Filippenzen 2

παράκλησις (paraklesis), ‘vertroosting’: ook ‘aansporing, bemoediging’; wij houden ‘vertroosting’ zoals in 2 Kor. 1:3–7. παραμύθιον (paramythion), ‘bemoediging’. κοινωνία πνεύματος (koinonia pneumatos), ‘gemeenschap van de Geest’: het kan ook ‘gemeenschap in de geest’ of ‘gemeenschap die de Geest geeft’ betekenen. σπλάγχνα (splagchna), ‘diepe genegenheid’: zie 1:8. οἰκτιρμοί (oiktirmoi), ‘erbarmen’.

φρονέω (froneo), ‘denken’: ook ‘gezind zijn, bedacht zijn op’.

Wij houden ‘denken’ in 2:2 en 2:5. σύμψυχοι (sympsychoi), ‘één van ziel’: van dezelfde gezindheid.

In de verzen 2–4 volgen voortgaande deelwoorden zonder eigen werkwoord; wij laten die in het Nederlands zo staan.

ἐριθεία (eritheia), ‘eigenbelang’: zie 1:17. κενοδοξία (kenodoxia), ‘ijdele roemzucht’: letterlijk ‘lege roem’. ταπεινοφροσύνη (tapeinofrosyne), ‘nederigheid’: de gezindheid van wie zich klein maakt.

Het Grieks heeft in de tweede helft van de zin geen werkwoord: ‘dit denk onder jullie, wat ook in Yeshua de Messias’.

Wij vullen ‘is’ aan; ‘was’ kan ook. ἐν ὑμῖν (en humin), ‘onder jullie’: ook ‘in jullie’.

De verzen 6–11 worden door veel lezers als een lied of hymne gelezen; de tekst zegt dat zelf niet.

μορφή (morfe), ‘gestalte’: het uiterlijk dat bij iemands wezen hoort; het woord is moeilijk en wordt verschillend verstaan.

Wij houden ‘gestalte’ in 2:6 en 2:7. ἁρπαγμός (harpagmos), ‘iets om vast te klemmen’: het woord komt alleen hier voor en wordt verschillend verstaan, bijvoorbeeld als ‘buit om vast te houden’ of ‘iets om naar te grijpen’. ἴσα θεῷ (isa theo), ‘gelijk aan Elohim’. ὑπάρχων (hyparchon), ‘bestond’: ook ‘was’.

κενόω (kenoo), ‘ontledigen’: leegmaken.

Het Grieks zegt niet waarvan Hij Zichzelf ontledigde; de tekst noemt wat volgt: de gestalte van een knecht aannemen. δοῦλος (doulos), ‘knecht’. ὁμοίωμα (homoioma), ‘gelijkenis’; σχῆμα (schema), ‘uiterlijk’: hoe iemand zich voordoet.

ταπεινόω (tapeinoo), ‘vernederen’: klein maken. ὑπήκοος (hypekoos), ‘gehoorzaam’: de tekst noemt niet aan wie. σταυρός (stauros), ‘kruis’.

ὑπερυψόω (hyperypsoo), ‘uitermate verhogen’: boven alles verheffen.

Welke naam ‘boven elke naam’ is, zegt de tekst niet met zoveel woorden; vers 10 noemt de naam Yeshua en vers 11 de titel ‘Heer’. χαρίζομαι (charizomai), ‘uit genade schenken’: verwant aan χάρις (charis), ‘genade’.

ἐπουρανίων … ἐπιγείων … καταχθονίων (epouranion … epigeion … katachthonion), ‘hemelse, aardse en onderaardse’: het Grieks heeft alleen deze drie bijvoeglijke woorden en geen zelfstandig naamwoord; ‘wezens’ is onze aanvulling, het kan ook ‘dingen’ zijn.

ἐξομολογέω (exomologeo), ‘belijden’: openlijk erkennen. κύριος Ἰησοῦς Χριστός (kyrios Iesous Christos), ‘Yeshua de Messias is Heer’.

Deze verzen doen denken aan Jes. 45:23: „… dat voor Mij elke knie zich zal buigen en elke tong zal zweren”.

Ons Hebreeuws heeft ‘zweren’, de brief heeft ‘belijden’.

In Jesaja spreekt Yahweh in de eerste persoon; hier gaat het over Yeshua.

Paulus citeert niet met een inleiding, daarom staat de regel zwart.

ὑπακούω (hypakouo), ‘gehoorzaam zijn’: de tekst noemt niet aan wie. παρουσία (parousia), ‘aanwezigheid’: elders in de brief vertalen wij het woord met ‘komst’ (1:26); hier staat het tegenover ἀπουσία (apousia), ‘afwezigheid’. κατεργάζομαι (katergazomai), ‘uitwerken’: tot een einde brengen; het woord zegt niet dat men redding verdient, want vers 13 zegt dat Elohim werkt. σωτηρία (soteria), ‘redding’.

De Griekse zin is lang; splitsen zou de redenering breken.

ἐνεργέω (energeo), ‘werken’: krachtig bezig zijn. εὐδοκία (eudokia), ‘goede wil’: zie 1:15; de tekst zegt niet met zoveel woorden van wie die goede wil is.

γογγυσμός (gongysmos), ‘gemor’: klagen in zichzelf of tegen anderen; in Exod. 16:7–8 gaat het om het gemor van Israël in de woestijn. διαλογισμός (dialogismos), ‘twijfel’: ook ‘redenering, overleg, tegenspraak’.

‘Een kromme en verdraaide generatie’ doet denken aan Deut. 32:5, waar ons Hebreeuws heeft: ‘een verdraaid en kronkelig geslacht’.

Ook ‘kinderen van Elohim’ en ‘zonder vlek’ komen daar in de buurt. φωστήρ (fostér), ‘licht’: een lichtgever. ἀκέραιοι (akeraioi), ‘ongerept’: onvermengd, zonder bijmengsel.

ἐπέχω (epecho), ‘vasthouden’: het Grieks kan ook ‘voorhouden, aanbieden’ betekenen; wij kiezen ‘vasthouden’. καύχημα (kauchema), ‘roem’.

‘De dag van de Messias’: zie 1:6.

‘Tevergeefs gelopen’ doet denken aan Gal. 2:2.

σπένδομαι (spendomai), ‘als plengoffer uitgegoten worden’: bij een offer werd ook wijn uitgegoten, zie Num. 15:5.

Of Paulus zijn eigen leven bedoelt of dat zijn lijden dat plengoffer is, zegt de tekst niet. θυσία (thysia), ‘offer’. λειτουργία (leitourgia), ‘bediening’: een openbare dienst; ‘het offer en de bediening van jullie geloof’ kan ook ‘de offerdienst die jullie geloof is’ betekenen.

χαίρετε (chairete) en συγχαίρετε (sygchairete): de vorm kan een gebod (‘verheug je’) of een mededeling (‘jullie verheugen je’) zijn; wij kiezen het gebod.

Timoteüs staat ook in de aanhef van de brief (1:1). πέμπω (pempo), ‘sturen’. εὐψυχέω (eupsycheo), ‘moed hebben’.

ἰσόψυχος (isopsychos), ‘van gelijke gezindheid’: letterlijk ‘gelijk van ziel’; het woord komt alleen hier voor. μεριμνάω (merimnao), ‘zorg dragen’: ook ‘zich zorgen maken’.

δοκιμή (dokime), ‘beproefdheid’: het standhouden na een toets, zoals in 2 Kor. 2:9. ἐδούλευσεν (edouleusen), ‘diende als knecht’: van δοῦλος (doulos), ‘knecht’.

Epafroditus is een andere man dan Epafras (Kol. 1:7; 4:12). συστρατιώτης (systratiotes), ‘medesoldaat’. ἀπόστολος (apostolos), ‘apostel’: letterlijk ‘gezondene’; hier de afgezant die de gemeente gestuurd heeft, zoals in 2 Kor. 8:23. λειτουργός (leitourgos), ‘dienaar’: wie een openbare dienst verricht; het Grieks heeft hier een ander woord dan διάκονος (1:1), dat wij ook ‘dienaar’ noemen. χρεία (chreia), ‘behoefte’: zie 4:18 voor de gift die Epafroditus bracht.

ἠλέησεν (eleesen), ‘ontfermde Zich’: Elohim ontfermde Zich over hem; het Grieks noemt niet hoe hij beter werd. λύπη (lype), ‘verdriet’.

ἔπεμψα (epempsa), ‘ik stuurde’: de verleden tijd van een briefschrijver, die zich verplaatst in het moment waarop de brief gelezen wordt.

De tekst laat open of Epafroditus de brief zelf meebrengt; wij vertalen ‘heb gestuurd’.

ἔντιμος (entimos), ‘in ere’: waardevol, hoogstaand.

‘In de Heer’: als gelovigen in verbondenheid met Yeshua.

παραβολεύομαι (paraboleuomai), ‘zijn leven wagen’: een zeldzaam woord voor een gok met het leven. ὑστέρημα (hysterema), ‘tekort’: wat ontbreekt.

Hiermee gaat de brief terug naar 2:25: Epafroditus bracht de gift van de gemeente.

Vergelijk Kol. 1:24 voor hetzelfde Griekse beeld van ‘aanvullen wat ontbreekt’.