2 Koningen 25

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

‘Zijn regering’ is de regering van Zedekia (2 Kon. 24:18–20).

De maand wordt niet genoemd: er staat alleen ‘op de negende van de maand’.

In Jer. 52:6 staat ‘de vierde maand’.

De Araba (הָעֲרָבָה, ha’aravah) is het diepe dal van de Jordaan en de Zoutzee, dat doorloopt naar het zuiden.

De tuin van de koning lag waarschijnlijk in het zuiden van de stad, bij de vijver van Siloam.

De poort tussen de twee muren is niet met zekerheid aan te wijzen.

Zie Poort tussen de twee muren (ligging onzeker): De poort tussen de twee muren lag in de zuidelijke stadsmuur van Jeruzalem, bij de tuin van de koning.

De precieze plaats is niet bekend.

Zie Tuin van de koning (ligging onzeker): De tuin van de koning lag in het zuiden van Jeruzalem, waarschijnlijk bij de vijver van Siloam.

De precieze plaats is niet bekend.

Zie Chaldeeën: De Chaldeeën woonden in het zuiden van Babylonië, in het zuiden van het huidige Irak.

Het werkwoord ‘vluchtten’ staat niet in het Hebreeuws: er staat alleen ‘alle krijgsmannen, ’s nachts, langs de weg van de poort’.

Wij vullen het aan uit de samenhang.

Ook ‘de koning’ staat er niet bij ‘ging’; wij voegen het toe voor de duidelijkheid.

Vers 5 laat zien dat de koning bedoeld is.

De vlakten van Jericho (עַרְבוֹת יְרֵחוֹ, arvot Yerecho) liggen in het Jordaandal bij Jericho, ten oosten van Jeruzalem (Westelijke Jordaanoever).

Dat is dus de weg naar de Jordaan.

Zie Chaldeeën: De Chaldeeën woonden in het zuiden van Babylonië, in het zuiden van het huidige Irak.

Zie Vlakten van Jericho: De vlakten van Jericho zijn het lage land langs de Jordaan bij Jericho.

Ribla lag aan de Orontes, in het huidige Syrië, ten zuidwesten van Homs.

De precieze plaats is niet zeker.

Het lag in het land Chamat (vers 21).

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

דִּבֶּר מִשְׁפָּט (dibber mishpat), ‘recht uitspreken’: een rechtszaak met een vonnis.

De tekst zegt niet wat de aanklacht was.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Het werkwoord bij ‘maakte blind’ en de twee werkwoorden daarna staan in het enkelvoud: ‘hij’.

Wij nemen aan dat dit de koning van Babel is.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

רַב טַבָּחִים (rav tabbachim), ‘bevelhebber van de lijfwacht’: letterlijk ‘oversten van de slachters’, de leider van de koninklijke lijfwacht.

Wij vertalen zoals in Gen. 37:36.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

‘Het huis van Yahweh’ is de tempel die Salomo bouwde (1 Kon. 6; 8).

‘Het huis van de koning’ is het paleis (1 Kon. 7:1–12).

Zie Chaldeeën: De Chaldeeën woonden in het zuiden van Babylonië, in het zuiden van het huidige Irak.

Zie Jeruzalem: Jeruzalem ligt op het bergland van Juda.

Salem wordt gelezen als Jeruzalem, en Moria en Sion worden van oudsher bij Jeruzalem gezocht.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

הַנֹּפְלִים (hannofelim), ‘overlopers’: letterlijk ‘de gevallenen die gevallen zijn naar de koning van Babel’.

Dat zijn mensen die zich bij de koning van Babel hadden gevoegd.

כֹּרְמִים (kormim), ‘wijngaardeniers’, en יֹגְבִים (yogvim), ‘akkerbouwers’: de betekenis van het tweede woord is niet zeker.

Uit de samenhang gaat het om mensen die het land bewerken.

Zie Chaldeeën: De Chaldeeën woonden in het zuiden van Babylonië, in het zuiden van het huidige Irak.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

De pilaren (1 Kon. 7:15–22), de onderstellen (1 Kon. 7:27–37) en de zee (1 Kon. 7:23–26) maakte Hiram voor Salomo.

Zie voor deze voorwerpen 1 Kon. 7:40, 45 en 50.

Potten, scheppen en sprengschalen stonden al bij het koperen altaar (Exod. 27:3).

De herhaling ‘goud, goud’ en ‘zilver, zilver’ benadrukt dat het voorwerp helemaal van dat metaal was.

Wij vertalen ‘geheel van goud’ en ‘geheel van zilver’.

‘Het koper was niet te wegen’: zo ook 1 Kon. 7:47.

Het was te veel om te wegen.

De pilaar was 18 el hoog (zoals 1 Kon. 7:15).

Het kapiteel is hier 3 el hoog; in 1 Kon. 7:16 is het 5 el.

Wij laten beide getallen staan.

In Jer. 52:22 staat ook 5 el.

Een el is ongeveer 45 cm: 18 el is ongeveer 8 meter, 3 el ongeveer 1,35 meter.

Bij ‘3 el’ heeft het geschreven woord (ketiv) het enkelvoud אמה, het qere het meervoud אַמּוֹת.

De betekenis is gelijk.

כֹּהֵן הָרֹאשׁ (kohen harosh), ‘hoofdpriester’: letterlijk ‘priester van het hoofd’.

Het is waarschijnlijk dezelfde functie als de ‘hogepriester’ in 2 Kon. 22:4.

Seraja was de vader van Jehozadak, die in ballingschap ging (1 Kron. 5:40–41).

רֹאֵי פְנֵי הַמֶּלֶךְ (roei penei hamelekh), ‘die het gezicht van de koning zagen’: de mannen die tot de naaste omgeving van de koning hoorden en toegang tot hem hadden.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Zie Ribla (Ribleh): Ribla lag aan de Orontes, in het land Hamat, bij het huidige Ribleh.

Farao Necho en later Nebukadnezar hadden daar hun hoofdkwartier.

Chamat (Hama) ligt aan de Orontes, in het huidige Syrië.

Ribla lag in het gebied van Chamat (vers 6).

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Zie Hamat: Hamat (Hama) ligt aan de Orontes, in het huidige Syrië.

‘Juda werd van zijn grond weggevoerd’: dezelfde woorden staan in 2 Kon. 17:23 over Israël.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

Gedalja was de zoon van Achikam, de zoon van Safan.

Achikam en Safan komen voor in 2 Kon. 22:3 en 22:12 (de tijd van Josia).

Mizpa lag in het gebied van Benjamin, ten noorden van Jeruzalem; vaak wordt gedacht aan Tell en-Nasbeh (Westelijke Jordaanoever).

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

יִשְׁמָעֵאל (yishmael), ‘Jisjmaël’: dezelfde letters als ‘Ismaël’, de zoon van Abraham.

Wij schrijven hier ‘Jisjmaël’ om deze man van hem te onderscheiden.

Zie Jer. 40:8–16 voor dezelfde lijst van namen.

Zie Chaldeeën: De Chaldeeën woonden in het zuiden van Babylonië, in het zuiden van het huidige Irak.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

עַבְדֵי הַכַּשְׂדִּים (avdei hakasdim), ‘dienaren van de Chaldeeën’: de ambtenaren van de koning van Babel in het land.

Zie Chaldeeën: De Chaldeeën woonden in het zuiden van Babylonië, in het zuiden van het huidige Irak.

Zie Mizpa (Tell en-Nasbeh): Mizpa wordt gezocht bij Tell en-Nasbeh, ten noorden van Jeruzalem, in Benjamin.

In Richteren 10 en 11 gaat het om een Mizpa in Gilead, ten oosten van de Jordaan.

מִזֶּרַע הַמְּלוּכָה (mizzera hamelukhah), ‘uit het koninklijk nageslacht’: Jisjmaël stamde uit het koningshuis van David.

Zie Jer. 41:1–3.

Zie Egypte: Egypte ligt rond de Nijl, van de delta aan de Middellandse Zee tot ver naar het zuiden.

Zie Chaldeeën: De Chaldeeën woonden in het zuiden van Babylonië, in het zuiden van het huidige Irak.

Zie Deut. 28:68 voor een woord van Yahweh over een terugkeer naar Egypte.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

נָשָׂא אֶת־רֹאשׁ (nasa et rosh), ‘het hoofd verheffen’: iemand uit de gevangenis halen en eer bewijzen.

Het staat ook in Gen. 40:13 en 40:20.

Zie Babel: Babel (Babylon) lag aan de Eufraat, ongeveer 85 km ten zuiden van het huidige Bagdad.

טֹבוֹת (tovot), ‘goede dingen’: vriendelijke woorden.

In het Hebreeuws staat alleen ‘hij’.

Wij schrijven ‘Jojachin’ voor de duidelijkheid, omdat het vorige vers over de koning van Babel gaat.

Ook ‘de koning’ bij ‘aangezicht’ is onze verduidelijking: er staat ‘voor zijn aangezicht’.

אֲרֻחָה (aruchah), ‘toelage’: een vaste hoeveelheid voedsel of onderhoud.

Zie 1 Kron. 3:17–24 voor de nakomelingen van Jojachin.