Yahweh van de legermachten’ staat hier midden in een rode rede en is daarom rood.

חֶמְדַּת כָּל הַגּוֹיִם (chemdat kol haggoyim), ‘het kostbaarste van alle volken’: het zelfstandig naamwoord staat in het enkelvoud, het werkwoord ‘zullen komen’ in het meervoud.

Daarom lezen wij ‘de kostbaarheden’ (de schatten die de volken brengen; vergelijk vers 8).

Sommige lezers verstaan het woord als een persoon, ‘het Begeerde van alle volken’.

De tekst zegt dat niet.

Wij laten het open.

הָאַחֲרוֹן (ha’acharon), ‘de laatste’: het woord staat na ‘dit huis’ en kan bij ‘heerlijkheid’ staan of bij ‘huis’.

Wij vertalen ‘de laatste heerlijkheid van dit huis’.

De andere lezing is: ‘de heerlijkheid van dit laatste huis’.

Het verschil is klein: het gaat om het huis dat nu wordt gebouwd, tegenover het eerste.

De negende maand is Kislev, ongeveer november–december (uit het geheugen, niet gecontroleerd).

De datum ligt twee maanden na het woord van 2:1 en dezelfde dag als de grondlegging die in 2:18 wordt genoemd.

תּוֹרָה (torah), ‘wet’: het woord betekent ook ‘onderricht’.

Hier gaat het om een uitspraak van de priesters over wat heilig en onrein is.

Zie Lev. 10:10–11, waar de priesters die taak hebben, en Deut. 17:8–11.

בְּשַׂר קֹדֶשׁ (besar qodesh), ‘heilig vlees’: vlees van een offerdier dat aan Yahweh is gewijd.

Vergelijk Lev. 6:20 (NL 6:27), over wat het vlees van het offer aanraakt.

De priesters antwoorden: nee.

De heiligheid van het vlees gaat niet over op wat de slip van het kleed raakt.

טְמֵא נֶפֶשׁ (teme nefesh), ‘onrein door een dode’: letterlijk ‘onrein van een ziel’.

Het woord נֶפֶשׁ (nefesh) staat hier voor een dode, zoals in Num. 19:11–13.

Wie een dode aanraakt, is zeven dagen onrein (Num. 19:11).

לְפָנַי (lefanai), ‘voor Mijn aangezicht’: het Hebreeuws heeft hier de eerste persoon: Yahweh spreekt zelf, door de mond van Haggai.

Daarom staat vanaf ‘Zo is dit volk’ alles rood tot en met vers 19.

וָמַעְלָה (uma’alah), ‘en omhoog’: het woord betekent ‘verder’ in de tijd, vooruit of ook terug.

In vers 15 kijkt Yahweh terug, naar de tijd vóór de grondlegging.

In vers 18 en 19 kijkt Hij vooruit, vanaf de grondlegging.

Wij vertalen in vers 15 ‘terug’ en in vers 18 ‘verder’.

מֵהֱיוֹתָם (mehhyotam), ‘sinds die tijd’: letterlijk ‘vanaf hun zijn’.

Het gaat om de tijd tot de grondlegging.

Het getal staat bij ‘een hoop’ en bij ‘de kuip’; het Hebreeuws noemt geen maat.

שִׁדָּפוֹן (shiddafon), ‘korenbrand’, יֵרָקוֹן (yeraqon), ‘meeldauw’, בָּרָד (barad), ‘hagel’: de plagen van graan en oogst, zoals in Amos 4:9.

Vergelijk Deut. 28:22.

יֻסַּד (yussad), ‘werd gegrondvest’: de grondlegging van de tempel.

Ezra 3:10 vertelt van een eerdere grondlegging; Ezra 5:16 noemt Sjesbassar die de fundamenten legde.

Hier gaat het om de dag waarop het werk onder Zerubbabel en Jozua begon.

Wij vertalen alleen wat er staat.

הַעוֹד הַזֶּרַע בַּמְּגוּרָה (ha’od hazzera bammegurah), ‘is er nog zaad in de graanschuur?’: een vraag die het antwoord ‘nee’ verwacht.

Het zaad is gezaaid of op, en de bomen hebben nog niet gedragen.

Zie ook Joël 1:17.

Het is dezelfde dag als in 2:10: de vierentwintigste van de negende maand.

Het woord van Yahweh komt voor de tweede keer op die dag (שֵׁנִית, shenit, ‘een tweede keer’).

Dit is de tweede rede van die dag, alleen voor Zerubbabel.

Wat Haggai tegen Zerubbabel moet zeggen, staat binnen enkele aanhalingstekens in de rode rede, zoals in vers 2.

הָפַךְ (hafakh), ‘omverwerpen’: hetzelfde werkwoord als voor Sodom en Gomorra (Deut. 29:22, NL 29:23).

Hier gaat het om de macht van koninkrijken.

חוֹתָם (chotam), ‘zegelring’: de ring waarmee een koning zijn bevelen bezegelt.

Hij is een teken van gezag en van wie het gezag draagt.

Jer. 22:24 zegt over Jojachin, de grootvader van Zerubbabel (zie 1 Kron. 3:17–19): ‘ook al was hij een zegelring aan Mijn rechterhand, toch zou Ik hem daar vandaan rukken’.

Hier wordt Zerubbabel tot zegelring gemaakt.